Nâng ngưỡng thuế lên 1 tỉ đồng: Tiền thuế bớt đi, nồi cơm của tiểu thương thêm đầy
Đề xuất nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên mức 1 tỉ đồng/năm đang tạo nên một làn sóng phấn khởi chưa từng có trong cộng đồng hơn 5 triệu hộ kinh doanh.
Nâng ngưỡng thuế lên 1 tỉ đồng: "Cú hích" cho hộ kinh doanh
Không chỉ là câu chuyện giảm bớt vài đồng tiền thuế, đây được xem là một cuộc "cởi trói" tư duy, giúp khu vực kinh tế phi chính thức có thêm nguồn lực để hiện đại hóa và đóng góp thực chất hơn vào tăng trưởng GDP.
Suốt hơn một thập kỷ qua, con số 100 triệu đồng doanh thu/năm (tương đương khoảng 8,3 triệu đồng/tháng) đã được dùng làm "vạch mẻ" để xác định nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh. Tuy nhiên, trong bối cảnh lạm phát tích lũy, chi phí nguyên vật liệu và nhân công tăng vọt, ngưỡng này từ lâu đã trở nên lạc hậu.
Một phép tính đơn giản của những người làm kinh tế thực thụ: Doanh thu 100 triệu đồng/năm tương đương với khoảng 8,3 triệu đồng mỗi tháng.
Với các hộ kinh doanh thương mại, sau khi trừ đi giá vốn hàng hóa, chi phí mặt bằng, điện nước và công sức lao động, lợi nhuận thực tế đôi khi chỉ còn chưa đầy 1-2 triệu đồng.
Nghịch lý nằm ở chỗ, mức thu nhập này thấp hơn cả ngưỡng giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân (11 triệu đồng/tháng), nhưng họ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ trên doanh thu. Điều này vô hình trung biến thuế trở thành gánh nặng đánh trực tiếp vào sự mưu sinh cơ bản của những người lao động nghèo.
Ông Nguyễn văn Hùng - tài xế xe công nghệ tại TP.HCM, chia sẻ: "Nếu mỗi ngày tôi chạy được 400.000 đồng tiền cước, trừ chi phí xăng xe, điện thoại, khấu hao xe, tôi chỉ còn dư hơn 100.000 đồng. Nhưng chỉ cần tổng doanh thu chạm mốc 100 triệu, tôi đã phải đóng thuế. Chúng tôi làm quần quật nhưng luôn lo sợ mình bán được nhiều hàng vì... sợ chạm ngưỡng thuế".
Bà Nguyễn Thị Hòa - chủ tiệm tạp hóa tại phường Đống Đa (Hà Nội), chia sẻ: "Mỗi ngày bán được hơn 300.000 đồng là đã chạm ngưỡng đóng thuế. Nhưng mọi người đâu có tính đến chuyện để bán được 300.000 đồng đó, tôi phải bỏ ra 280.000 đồng tiền vốn, chưa kể tiền điện, tiền túi nilon và công sức bỏ ra. Nếu tính chi li, lợi nhuận thực tế đôi khi không bằng lương tối thiểu vùng, nhưng vẫn phải gánh đủ các loại thuế, phí".
Trường hợp của bà Hòa không phải duy nhất. Với ngưỡng 100 triệu đồng, ngay cả những người bán trà đá vỉa hè hay chạy xe công nghệ nếu làm việc chăm chỉ cũng dễ dàng vi phạm ngưỡng này. Việc duy trì một mức thuế quá thấp vô hình trung tạo ra áp lực tâm lý, khiến người dân tìm cách "né" thuế, giấu doanh thu thay vì tập trung phát triển quy mô.
Bà Hoàng Thị Lan - tiểu thương có thâm niên 20 năm tại chợ truyền thống ở Hà Nội, bộc bạch: "Mỗi sáng thức dậy, chúng tôi đã phải lo tiền chỗ ngồi, tiền vận chuyển. Bán được bát bún, cái áo chỉ lời vài ngàn đồng. Nếu cứ áp cái ngưỡng từ thời 'ông bà' để lại thì chúng tôi làm chỉ đủ nuôi bộ máy thuế, chứ không đủ nuôi con ăn học".
