Trung Quốc định hình lại thanh toán ở Đông Nam Á, thách thức USD
Sáng kiến mới cho phép người tiêu dùng sử dụng các ứng dụng nội địa như Alipay để thanh toán xuyên biên giới, hỗ trợ nỗ lực của Trung Quốc trong việc mở rộng liên kết tài chính khu vực.
Trung Quốc và Indonesia vừa ra mắt hệ thống thanh toán QR xuyên biên giới mới. Động thái này đánh dấu bước tiến mới nhất trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm xây dựng mạng lưới thanh toán kỹ thuật số khu vực, khi cường quốc châu Á thúc đẩy quốc tế hóa đồng nhân dân tệ và giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.
Người dùng hiện có thể sử dụng các ứng dụng di động nội địa, như Alipay và UnionPay (Trung Quốc) hay QRIS (Indonesia), để quét mã QR và thực hiện thanh toán bán lẻ ở cả hai quốc gia bằng đồng nội tệ.
Alicia Garcia-Herrero, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng đầu tư Natixis (Pháp), cho biết động thái này là bước đi thiết thực hướng tới quan hệ tài chính sâu sắc hơn, giúp giảm chi phí giao dịch và rủi ro tiền tệ cho cả hai bên.
“Với Trung Quốc, động lực chính dường như là thúc đẩy nỗ lực phi đô la hóa, khuyến khích sử dụng đồng nhân dân tệ trên phạm vi quốc tế và tăng cường hội nhập kinh tế với các đối tác ASEAN chủ chốt trong nỗ lực địa chính trị rộng lớn hơn nhằm đạt được quyền tự chủ tài chính”, bà nói.
Ngân hàng trung ương Indonesia đã thông báo khởi động sáng kiến trên tuần trước, theo tờ báo địa phương The Jakarta Globe và hãng thông tấn Tân Hoa Xã (Trung Quốc).
Hệ thống thanh toán QR là phương thức thanh toán điện tử sử dụng mã QR để thực hiện giao dịch, thay vì dùng tiền mặt hay quẹt thẻ. Hiểu đơn giản, người bán sẽ hiển thị một mã QR chứa thông tin thanh toán (tài khoản, số tiền), còn người mua dùng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử để quét mã đó và xác nhận trả tiền.
Cách hoạt động diễn ra rất nhanh: khi quét mã, ứng dụng sẽ tự động điền thông tin giao dịch, người dùng chỉ cần kiểm tra và bấm xác nhận là tiền được chuyển ngay lập tức.
Điểm quan trọng của hệ thống này: không cần nhập số tài khoản thủ công; không cần thiết bị POS như máy quẹt thẻ; hoạt động tốt trên smartphone; chi phí thấp và dễ triển khai.
Trung Quốc tăng cường kết nối tài chính khắp ASEAN
Trung Quốc đã tăng cường kết nối tài chính trên khắp ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á), đối tác thương mại lớn nhất của nước này tính theo khối, trong những tháng gần đây.
Tại Thái Lan, du khách Trung Quốc đã có thể sử dụng ví điện tử nội địa để thanh toán cho các nhà bán lẻ địa phương bằng nhân dân tệ từ cuối tháng 10/2025. Du khách đến Việt Nam đã có thể thanh toán qua UnionPay từ tháng 12/2025. Sáng kiến này đã được mở rộng vào tháng 4/2026 để bao gồm cả Alipay. Các dịch vụ tương tự cũng được triển khai tại Malaysia và Singapore.
Garcia-Herrero cho biết Trung Quốc có khả năng sẽ giới thiệu các thỏa thuận tương tự với nhiều thành viên khác thuộc ASEAN và các đối tác khác trong năm 2026, khi nước này tiếp tục mở rộng dấu ấn tài chính và kỹ thuật số của mình.
Việc Trung Quốc thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới phù hợp với mục tiêu rộng lớn hơn của nước này về quốc tế hóa nhân dân tệ, được coi là rất quan trọng để giảm sự phụ thuộc vào các kênh do USD thống trị trong bối cảnh căng thẳng song phương gia tăng với Mỹ và những lo ngại về việc sử dụng đồng tiền Mỹ như một vũ khí.
Một yếu tố trọng tâm khác trong chiến lược của Trung Quốc là Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng Xuyên biên giới (CIPS), giải pháp thay thế cho các mạng lưới tài chính do phương Tây dẫn đầu.
Garcia-Herrero dự đoán tăng trưởng thanh toán bằng đồng nhân dân tệ toàn cầu sẽ tiếp tục mạnh mẽ trong năm 2026. Ông cho biết ngày càng nhiều ngân hàng nước ngoài tham gia trực tiếp vào CIPS, giúp tăng cường khả năng kết nối và hiệu quả thanh toán.
Thúc đẩy du khách nước ngoài chi tiêu tại Trung Quốc
Hôm 3/5, ông Zhu Hexin, Phó thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, đã gặp gỡ các lãnh đạo ngân hàng trung ương từ ASEAN, Nhật Bản và Hàn Quốc tại Uzbekistan để thảo luận về hợp tác thanh toán xuyên biên giới khu vực.
Một mục tiêu quan trọng của các sáng kiến đó là thúc đẩy chi tiêu của du khách nước ngoài tại Trung Quốc, nơi các hệ thống thanh toán di động nội địa từ lâu đã là rào cản với khách quốc tế.
Du lịch giữa Trung Quốc và Đông Nam Á đã tăng mạnh vào năm 2025, được hỗ trợ bởi chính sách miễn thị thực và các thủ tục nhập cảnh đơn giản hóa.
Indonesia đã ghi nhận 1,34 triệu du khách Trung Quốc vào năm 2025, con số cao nhất trong 6 năm. Con số này chiếm 8,7% tổng số khách du lịch quốc tế và đưa Trung Quốc trở thành nguồn khách du lịch lớn thứ tư của Indonesia.
Năm ngoái, Trung Quốc cũng xếp thứ 4 trong danh sách các điểm đến du lịch phổ biến nhất với người Indonesia. Nếu xét toàn bộ các chuyến đi ra nước ngoài của người Indonesia, gần 6,8% trong số đó là đến Trung Quốc.