Từ xưởng lắp ráp đến 'cái nôi robot': Bước tiến lịch sử của nhà máy Fushan Bắc Ninh
Từ một cơ sở lắp ráp điện thoại, nhà máy Fushan đang chuyển hướng sang sản xuất robot hình người, đánh dấu bước thay đổi đáng chú ý trong cơ cấu sản xuất.
Diễn biến này cho thấy Việt Nam từng bước tham gia vào các lĩnh vực công nghệ cao, bao gồm phát triển và chế tạo những hệ thống tự động hóa phức tạp.
Từ những chiếc điện thoại phím bấm đến trung tâm công nghệ cao
Khu vực tọa lạc của nhà máy Fushan Technology (công ty con của Foxconn) ngày nay tại Khu công nghiệp VSIP Bắc Ninh vốn là chứng nhân cho những thăng trầm của ngành công nghiệp điện tử toàn cầu.
Được thành lập từ năm 2011, nơi đây từng là đại bản doanh của Nokia Việt Nam, chuyên lắp ráp những chiếc điện thoại phổ thông phục vụ thị trường đại chúng.
Đến năm 2014, cùng với thương vụ mua bán sáp nhập quy mô toàn cầu, nhà máy đổi chủ và mang tên Microsoft Mobile Việt Nam. Trong suốt những năm tháng ấy, dù quy mô lao động khổng lồ, giá trị gia tăng mà nền công nghiệp của chúng ta nắm giữ trong chuỗi cung ứng vẫn chỉ giới hạn ở những công đoạn gia công cơ bản, tận dụng tối đa lợi thế về nhân công giá rẻ.
Bước ngoặt lớn đến vào giai đoạn 2016 và 2017, khi Foxconn - “gã khổng lồ” gia công thiết bị điện tử của thế giới - tiếp nhận toàn bộ cơ sở này thông qua công ty con FIH Mobile và chính thức khai sinh tên gọi Công ty TNHH Công nghệ Fushan Việt Nam. Kể từ đó, nhà máy không ngừng được nâng cấp cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn quốc tế, vươn mình trở thành một trong những mắt xích sản xuất trọng yếu nhất của Foxconn tại khu vực miền Bắc.
Từ “gia công” đến sản xuất công nghệ cao
Thông tin về việc Foxconn mở rộng đầu tư tại Việt Nam được đề cập trong hồ sơ đề xuất cấp lại giấy phép môi trường của Fushan Technology nộp vào tháng 4. Theo một số nguồn tin, doanh nghiệp đang xin phép triển khai sản xuất robot hình người tại nhà máy ở Bắc Ninh.
Trong nhiều năm, Việt Nam thường được nhắc đến như một trung tâm lắp ráp, nơi phần lớn giá trị gia tăng đến từ lao động phổ thông, trong khi linh kiện cốt lõi vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu. Tuy nhiên, kế hoạch đưa các sản phẩm như robot công nghiệp và robot hình người vào dây chuyền sản xuất cho thấy xu hướng nâng cấp đáng chú ý.
Việc chế tạo robot hình người đòi hỏi mức độ công nghệ cao và quy trình phức tạp. Hệ thống cơ khí chính xác đóng vai trò nền tảng, bao gồm các khớp nối, cơ cấu truyền động và động cơ servo cỡ nhỏ giúp thiết bị vận hành linh hoạt, giữ thăng bằng và thực hiện các chuyển động mô phỏng con người.
Song song với đó là quá trình tích hợp các bảng mạch điện tử mật độ cao cùng nhiều loại cảm biến như quang học, lực và LiDAR, cho phép thu thập và xử lý dữ liệu theo thời gian thực.
Để đảm bảo độ chính xác và độ tin cậy, toàn bộ quá trình lắp ráp và hiệu chỉnh cần được thực hiện trong môi trường kiểm soát nghiêm ngặt, với hệ thống đo lường hiện đại và sự tham gia của các kỹ sư chuyên sâu về tự động hóa. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn phản ánh mức độ phức tạp của sản phẩm.