Nỗi lòng của bà Lan cũng là nỗi lòng của hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang ngày đêm xoay xở với cơm áo gạo tiền.
Tại sao 1 tỉ đồng là con số của sự "thấu hiểu"?
Việc lựa chọn con số 1 tỉ đồng doanh thu mỗi năm (tương đương khoảng 83 triệu đồng/tháng) để bắt đầu tính thuế không phải là một sự phóng khoáng ngẫu nhiên. Đây là kết quả của sự phân tích kỹ lưỡng về chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tích lũy và biên lợi nhuận của các mô hình kinh doanh nhỏ.
Theo các chuyên gia kinh tế, với doanh thu 1 tỉ đồng, sau khi trừ các chi phí vận hành ngày càng đắt đỏ tại các đô thị lớn, thu nhập thực tế của một chủ hộ kinh doanh sẽ rơi vào khoảng 10-15 triệu đồng/tháng. Đây là mức thu nhập vừa đủ để duy trì một cuộc sống tối thiểu cho một gia đình tại Việt Nam hiện nay.
Hơn thế nữa, việc nâng ngưỡng lên 1 tỉ đồng sẽ giải phóng một nguồn lực khổng lồ cho bộ máy quản lý. Thay vì dàn trải nhân sự để thu từng đồng thuế nhỏ lẻ từ hàng triệu hộ kinh doanh siêu nhỏ, ngành Thuế có thể tập trung nguồn lực để quản lý các đối tượng có rủi ro cao, các doanh nghiệp lớn và những ngành nghề kinh doanh mới phát sinh.
Khi "nồi cơm" của tiểu thương thêm đầy, khi gánh nặng thuế không còn là nỗi lo canh cánh mỗi kỳ quyết toán, niềm tin của người dân vào chính sách sẽ được củng cố. Một triệu hộ kinh doanh phát triển mạnh khỏe sẽ tạo nên một nền kinh tế tự chủ, năng động và bền vững.
Chính phủ đã có Nghị định 141 ngày 29/4 sửa quy định về ngưỡng miễn thuế với cá nhân, hộ kinh doanh lên 1 tỉ đồng/năm, gấp đôi mức hiện hành. Nhóm này sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng (VAT).
Tương tự, doanh nghiệp nhỏ cũng lần đầu được áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế 1 tỉ đồng mỗi năm. Đây là điểm mới so với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành, vốn chỉ quy định ưu đãi về thời gian miễn, giảm hoặc mức thuế suất, chưa có ngưỡng miễn với đối tượng này.
Nghị định này có hiệu lực từ 1/1/2026. Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu năm từ 1 tỉ đồng trở xuống đã kê khai, nộp thuế trong quý đầu năm, thì số thuế đã nộp được bù trừ hoặc hoàn trả lại.
Hộ, cá nhân doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm phải dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc từ máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế. Trường hợp mới ra kinh doanh xác định doanh thu dưới 1 tỉ đồng nhưng trong năm tính thuế có doanh thu vượt ngưỡng sẽ phải đăng ký sử dụng hoá đơn điện tử trong vòng 30 ngày.
Doanh nghiệp mới thành lập, nếu dự kiến doanh thu năm không quá 1 tỉ đồng, không phải tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Cuối kỳ, nếu doanh thu thực tế vượt ngưỡng này, doanh nghiệp kê khai, quyết toán theo quy định và không bị tính tiền chậm nộp.
Số liệu của cơ quan thuế cho thấy khoảng 2,56 triệu hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỉ đồng. Bộ Tài chính ước tính ngân sách nhà nước giảm thu khoảng 4.850 tỉ đồng so với chính sách hiện hành (ngưỡng 500 triệu đồng), và khoảng 16.650 tỉ đồng nếu so với 2025 khi còn áp dụng thuế khoán và ngưỡng 100 triệu đồng.