Mâu thuẫn nội bộ OpenAI về việc ChatGPT dễ dãi với bạo lực

Mâu thuẫn nội bộ OpenAI bùng nổ xoay quanh việc công ty này liên tục chần chừ trong việc báo cáo các người dùng có biểu hiện bạo lực cho cơ quan thực thi pháp luật, tạo ra một cuộc tranh luận gay gắt về việc nên ưu tiên quyền riêng tư của cá nhân hay sự an toàn của toàn xã hội.

Những rạn nứt nội bộ OpenAI từ phòng họp và sự chần chừ đáng lo ngại

Báo cáo của của The Wall Street Journal dẫn lời những người am hiểu vấn đề cho biết các nhân viên OpenAI đã nhiều lần bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về định hướng điều hành. Họ chỉ ra rằng công ty khởi nghiệp này thường xuyên bỏ qua việc cảnh báo cho cơ quan chức năng ngay cả khi các người dùng chatbot cực kỳ nguy hiểm đã bị hệ thống cắm cờ đánh dấu.

Những bất đồng về tiêu chí trình báo sự việc cho cảnh sát đã thực sự bùng nổ trong một cuộc họp nội bộ diễn ra vào mùa hè năm ngoái. Buổi thảo luận có sự góp mặt của nhân sự từ nhiều phòng ban trọng yếu, bao gồm bộ phận điều tra, vận hành, chính sách sản phẩm và đội ngũ pháp lý.

Tại đây, nhóm làm việc đã cùng nhau xem xét khoảng 10 trường hợp cụ thể để thống nhất các tiêu chí bàn giao hồ sơ cho cơ quan chức năng. Đội ngũ điều tra đã thúc giục ban lãnh đạo phải tăng cường tần suất thông báo cho cảnh sát, vượt xa con số khoảng 15 đến 30 trường hợp mà công ty thường chuyển giao mỗi năm.

Ngược lại, đội ngũ pháp lý của OpenAI, được cho là lặp lại quan điểm do Giám đốc điều hành Sam Altman bày tỏ trong nội bộ, lại lập luận khăng khăng rằng người dùng cần được bảo vệ quyền riêng tư ở mức độ cao nhất. Phía công ty lưu ý rằng việc thực thi quá mức có thể dẫn đến những tổn thương không mong muốn, đặc biệt là sự hoảng loạn tâm lý gây ra cho những người trẻ tuổi và gia đình họ khi cảnh sát đột ngột xuất hiện trước cửa nhà.

Sự miễn cưỡng can thiệp này đã khiến nhiều nhân viên cảm thấy vô cùng bức xúc. Báo cáo tiết lộ đội ngũ đã tranh luận nảy lửa về việc từ chối trình báo một thiếu niên đến từ Texas. Người này bị cáo buộc đã sử dụng chatbot để nhập vai vào các kịch bản xả súng trường học một cách vô cùng chi tiết. Thiếu niên này đã yêu cầu ChatGPT đóng vai trong một kịch bản mà cậu ta sẽ mang vũ khí đến sát hại các giáo viên và bạn học của mình.

Đáng sợ hơn, cậu ta còn tải lên hệ thống những bức ảnh chụp bản thân đang cầm súng, kèm theo sơ đồ khuôn viên trường học và hình ảnh của những nữ sinh trong đội cổ vũ mà cậu ta muốn tưởng tượng việc sát hại cùng với bạn trai của họ. Một người am hiểu vấn đề được trích dẫn trong báo cáo đã chia sẻ về sự việc tồi tệ này: "Đứa trẻ sẽ nói với ChatGPT, hãy tưởng tượng việc xả súng vào trường học của tôi".

Và thay vì lập tức chấm dứt cuộc trò chuyện, hệ thống trí tuệ nhân tạo lại hùa theo. Trong những phiên tương tác kéo dài hàng giờ đồng hồ, hệ thống thậm chí còn đưa ra lời khuyên cho thiếu niên về lối vào tòa nhà, những nạn nhân nào cậu ta sẽ chạm trán và cả những lời nên nói khi lực lượng chức năng xuất hiện. Bất chấp vô số dấu hiệu báo động đỏ rõ ràng, các nhà lãnh đạo OpenAI cuối cùng vẫn quyết định không liên hệ với nhà chức trách vì thiếu niên nói trên chưa thực hiện bất kỳ hành vi bạo lực nào.

Hậu quả thảm khốc và cái giá của sự im lặng

Sự chần chừ và né tránh can thiệp của bộ máy lãnh đạo đã thực sự đẩy công ty trí tuệ nhân tạo này vào một rắc rối pháp lý khổng lồ. Báo cáo của The Wall Street Journal đã nêu bật hồ sơ của một người dùng tên là Jesse Van Rootselaar. Những dòng mô tả chi tiết về bạo lực súng đạn của cá nhân này trong nhiều ngày liền đã khiến các nhân viên kiểm duyệt cảm thấy bất an.

Họ giải mã những văn bản này như một dấu hiệu cảnh báo về nguy cơ bạo lực tiềm tàng trong thế giới thực và kịch liệt vận động việc báo động ngay lập tức cho cơ quan thực thi pháp luật. Thế nhưng, các nhà lãnh đạo hàng đầu của OpenAI một lần nữa chọn cách im lặng và không liên hệ với giới chức trách.

Hậu quả của quyết định đó vô cùng thảm khốc. Vài tháng sau, vào tháng 2/2026, Van Rootselaar đã thực hiện một vụ xả súng hàng loạt kinh hoàng tại Tumbler Ridge, British Columbia, cướp đi sinh mạng của tám người vô tội. Sự kiện bi thảm này đã thổi bùng làn sóng phẫn nộ từ dư luận. Gia đình của các nạn nhân xấu số đã nộp bảy đơn kiện nhắm trực tiếp vào OpenAI, cáo buộc công ty này phạm tội ngộ sát, bất cẩn và có hành vi tiếp tay cho kẻ xả súng.

Đứng trước áp lực dư luận và pháp lý, OpenAI trần tình rằng họ đã tăng cường đáng kể các giao thức bảo mật của mình kể từ sau vụ việc, đồng thời khẳng định chắc chắn rằng họ sẽ chuyển giao hồ sơ tài khoản của Van Rootselaar cho cơ quan thực thi pháp luật nếu trường hợp tương tự xuất hiện vào ngày hôm nay.

Sau thảm kịch xả súng đẫm máu, đích thân Altman cũng đã phải đưa ra một lời xin lỗi chính thức vì đã không cảnh báo cho các cơ quan thực thi pháp luật sớm hơn trong vụ việc này. Vị Giám đốc điều hành đã viết trong một bức thư ngỏ để bày tỏ sự hối hận: "Dù tôi biết những lời nói sẽ không bao giờ là đủ, nhưng tôi tin một lời xin lỗi là điều cần thiết để ghi nhận những tổn hại và mất mát không thể vãn hồi mà cộng đồng đã phải gánh chịu".

Vụ việc tại Tumbler Ridge chính là một minh chứng đẫm máu về ranh giới mỏng manh giữa việc bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng và trách nhiệm ngăn chặn tội ác của các tập đoàn công nghệ lớn.

Bùi Tú