Nắng nóng khiến trẻ dễ mắc bệnh tiêu hóa: Bác sĩ cảnh báo sai lầm nguy hiểm

Mùa hè nắng nóng với nền nhiệt tăng cao không chỉ khiến trẻ mệt mỏi, mất nước mà còn trở thành “mùa cao điểm” của hàng loạt bệnh lý đường tiêu hóa. Tại nhiều cơ sở nhi khoa, số ca trẻ nhập viện vì tiêu chảy cấp, nôn ói, ngộ độc thực phẩm hay rối loạn tiêu hóa có xu hướng gia tăng mạnh trong những đợt nắng nóng kéo dài. Đáng lo ngại, phần lớn trường hợp đều xuất phát từ những thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại trong gia đình.

Mùa nắng nóng khiến bệnh tiêu hóa ở trẻ bùng phát mạnh

Các bệnh lý đường ruột thường gặp nhất ở trẻ trong mùa hè bao gồm tiêu chảy cấp do virus hoặc vi khuẩn như E.coli, Salmonella; ngộ độc thực phẩm; rối loạn tiêu hóa kéo dài; táo bón và nhiễm ký sinh trùng đường ruột. Trong đó, tiêu chảy cấp vẫn là nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều trẻ phải nhập viện cấp cứu vì mất nước nặng.

Theo TS-BS CKII Nguyễn Cẩm Tú - Trưởng khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Nhi đồng 2, thời tiết nóng là điều kiện thuận lợi để thực phẩm nhanh ôi thiu và vi khuẩn sinh sôi mạnh nếu bảo quản không đúng cách. Chỉ cần một bữa ăn không đảm bảo vệ sinh, trẻ có thể đối mặt nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột nghiêm trọng.

“Không ít phụ huynh nghĩ rằng cho trẻ uống nước đá, ăn món lạnh hay mua thực phẩm chế biến sẵn ngoài đường là chuyện bình thường trong mùa nóng. Tuy nhiên, đây lại là yếu tố làm gia tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiêu hóa ở trẻ nhỏ”, bác sĩ Tú cảnh báo.

Ngoài thực phẩm, nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh hoặc thói quen rửa tay sơ sài trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh cũng là “cánh cửa” khiến vi khuẩn dễ dàng xâm nhập vào cơ thể trẻ.

Những sai lầm phổ biến của cha mẹ trong mùa hè

Theo ghi nhận lâm sàng, nhiều phụ huynh vẫn giữ thói quen cho trẻ ăn thức ăn để lâu ngoài nhiệt độ phòng hoặc hâm nóng nhiều lần. Trong điều kiện nắng nóng, thực phẩm rất dễ biến chất dù nhìn bên ngoài không có dấu hiệu bất thường.

Bên cạnh đó, không ít gia đình chủ quan khi cho trẻ sử dụng nước đá, kem hoặc đồ uống giải khát bán trôi nổi. Đây là nhóm thực phẩm tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn cao nếu quy trình chế biến và bảo quản không đảm bảo.

TS-BS CKII Nguyễn Cẩm Tú cho rằng một sai lầm khác thường bị bỏ qua là tình trạng thiếu nước kéo dài ở trẻ. Trẻ vận động nhiều, đổ mồ hôi liên tục nhưng không được bổ sung đủ nước có thể khiến hệ tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả, dẫn tới táo bón, đầy bụng và rối loạn tiêu hóa.

“Cha mẹ thường chỉ chú ý cho trẻ uống nước khi khát. Nhưng ở trẻ nhỏ, cảm giác khát đôi khi xuất hiện muộn hơn tình trạng thiếu nước của cơ thể”, bác sĩ Tú phân tích.

Ngoài ra, việc lạm dụng thuốc cầm tiêu chảy hoặc tự ý mua kháng sinh cho trẻ uống tại nhà cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Điều này có thể khiến bệnh diễn tiến nặng hơn, che lấp triệu chứng và làm chậm thời điểm điều trị phù hợp.

Các bệnh lý tiêu hóa ở trẻ thường tiến triển nhanh, đặc biệt trong mùa nắng nóng. Ban đầu, trẻ có thể xuất hiện triệu chứng đi ngoài phân lỏng nhiều lần, đau bụng, nôn ói hoặc chướng bụng. Một số trường hợp kèm sốt cao, biếng ăn và mệt mỏi kéo dài.

Điều nguy hiểm nhất là tình trạng mất nước. Khi cơ thể mất nước nghiêm trọng, trẻ có thể xuất hiện môi khô, mắt trũng, tiểu ít, khát liên tục hoặc lừ đừ, ngủ li bì.

Theo TS-BS CKII Nguyễn Cẩm Tú, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu trẻ dưới 6 tháng tuổi bị tiêu chảy; nôn ói liên tục; sốt cao khó hạ; đi ngoài ra máu hoặc có dấu hiệu mất nước nặng.

“Ở trẻ nhỏ, chỉ vài giờ mất nước nặng cũng có thể dẫn tới biến chứng nguy hiểm nếu không được xử trí kịp thời”, bác sĩ nhấn mạnh.

“Lá chắn” bảo vệ hệ tiêu hóa cho trẻ trong mùa hè

Các chuyên gia cho rằng phòng bệnh vẫn là giải pháp quan trọng nhất để bảo vệ trẻ trong thời điểm nắng nóng kéo dài. Trong đó, nguyên tắc ăn chín uống sôi cần được đặt lên hàng đầu.

Gia đình nên hạn chế tối đa việc cho trẻ sử dụng thực phẩm bán ngoài đường, thức ăn chế biến sẵn hoặc để lâu ở nhiệt độ phòng. Thực phẩm cần được bảo quản đúng cách trong tủ lạnh và chế biến hợp vệ sinh.

Song song đó, phụ huynh cần tập cho trẻ thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Người chăm sóc trẻ cũng phải đảm bảo vệ sinh tay trong quá trình chế biến thực phẩm.

TS-BS CKII Nguyễn Cẩm Tú khuyến cáo, trong mùa hè, trẻ cần được bổ sung đủ nước và dinh dưỡng để duy trì sức đề kháng. Cha mẹ nên ưu tiên các bữa ăn thanh đạm, dễ tiêu hóa, đồng thời hạn chế nước ngọt có gas và thực phẩm quá lạnh.

Mùa nắng nóng được xem là “thời điểm vàng” để các bệnh lý tiêu hóa bùng phát ở trẻ em. Tuy nhiên, chỉ cần thay đổi thói quen sinh hoạt, chú ý an toàn thực phẩm và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, phụ huynh hoàn toàn có thể giảm nguy cơ nhập viện cho trẻ và giúp con trải qua mùa hè an toàn hơn.

Hồ Quang