ChatGPT trả lời đắt gấp nhiều lần Google tìm kiếm, OpenAI đốt tiền để đổi lấy thói quen

Trong hơn hai thập kỷ, internet được xây dựng trên một nguyên tắc cốt lõi: lưu lượng truy cập web tạo ra tiền. Người dùng tìm kiếm, nhấp vào liên kết và các hãng công nghệ kiếm tiền từ quảng cáo đi kèm những lượt truy cập đó. Google đã xây dựng cả đế chế trị giá hàng nghìn tỉ USD dựa trên mô hình này.

Song khi ChatGPT và các chatbot AI khác ngày càng phổ biến, nền tảng kinh tế đó đang bị thách thức từ gốc rễ. Thay vì tìm kiếm, người dùng bắt đầu hỏi và nhận câu trả lời trực tiếp từ chatbot AI.

Với khả năng tích hợp tìm kiếm theo thời gian thực, ChatGPT cùng chatbot AI khác như Claude, Perplexity, DeepSeek đang đe dọa vị thế thống trị của công cụ tìm kiếm Google. Tuy nhiên, mỗi câu trả lời của chatbot AI đắt đỏ hơn rất nhiều so với một lượt tìm kiếm truyền thống. Liệu mô hình nào sẽ tồn tại bền vững trong dài hạn?

Một câu hỏi, hai thế giới chi phí

Thoạt nhìn, việc tìm kiếm Google và hỏi ChatGPT có vẻ giống nhau: người dùng nhập một câu hỏi và nhận lại thông tin. Thế nhưng, phía sau hai hành động đó là hai hệ thống hoàn toàn khác biệt.

Google hoạt động như hệ thống tra cứu khổng lồ. Khi bạn tìm kiếm, Google chỉ cần truy xuất dữ liệu đã được lập chỉ mục và xếp hạng kết quả. Quá trình này đã được tối ưu trong hơn 20 năm, nên chi phí cho mỗi truy vấn cực thấp.

Trong khi đó, ChatGPT không tìm câu trả lời có sẵn mà tạo ra câu trả lời theo thời gian thực, bằng cách chạy một mô hình AI với hàng trăm đến cả nghìn tỉ tham số, xử lý từng token một. Sự khác biệt này phản ánh rõ trong tiêu thụ năng lượng.

Theo trang Connection Technologies, một truy vấn trên ChatGPT tiêu thụ khoảng 0,3 Wh điện trong điều kiện tối ưu (tức khoảng gấp 10 lần một lượt tìm kiếm Google) và ước tính tốn khoảng 0,32 ml nước để làm mát trung tâm dữ liệu. Với khoảng 1 tỉ truy vấn mỗi ngày trong năm 2026, tổng mức tiêu thụ tương đương khoảng 110 GWh điện mỗi năm và 120 triệu lít nước mỗi năm, tương đương mức tiêu thụ năng lượng hàng năm của 30.000 hộ gia đình tại Anh.

Một số ước tính trong kịch bản phức tạp hơn thậm chí còn cho thấy mức chênh lệch có thể cao hơn nhiều, tùy theo mô hình AI và độ dài câu trả lời.

Khi chi phí biên không còn gần bằng 0

Trong mô hình tìm kiếm truyền thống, chi phí biên (chi phí phát sinh thêm cho mỗi lượt tìm kiếm) gần như bằng 0. Khi hạ tầng đã sẵn sàng, việc xử lý thêm hàng triệu truy vấn gần như không làm tăng đáng kể chi phí vận hành. Đây chính là lý do Google có thể cung cấp công cụ tìm kiếm miễn phí cho hàng tỉ người dùng và vẫn kiếm được hàng trăm tỉ USD mỗi năm.

Ngược lại, với AI, mỗi câu trả lời đều có chi phí thực. Mỗi lần người dùng đặt câu hỏi, hệ thống phải chạy mô hình AI trên GPU (bộ xử lý đồ họa) hoặc TPU (chip AI riêng của Google) để xử lý hàng nghìn token, tiêu tốn điện năng nói riêng và tài nguyên tính toán nói chung. Chi phí này không biến mất khi quy mô tăng, mà chỉ giảm dần nhờ tối ưu.

Vì thế, chatbot AI khó trở thành dịch vụ miễn phí đại trà như công cụ tìm kiếm Google, bởi mỗi câu trả lời đều đi kèm chi phí thực.

Dù mang lại trải nghiệm tốt hơn cho người dùng, chatbot AI lại kém hiệu quả hơn về kinh tế trong ngắn hạn. Thế nhưng, lịch sử công nghệ cho thấy trải nghiệm tốt hơn thường chiến thắng trong dài hạn. Người dùng không quan tâm một truy vấn tìm kiếm tốn 0,03 Wh hay 0,3 Wh, mà chỉ mong muốn có câu trả lời nhanh hơn, dễ hiểu hơn.