Sự xuất hiện của những dây chuyền như vậy cho thấy năng lực sản xuất trong nước đang có những bước tiến nhất định. Việc tham gia vào các khâu có giá trị công nghệ cao hơn không chỉ giúp nâng cao kỹ năng lao động mà còn mở ra khả năng tiếp cận sâu hơn với chuỗi giá trị toàn cầu trong lĩnh vực công nghiệp tiên tiến.
Danh mục 100 mặt hàng định hình tương lai
Bên cạnh đó, Fushan Technology được cho đang tiến hành các thủ tục để thực hiện một đợt mở rộng quy mô mang tính lịch sử. Không chỉ dừng lại ở nhóm điện thoại di động hay hàng trăm nghìn thiết bị bay không người lái (drone) như hiện tại, công ty dự kiến nâng tổng công suất toàn nhà máy lên mức kỷ lục 173,4 triệu sản phẩm mỗi năm.
Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong kế hoạch lần này nằm ở việc bổ sung hơn 100 mặt hàng công nghệ cao vào danh mục dây chuyền sản xuất đại trà. Đây là một con số biết nói, khẳng định năng lực đáp ứng của cơ sở hạ tầng công nghiệp tại Bắc Ninh đối với những tiêu chuẩn kiểm định khắt khe nhất của thị trường quốc tế. Danh mục này bao phủ từ thiết bị viễn thông thế hệ mới, linh kiện máy chủ phục vụ tính toán đám mây, cho đến các thiết bị điện toán có độ phức tạp cao.
Việc Foxconn quyết định đặt cược một khối lượng sản phẩm đa dạng và đòi hỏi hàm lượng kỹ thuật khắt khe như vậy vào Fushan cho thấy họ không còn coi Việt Nam như một điểm dừng chân tạm thời để tối ưu chi phí lao động. Thay vào đó, Việt Nam đang vươn lên trở thành một cứ điểm chiến lược mang tính dài hạn, nơi có đủ tiềm lực để đảm đương những công đoạn sản xuất tinh vi nhất mà trước đây vốn chỉ được giao phó cho các nhà máy tại Đài Loan hay Thâm Quyến (Trung Quốc).
Minh chứng thực tế nhất cho quá trình chuyển đổi số quốc gia
Câu chuyện của nhà máy Fushan Bắc Ninh không chỉ phản ánh chiến lược kinh doanh thức thời của một tập đoàn đa quốc gia, mà còn là bức tranh sinh động nhất về quá trình chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng tại Việt Nam.
Chuyển đổi số trong sản xuất không chỉ là việc số hóa văn bản hành chính hay áp dụng các phần mềm quản lý, cốt lõi của nó là việc làm chủ công nghệ cao để tái cấu trúc nền kinh tế, nâng cao năng suất lao động và tự chủ trong việc tạo ra những giá trị mới, cao cấp hơn.
Khi các dây chuyền tại VSIP Bắc Ninh bắt đầu sản xuất robot, điều đó chắc chắn sẽ kéo theo sự dịch chuyển vĩ mô của hàng loạt ngành công nghiệp phụ trợ. Các đối tác cung ứng nội địa sẽ bị đặt vào tình thế phải tự nâng cấp tiêu chuẩn chất lượng, đẩy nhanh quá trình chuyển giao công nghệ mới để có thể giành được tấm vé tham gia vào chuỗi cung ứng khổng lồ này. Hơn thế nữa, tín hiệu này còn gửi một thông điệp mạnh mẽ đến hệ thống giáo dục quốc dân.
Các trường đại học bách khoa, kỹ thuật tại Việt Nam giờ đây có một định hướng đầu ra rõ ràng: tập trung đào tạo thế hệ kỹ sư vi mạch, kỹ sư AI và chuyên gia chế tạo máy để làm chủ những dây chuyền tỉ đô.
Tương lai của đất nước đang được viết lại bằng những thuật toán phức tạp và những bản thiết kế cơ khí chính xác cao, đưa Việt Nam trở thành trung tâm sáng tạo và chế tạo hiện đại.
.jpg)
