Trí tuệ nhân tạo gây ra làn sóng mua bán và sáp nhập doanh nghiệp

Các tập đoàn lớn đang ráo riết thâu tóm, sáp nhập doanh nghiệp để mở rộng quy mô và hạn chế nguy cơ tụt hậu trong cuộc đua công nghệ. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của Nhật Bản với tư cách là một trung tâm giao dịch trọng điểm đang thu hút sự chú ý đặc biệt của giới tài chính. Những diễn biến sôi động này vẫn tiếp tục tăng nhiệt bất chấp mọi lo ngại về các rủi ro địa chính trị đang bao trùm thị trường.

Cuộc đua siêu dự án bằng sáp nhập doanh nghiệp, thâu tóm hạ tầng

Trí tuệ nhân tạo đang đẩy nhanh tốc độ của các thương vụ quy mô lớn. Điều này tạo ra một xu hướng phân hóa vô cùng rõ rệt trên thị trường giao dịch toàn cầu. Khoảng cách giữa các doanh nghiệp khổng lồ và phần còn lại ngày càng giãn rộng.

Các chuyên gia tài chính dự báo công nghệ thông minh sẽ tiếp tục làm bệ đỡ vững chắc cho các hoạt động sáp nhập. Nhiều công ty đang hối hả vung tiền mua lại các dự án tiềm năng nhằm thúc đẩy tăng trưởng. Nỗi sợ bị bỏ lỡ cơ hội đang chi phối mạnh mẽ mọi quyết định đầu tư.

Ông Guillermo Baygual, đồng giám đốc toàn cầu tại Citi, nhận định những căng thẳng địa chính trị làm tăng biến động thị trường nhưng không thể đóng băng các hoạt động giao dịch. Các doanh nghiệp hiện nay đã quen với việc vận hành trong một môi trường chứa đựng nhiều rủi ro thường trực. Họ chủ động hành động ngay lập tức thay vì thụ động chờ đợi mọi thứ trở nên rõ ràng. Quy mô của các thương vụ đang phình to nhanh chóng.

Báo cáo của PwC nhấn mạnh lĩnh vực công nghệ đã dẫn đầu xu hướng này vào năm ngoái với 26 siêu dự án có giá trị trên 5 tỉ USD. Sự tăng trưởng giá trị thị trường chủ yếu được dẫn dắt bởi những giao dịch khổng lồ này. Các công ty trên thị trường sẽ phân tách rành mạch thành nhóm có đủ năng lực xử lý các giao dịch lớn và nhóm tụt lại phía sau.

Nhu cầu đầu tư vào hạ tầng cốt lõi đang tăng tốc chóng mặt với sự dẫn dắt của các gã khổng lồ công nghệ Mỹ. Một nhóm các nhà đầu tư gồm Nvidia, Microsoft và BlackRock đang tiến hành thâu tóm Aligned Data Centers với mức giá 40 tỉ USD.

Vào tháng 3, Google đã hoàn tất thương vụ mua lại công ty khởi nghiệp an ninh mạng Wiz với giá 32 tỉ USD để củng cố sức mạnh hạ tầng đám mây. Tại châu Á, quỹ KKR và Singapore Telecommunications lên kế hoạch chi hơn 5 tỉ USD để thâu tóm hoàn toàn nhà điều hành trung tâm dữ liệu ST Telemedia Global Data Centres.

Giá trị giao dịch toàn cầu trong quý 1 năm 2026 đã lập kỷ lục mới với khoảng 1,6 nghìn tỉ USD, tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm trước. Thành tích này tiếp nối đà tăng trưởng mạnh mẽ của năm 2025, khi tổng giá trị giao dịch vọt lên mức gần 5 nghìn tỉ USD.

