Nâng ngưỡng thuế lên 1 tỉ đồng: Bước ngoặt từ tư duy tận thu sang nuôi dưỡng

Nâng ngưỡng thuế lên 1 tỉ đồng: Bước ngoặt từ tư duy

Chiều ngày 28/4/2026, trong buổi tiếp xúc cử tri tại Hải Phòng, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chính thức xác nhận: Trong tuần tới, Chính phủ sẽ ban hành Nghị định hướng dẫn về thuế, trong đó chủ động đề xuất nâng mức doanh thu chịu thuế thu nhập của hộ kinh doanh, cá nhân từ 500 triệu đồng/năm lên 1 tỉ đồng/năm.

Thông tin này lập tức trở thành tâm điểm của dư luận. Tại các diễn đàn kinh tế và khắp các khu chợ truyền thống, các tuyến phố kinh doanh sầm uất tại Hà Nội, TP.HCM, không khí phấn khởi lan tỏa rõ rệt.

Đây được xem là "phát súng" quyết liệt nhất trong cải cách thuế kể từ đầu năm 2026, giải quyết dứt điểm những tranh luận kéo dài về việc ngưỡng thuế lạc hậu đang bóp nghẹt sức sáng tạo của người dân.

Trong bối cảnh nền kinh tế năm 2026 đang đối mặt với những biến số mới từ lạm phát chi phí và sự thay đổi cấu trúc tiêu dùng, ngưỡng thuế cũ đã trở nên "chật chội", kìm hãm sự phát triển của khu vực kinh tế phi chính thức.

Việc nâng ngưỡng miễn thuế lên gấp đôi cho thấy một sự thay đổi căn bản trong triết lý quản lý: Chuyển từ "tận thu" sang "nuôi dưỡng nguồn thu".

Để hiểu rõ vì sao mức 1 tỉ đồng lại được giới chuyên gia và người dân đồng thuận cao, cần nhìn vào thực tế chi phí vận hành của một hộ kinh doanh hiện nay.

Doanh thu 1 tỉ đồng/năm tương đương với khoảng 83 triệu đồng/tháng. Tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, con số này đôi khi chỉ đủ để duy trì một cửa hàng tạp hóa trung bình hoặc một quán ăn bình dân.

Dưới góc nhìn chuyên môn, các chuyên gia kinh tế chỉ ra rằng sau khi trừ đi các chi phí như mặt bằng, nhân công, điện nước và đặc biệt là giá nguyên liệu đầu vào đang tăng cao, lợi nhuận ròng thực tế của hộ kinh doanh thường chỉ dao động từ 10-15%. Nếu vẫn áp thuế ở ngưỡng thấp, nhà nước vô tình đánh thuế vào cả phần chi phí vận hành, trực tiếp bào mòn vốn liếng tái đầu tư của người dân.

Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam - đã đưa ra những khuyến nghị mang tính kỹ thuật nhưng đầy nhân văn. Theo bà, cơ quan thuế cần nghiên cứu để xây dựng chính sách linh hoạt, giúp hộ kinh doanh từng bước thích nghi với lộ trình minh bạch hóa tài chính mà không gây "sốc".

Điểm nhấn trong đề xuất của bà Cúc là cơ chế lựa chọn dành cho các hộ có doanh thu dưới 10 tỉ đồng/năm. Trong giai đoạn đầu, thay vì áp đặt một công thức duy nhất, nhà nước nên cho phép người dân chọn một trong hai phương pháp: Hoặc tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu (đơn giản, gọn nhẹ), hoặc tính theo thu nhập thực tế (doanh thu trừ chi phí) nhân với thuế suất.

Sự linh hoạt này đặc biệt có ý nghĩa với những ngành hàng có biên lợi nhuận thấp nhưng doanh thu ảo lớn như đại lý xăng dầu, hàng tạp hóa hay đại lý vé máy bay. Khi được khấu trừ chi phí hợp lệ, số thuế phải nộp sẽ phản ánh đúng "sức khỏe" tài chính của hộ kinh doanh, tạo sự công bằng tương đương như các doanh nghiệp siêu nhỏ.