OpenAI đang đốt tiền để đổi lấy thói quen của người dùng

Trong bối cảnh đó, chiến lược của OpenAI trở nên rõ ràng hơn. Công ty khởi nghiệp AI hàng đầu phát triển ChatGPT đang đầu tư hàng chục tỉ USD vào hạ tầng AI, từ GPU Nvidia đến trung tâm dữ liệu, để phục vụ hơn 900 triệu người dùng. Chi phí vận hành mỗi ngày là cực kỳ lớn, đặc biệt khi người dùng sử dụng mô hình AI tiên tiến mới nhất như GPT-5.5.

Dữ liệu thị trường cho thấy doanh thu quy đổi theo năm của OpenAI đã đạt khoảng 20 tỉ USD trong 2025, nhưng biên lợi nhuận thấp hơn đáng kể so với Google vì chi phí tính toán vẫn là biến số lớn.

Điều này khiến một số người cho rằng OpenAI đang chịu lỗ để thay đổi thói quen người dùng. Chiến lược này không mới trong ngành công nghệ. Amazon từng chấp nhận lỗ trong nhiều năm để xây dựng thói quen mua sắm trực tuyến. Uber từng đốt tiền để thay đổi cách con người di chuyển.

Trong trường hợp của AI, mục tiêu còn lớn hơn: trở thành giao diện chính của internet. Nếu người dùng quen với việc “hỏi chatbot AI thay vì tìm kiếm Google” thì dòng tiền quảng cáo, thương mại điện tử và nội dung sẽ được tái phân phối.

Google quá lớn để sụp đổ

Google sở hữu những lợi thế mà các công ty AI khác không dễ dàng tái tạo.

Trước hết là hạ tầng. Google sở hữu hệ thống trung tâm dữ liệu toàn cầu và đặc biệt là chip AI riêng mang tên TPU, giúp công ty giảm đáng kể chi phí chạy mô hình Gemini so với các đối thủ phụ thuộc vào GPU Nvidia.

Thứ hai là Google Cloud, nền tảng điện toán đám mây lớn thứ ba thế giới sau Amazon Web Services và Microsoft Azure, cho phép Google vừa phục vụ nội bộ vừa bán dịch vụ cho doanh nghiệp.

Quan trọng hơn cả là dòng tiền. Google vẫn tạo ra hơn 200 tỉ USD mỗi năm từ quảng cáo tìm kiếm, với biên lợi nhuận cực cao. Nhờ đó, Google có thể thực hiện điều mà OpenAI khó làm: dùng lợi nhuận hiện tại để đầu tư cho AI trong tương lai.

Trong quý I/2026, số lượng truy vấn tìm kiếm Google vẫn đạt mức cao kỷ lục và doanh thu từ tìm kiếm tăng tới 19%, theo Giám đốc điều hành Sundar Pichai.

“Các khoản đầu tư vào AI và cách tiếp cận toàn diện của chúng tôi đang thúc đẩy mọi mảng kinh doanh. Mảng tìm kiếm có một quý tăng trưởng mạnh, với các trải nghiệm AI thúc đẩy mức độ sử dụng, lượng truy vấn đạt mức cao nhất mọi thời đại và doanh thu tăng 19%”, Sundar Pichai nói trong buổi báo cáo kết quả kinh doanh quý I/2026 của Alphabet (công ty mẹ Google) gần đây.

Ông cũng nhấn mạnh quý I là “quý tốt nhất từ trước đến nay với các sản phẩm AI dành cho người tiêu dùng, nhờ ứng dụng Gemini”, đồng thời cho biết “công ty hiện có hơn 350 triệu thuê bao trả phí, với YouTube và Google One là hai động lực chính”. Google One là gói thuê bao trả phí giúp mở rộng dung lượng lưu trữ đám mây.

Trong khi đó, OpenAI cuối tháng 3 đã hoàn tất vòng gọi vốn kỷ lục với định giá công ty sau đầu tư là 852 tỉ USD. Tổng số vốn cam kết trong vòng này đạt 122 tỉ USD, tăng so với con số 110 tỉ USD mà công ty công bố hồi tháng 2. SoftBank đồng dẫn dắt vòng gọi vốn này cùng các nhà đầu tư khác, gồm Andreessen Horowitz và D. E. Shaw Ventures, theo OpenAI.

OpenAI đã khởi xướng cho làn sóng bùng nổ AI với việc ra mắt chatbot ChatGPT vào tháng 11/2022. Kể từ đó, công ty đã phát triển nhanh chóng trở thành một trong những doanh nghiệp thương mại tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Tính đến tháng 3, ChatGPT có hơn 900 triệu người dùng hoạt động hàng tuần, với hơn 50 triệu người đăng ký trả phí.

