AI khiến người trẻ ngày càng nhìn nhận méo mó về ngoại hình

Khi một bức ảnh chân dung phản chiếu sự mượt mà đến rợn người, với một chiếc mũi thon gọn bất thường, đôi môi căng mọng và đôi gò má khẽ hóp lại tựa như một búp bê Barbie, thế hệ cũ thấy gợn gợn. Nhưng với giới trẻ, đó là đại diện cho "Stacey" - một hình mẫu sắc đẹp được định hình bởi những trí tuệ nhân tạo và văn hóa mạng, đang thúc đẩy một cuộc chạy đua mang tên "looksmaxxing" (tối đa hóa ngoại hình), một trào lưu không bao giờ có điểm dừng.

Từ thuật ngữ mạng của giới trẻ đến nỗi ám ảnh thực đời

Trong hệ sinh thái văn hóa mạng, đặc biệt là trong các cộng đồng nam giới (manosphere), thuật ngữ "Stacey" (hoặc "Stacy" tại Mỹ) - thuật ngữ chỉ mẫu phụ nữ được xem là đẹp hoàn hảo trong cộng đồng. Để đạt được danh xưng này, một cô gái phải sở hữu những đặc điểm khắt khe: đôi mắt to, gò má cao, chỉ số BMI thấp, chiếc mũi hếch lên và đôi môi đầy đặn. Nếu thiếu đi những yếu tố này, cô gái đó chỉ được xếp vào hạng "Becky" trung bình. Trong khoảng hai năm trở lại đây, thuật ngữ này trở nên phổ biến trong cộng đồng mạng.

Ban đầu, "looksmaxxing" thường được nhắc đến trên các mặt báo gắn liền với hình ảnh của những nam thanh niên trẻ tuổi. Một ví dụ điển hình là nam tài khoản có sức ảnh hưởng (influencer) Clavicular, tên thật là Braden Peters, người đã tích cực quảng bá các phương pháp rùng rợn như đập xương (bone smashing), ăn kiêng khắc nghiệt và nối cằm để đạt được vẻ đẹp góc cạnh tối đa của khuôn mặt. Tuy nhiên, nỗi ám ảnh này không chỉ dừng lại ở nam giới; phụ nữ cũng đang bắt đầu biến đổi hình dạng một cách quyết liệt để trở thành những nàng "Stacey".

Alorah Ziva, một influencer 18 tuổi, đã tự xưng mình là chuyên gia "looksmaxxing" số 1. Với 20 triệu lượt thích trên nền tảng TikTok và gần 250 nghìn người theo dõi trên Instagram, cô cung cấp dịch vụ hướng dẫn người hâm mộ đi theo con đường của mình với mức phí 79 USD mỗi tháng. Cô gái trẻ này bắt đầu nổi tiếng từ năm 16 tuổi sau khi xuất hiện trên một buổi phát sóng trực tiếp cùng với Peters. Đáng chú ý, sau này cô đã lên tiếng cáo buộc Peters có hành vi hành hung và tự ý tiêm thuốc tan mỡ Aqualyx vào má cô.

Dù vậy, sức hút của trào lưu này vẫn không hề thuyên giảm. Trên một diễn đàn tư vấn "looksmaxxing" của Reddit, một người phụ nữ đã viết rằng cô khao khát được coi là một "Stacey" và tha thiết yêu cầu được nhận những lời khuyên về phẫu thuật thẩm mỹ. Cô lập luận rằng bản thân muốn nhận được nhiều đặc quyền hơn trong cuộc sống, và vì cô biết rõ "đặc quyền của sắc đẹp" là có thật, nên nếu không hài lòng với những gì mình đang có, cô sẽ tự nâng cấp bản thân vì cô chỉ có thể thay đổi chính mình chứ không thể thay đổi người khác.