Một câu hỏi lớn đặt ra là: Việc nâng ngưỡng miễn thuế sẽ tác động thế nào đến ngân sách nhà nước? Theo các tính toán sơ bộ, việc nới rộng ngưỡng miễn thuế có thể khiến nguồn thu trực tiếp giảm hàng nghìn tỉ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, cái "mất" trước mắt của ngân sách sẽ được bù đắp bằng cái "được" lâu dài của nền kinh tế.

Khi hàng triệu hộ kinh doanh có thêm một khoản tích lũy nhờ không phải nộp thuế, số tiền đó không nằm yên trong két sắt. Nó sẽ ngay lập tức xoay vòng vào thị trường thông qua việc mua sắm nguyên liệu, đầu tư trang thiết bị hoặc tiêu dùng cá nhân. Đây chính là chất xúc tác cho thuế giá trị gia tăng (GTGT) và kích cầu sản xuất nội địa.

Hơn nữa, việc thu hẹp đối tượng quản lý thuế ở phân khúc siêu nhỏ giúp bộ máy hành chính tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có rủi ro thất thu cao hơn, giúp hiện đại hóa quản lý và giảm chi phí tuân thủ cho toàn xã hội.

Niềm vui và những kỳ vọng

Ghi nhận thực tế từ các hộ kinh doanh tại Hà Nội, niềm phấn khởi là điều dễ thấy. Bà Nguyễn Thị Lan, một chủ hộ kinh doanh bán lẻ lâu năm, chia sẻ: "Doanh thu của chúng tôi mấp mé ngưỡng 500-600 triệu đồng nhiều năm nay. Cứ mỗi lần tính toán thuế má lại thấy áp lực vì lợi nhuận thực tế chẳng bao nhiêu. Việc nâng lên 1 tỉ đồng giúp chúng tôi yên tâm đầu tư thêm hàng hóa, không còn tâm lý ngại lớn để né thuế.

"Trước đây, cứ mấp mé ngưỡng chịu thuế là tôi lo lắng, không dám nhập thêm hàng mới vì sợ phát sinh thủ tục thuế má rắc rối. Nếu ngưỡng được nâng lên 1 tỉ, tôi sẽ mạnh dạn thuê thêm một nhân viên và mở rộng bán hàng trên TikTok".

Tuy nhiên, "cởi trói" cũng đi kèm với yêu cầu minh bạch. Nhiều chủ hộ kinh doanh cũng bày tỏ mong muốn quy trình thực hiện các thủ tục thuế sau khi nâng ngưỡng phải thực sự đơn giản, rõ ràng, tránh tình trạng "trên thoáng dưới chẹt" hoặc gây khó dễ trong khâu xác định doanh thu thực tế.

Tại TP.HCM, anh Trần Minh, chủ một chuỗi tiệm sửa xe máy, cũng hào hứng: "Chi phí phụ tùng tăng cao, doanh thu thì nhìn có vẻ nhiều nhưng lãi chẳng bao nhiêu. Việc Chính phủ chủ động nâng mức thuế lên 1 tỉ đồng cho thấy họ rất hiểu cái khó của những người kinh doanh nhỏ lẻ như chúng tôi".

"Cởi trói" không có nghĩa là buông lỏng. Giới chuyên gia cũng cho rằng Chính phủ cần có những biện pháp kỹ thuật để tránh tình trạng trục lợi chính sách, như cần có hệ thống định danh cá nhân gắn liền với mã số kinh doanh để ngăn chặn việc một người đứng tên nhiều hộ kinh doanh nhỏ nhằm né thuế.

Việc áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và thanh toán qua mã QR phải trở thành điều kiện bắt buộc để hộ kinh doanh được hưởng ngưỡng miễn thuế này…

Tuyết Nhung