Sau khi kết thúc vòng gọi vốn mới nhất, Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI) sẽ chịu áp lực phải chứng minh giá trị khổng lồ của công ty, để chuẩn bị cho đợt IPO (chào bán cổ phiếu ra công chúng) tiềm năng.

Những tháng gần đây, OpenAI đã cắt giảm một số kế hoạch chi tiêu lớn và đóng cửa một số tính năng cũng như sản phẩm nhất định, gồm cả ứng dụng video ngắn Sora, nhằm mục đích kiểm soát chi phí.

Hôm 31/3, OpenAI cho biết đang tạo ra doanh thu 2 tỉ USD mỗi tháng. Năm ngoái, doanh thu của công ty đạt 13,1 tỉ USD. Tuy vậy, OpenAI vẫn đang tiêu tốn tiền mặt và chưa có lãi.

Hồi tháng 2, OpenAI tiết lộ đã nhận được 110 tỉ USD cam kết từ một số nhà đầu tư chiến lược, đóng vai trò nền tảng cho vòng gọi vốn này, trong đó có 50 tỉ USD từ Amazon, 30 tỉ USD từ Nvidia và 30 tỉ USD từ SoftBank. Khoản vốn bổ sung 12 tỉ USD mà OpenAI huy động được đến từ một nhóm nhà đầu tư rộng hơn. OpenAI cho biết lần đầu tiên mở rộng cơ hội tham gia cho các nhà đầu tư thông qua các kênh ngân hàng, đồng thời huy động được 3 tỉ USD từ các cá nhân.

Microsoft, một trong những đối tác lâu năm của OpenAI, cũng tham gia vòng gọi vốn này, nhưng “cha đẻ ChatGPT” không tiết lộ quy mô đầu tư của công ty trong thông cáo báo chí hôm 31/3. Tính đến cuối năm ngoái, Microsoft đã đầu tư hơn 13 tỉ USD vào OpenAI.

Mô hình nào sẽ thay thế quảng cáo dựa trên click?

Hiện tại, chưa có một mô hình duy nhất có thể thay thế hoàn toàn. Thay vào đó, một hệ sinh thái mới đang hình thành, gồm nhiều lớp doanh thu khác nhau.

Trước hết là thuê bao. Người dùng trả tiền để sử dụng phiên bản chatbot AI tốt hơn, nhanh hơn, nhiều tính năng hơn. Đây là nguồn thu rõ ràng nhất hiện nay.

Tiếp theo là quảng cáo tích hợp trong câu trả lời. Quảng cáo có thể xuất hiện như một phần nội dung do AI tạo ra, chỉ đơn thuần là xuất hiện trước mắt người dùng mà đóng vai trò trực tiếp ảnh hưởng và dẫn dắt quyết định của họ.

Một hướng khác là mô hình “trả tiền theo hành động”. Không chỉ đưa thông tin, AI còn dẫn người dùng đến quyết định mua hàng, đặt dịch vụ. Doanh nghiệp trả tiền cho kết quả, không phải cho lượt nhấp.

Cuối cùng là dữ liệu và nội dung. Các công ty AI đang ký thỏa thuận với báo chí và nhà xuất bản để sử dụng nội dung, mở ra dòng tiền mới thay thế lượng truy cập web.

Hiện không có mô hình nào trong số này đủ lớn để thay thế hoàn toàn quảng cáo dựa trên click ngay lập tức. Song khi kết hợp lại, chúng tạo thành hệ sinh thái mới.

Ai sẽ chiến thắng?

Không có câu trả lời đơn giản. Hiện tại, Google vẫn chiếm ưu thế về kinh tế, hạ tầng AI và dòng tiền. Nếu xét về xu hướng dài hạn, chatbot AI đang thay đổi cách con người tiếp cận thông tin ở mức cơ bản nhất. Có thể kịch bản thực tế sẽ không phải là chatbot AI thay thế công cụ tìm kiếm Google, mà là hai mô hình hội tụ.

Google đã tích hợp AI vào tìm kiếm và cũng có chatbot Gemini, với lượng người dùng hiện chỉ kém ChatGPT. Trong khi đó, OpenAI đang thử nghiệm quảng cáo và mở rộng hệ sinh thái.

Cuối cùng, internet tương lai có thể là một dạng lai giữa hai thế giới.

Cuộc chiến giữa công cụ tìm kiếm Google và chatbot AI là màn tái cấu trúc toàn bộ nền kinh tế internet. Một bên tối ưu hóa từng cú nhấp chuột trong suốt 20 năm. Một bên sẵn sàng tiêu tốn nhiều tài nguyên hơn để mang lại câu trả lời trực tiếp.

Hiện tại, mỗi câu trả lời của chatbot AI vẫn đắt hơn đáng kể so với một lượt tìm kiếm Google. Thế nhưng, nếu AI tiếp tục cải tiến và chi phí tiếp tục giảm, lợi thế này có thể không còn bền vững.

Sơn Vân