Trên các diễn đàn, những lời khuyên được đưa ra có thể trải dài từ việc tập thể dục cường độ cao cho đến các cuộc phẫu thuật hạ đường chân tóc đầy rủi ro. Ellen Atlanta, tác giả của cuốn sách Pixel Flesh: How Toxic Beauty Culture Harms Women (tạm dịch: Thân xác thời kỹ thuật số: Cách văn hóa làm đẹp độc hại gây tổn thương phụ nữ), nói rằng trong những nền văn hóa mạng này, "looksmaxxing" được coi là một phản ứng hết sức hợp lý để tạo ra địa vị và sự giàu có. Bà phân tích rằng những người có sức ảnh hưởng và những người nổi tiếng đã nhận định một khuôn mặt duy nhất là con đường ngắn nhất dẫn đến thành công và thực tế rõ ràng cho thấy điều đó đang phát huy tác dụng, khiến người ta rất khó để đưa ra những lập luận phản bác lại.

Khi AI trở thành giám khảo sắc đẹp lạnh lùng

Tuy nhiên, việc tự nguyện đưa hình ảnh cá nhân lên các diễn đàn internet để người lạ mặc sức soi xét là điều khá đáng sợ. Thomas Midgley, nhà trị liệu tâm lý kiêm giám đốc The Body Image Treatment Clinic, cho rằng những người tìm đến xu hướng này thường thiếu tự tin và dễ bị ảnh hưởng bởi các tiêu chuẩn ngoại hình trên mạng.

Cảm giác thiếu giá trị bản thân khiến họ cố chạy theo những hình mẫu được xem là “chuẩn đẹp” để lấp đầy khoảng trống tâm lý. Vì vậy, những người dễ tổn thương nhất lại là nhóm bị cuốn vào trào lưu này mạnh nhất. Đáng lo hơn, trên Discord, nhiều bé gái mới 13-14 tuổi đã bắt đầu tìm kiếm cách để “thăng hạng” ngoại hình và trở thành một “Stacey”.

Ngay cả khi không tìm được câu trả lời trên diễn đàn, họ vẫn có thể nhờ đến AI và các ứng dụng chấm điểm nhan sắc để biết mình còn thiếu gì. Những ứng dụng như Umax hay Glowdess tạo ra phiên bản “nâng cấp” của người dùng, chấm điểm ngoại hình và gợi ý hàng loạt cách cải thiện, từ skincare đến phẫu thuật thẩm mỹ, kèm theo các sản phẩm hoặc dịch vụ được quảng bá khéo léo.

Trong thế giới “looksmaxxing”, công cụ gây tranh cãi nhất có lẽ là Grok của tỷ phú Elon Musk. Chỉ trong vài giây, AI này phân tích khuôn mặt và đưa ra hàng loạt khuyến nghị lạnh lùng: sửa mũi, tiêm filler vùng mắt và má, thậm chí nhai kẹo cao su cứng suốt một năm để thay đổi đường hàm.

Không chỉ chỉnh sửa hình ảnh, AI còn chấm điểm ngoại hình kiểu “7/10” hay “8,5/10 nếu cải thiện đúng cách”. Sau mỗi lần đánh giá là cả danh sách dài các “khuyết điểm” cần sửa: mụn, môi mỏng, tóc xẹp, mặt thiếu góc cạnh hay cơ thể chưa đủ thon gọn, kể cả khi người trong ảnh đã trang điểm kỹ hoặc can thiệp thẩm mỹ.

Vấn đề nằm ở chỗ thuật toán không hiểu được sức hút cá nhân, thần thái hay nét duyên riêng của mỗi người. Nó chỉ đánh giá dựa trên dữ liệu và những tiêu chuẩn sắc đẹp được lập trình sẵn. Khi ngày càng nhiều người trẻ phụ thuộc vào các công cụ này, họ không chỉ thay đổi ngoại hình mà còn dần đánh mất những nét riêng để cố vừa với một khuôn mẫu do AI tạo ra.

Bùi Tú