Chuyên gia Jeffery Weirens từ Deloitte Global chỉ ra rằng áp lực cải thiện lợi nhuận cho cổ đông đang ép các công ty phải tái cân bằng danh mục đầu tư thông qua hoạt động mua lại và thoái vốn mục tiêu. Các tổ chức cũng chịu áp lực lớn trong việc chứng minh hiệu quả tài chính thực tế từ những khoản đầu tư công nghệ đắt đỏ của mình.

Sức hút của Nhật Bản và cạm bẫy từ "cơn sốt vàng"

Tại khu vực châu Á, Nhật Bản đang lột xác thành một trong những thị trường sáp nhập sôi động nhất. Ông Atsushi Tatsuguchi, người đứng đầu nhóm tư vấn tại Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities, cho biết động lực giao dịch xuyên biên giới đang duy trì rất tốt.

Nhiều doanh nghiệp coi các thương vụ mua lại là một công cụ chiến lược nền tảng. Theo dữ liệu từ Recof Data, hoạt động sáp nhập liên quan đến công ty Nhật Bản đã chạm mốc kỷ lục trong quý 1 năm 2026. Số lượng giao dịch tăng gần 10% lên 1.295 vụ. Tổng giá trị vọt lên 65%, đạt mức hơn 12 nghìn tỉ yen (tương đương 78 tỉ USD).

Sự cạnh tranh khốc liệt sẽ thúc đẩy các thương vụ thâu tóm mở rộng ra nhiều lĩnh vực đa dạng. Tập đoàn SoftBank hiện đang là một nhân tố dẫn dắt thị trường với hàng loạt thỏa thuận liên quan đến trung tâm dữ liệu, sản xuất vi mạch và đầu tư sâu vào công ty OpenAI.

Chuyên gia Takashi Ohara từ Bain & Company tiết lộ nhiều tập đoàn Nhật Bản đang ráo riết dùng chiến lược sáp nhập để chiêu mộ nhân tài và củng cố năng lực máy học. Đại diện công ty luật Freshfields dự báo thị trường này sẽ tiếp tục bùng nổ nhờ thế mạnh cốt lõi về sản xuất công nghiệp và robot.

Bản thân hệ thống trí tuệ nhân tạo cũng đang trở thành một tài sản chiến lược hỗ trợ trực tiếp cho các nhà môi giới. Thuật toán thông minh giúp đơn giản hóa quy trình thẩm định ngay từ giai đoạn đầu. Các công cụ này có khả năng sàng lọc hàng nghìn tài liệu phức tạp trong các phòng dữ liệu bảo mật, tự động trích xuất thông tin trọng yếu và đẩy nhanh tốc độ ra quyết định. Những doanh nghiệp biết tận dụng tốt nền tảng máy học sẽ nắm ưu thế rất lớn trong các cuộc đấu giá cạnh tranh khốc liệt. Trong mắt người bán, tốc độ và sự chắc chắn mà người mua mang lại cũng quan trọng không kém gì mức giá chào bán.

Dù sự lạc quan đang bao trùm thị trường, những nghi ngờ về tính khả thi dài hạn của các khoản đầu tư này vẫn luôn hiện hữu. Các chuyên gia cảnh báo thị trường đang ở giai đoạn đầu của một "cơn sốt vàng" do bên bán làm chủ. Khi người mua trở nên tuyệt vọng trong việc tìm kiếm cơ hội, rủi ro vung tay quá trán cho những mục tiêu sai lầm sẽ tăng vọt.

Định giá doanh nghiệp có khả năng sẽ tiếp tục bị thổi phồng. Các gã khổng lồ công nghệ Mỹ chắc chắn vẫn là những tay chơi thống trị. Tuy nhiên, sự dịch chuyển quá nhanh chóng này sẽ để lại nhiều thương vong. Không ít nhà đầu tư sẽ phải trả giá đắt khi chi tiêu vô tội vạ cho những dự án thiếu thực tế hoặc bị tụt hậu hoàn toàn trước tốc độ thay đổi chóng mặt của kỷ nguyên số.

Bùi Tú