TP.HCM ưu tiên AI, chuyển đổi số và công nghệ chiến lược

Chuyển đổi số thành động lực tăng trưởng mới của TP.HCM

UBND TP.HCM vừa phê duyệt Chương trình Khoa học và công nghệ và nâng cao tiềm lực khoa học và công nghệ trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030. Đây là một trong những bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn mới.

Điểm mới đáng chú ý là chương trình được đặt trong bối cảnh TP.HCM đang triển khai nhiều chính sách lớn về phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và công nghệ chiến lược. Điều này cho thấy khoa học công nghệ không còn là lĩnh vực hỗ trợ, mà đang được thành phố xem như động lực trực tiếp để nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh.

Theo quyết định, chương trình được xây dựng trên cơ sở nhiều văn bản quan trọng của Trung ương và TP.HCM. Trong đó có Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và chiến lược phát triển khoa học công nghệ đến năm 2030.

Việc TP.HCM phê duyệt chương trình giai đoạn 2026-2030 cho thấy thành phố đang muốn chuyển các định hướng lớn thành nhiệm vụ cụ thể. Thay vì chỉ dừng ở mục tiêu chung, chương trình này sẽ là cơ sở để các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan triển khai nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thực tế.

Một điểm đáng chú ý khác là chương trình gắn với Chiến lược chuyển đổi số của TP.HCM đến năm 2030 và Chương trình nghiên cứu, phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại thành phố. Đây là tín hiệu cho thấy AI, dữ liệu, công nghệ số và các sản phẩm công nghệ chiến lược sẽ tiếp tục là nhóm lĩnh vực được ưu tiên trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh các đô thị lớn đang cạnh tranh mạnh về kinh tế số, hạ tầng số và nhân lực chất lượng cao, việc nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với TP.HCM. Thành phố hiện có lợi thế về hệ thống đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, khu công nghệ cao và thị trường ứng dụng lớn. Nếu được kết nối tốt, các nguồn lực này có thể tạo thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh hơn.

Theo quyết định, Sở Khoa học và Công nghệ là đơn vị tham mưu trình chương trình. Các đơn vị như Sở Tài chính, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ TP.HCM, các sở, ban, ngành, UBND phường, xã, đặc khu và cơ quan liên quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện. Cách phân công này cho thấy chương trình không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành khoa học công nghệ, mà cần sự tham gia của toàn bộ hệ thống quản lý đô thị.

AI, chuyển đổi số và công nghệ chiến lược là trọng tâm

Trọng tâm của chương trình không chỉ nằm ở việc thực hiện các đề tài nghiên cứu, mà còn ở mục tiêu nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ của thành phố. Tiềm lực này bao gồm đội ngũ nhân lực, năng lực nghiên cứu, cơ chế tài chính, khả năng ứng dụng công nghệ và sự liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Trong giai đoạn tới, TP.HCM có thể ưu tiên các nhiệm vụ gắn trực tiếp với nhu cầu phát triển của đô thị đặc biệt. Đó là chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, ứng dụng AI trong dịch vụ công, phát triển dữ liệu lớn, xây dựng đô thị thông minh, tối ưu giao thông, cải thiện môi trường, nâng chất lượng y tế, giáo dục và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.

Việc chương trình căn cứ vào danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ ban hành cũng cho thấy TP.HCM sẽ phải lựa chọn trọng tâm đầu tư rõ hơn. Trong bối cảnh nguồn lực có hạn, thành phố cần tránh đầu tư dàn trải, thay vào đó tập trung vào những lĩnh vực có khả năng tạo tác động lớn đối với tăng trưởng kinh tế và đời sống người dân.

Với vai trò là đầu tàu kinh tế cả nước, TP.HCM có nhiều dư địa để đưa khoa học công nghệ vào các bài toán thực tiễn. Chẳng hạn, các giải pháp AI và dữ liệu có thể hỗ trợ phân tích giao thông, cảnh báo ngập, quản lý quy hoạch, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến. Trong khu vực doanh nghiệp, công nghệ có thể giúp nâng năng suất, giảm chi phí, cải thiện quản trị và mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, để chương trình đạt hiệu quả, TP.HCM cần cơ chế triển khai thực chất. Các nhiệm vụ khoa học công nghệ nên được đặt hàng từ nhu cầu cụ thể của thành phố, doanh nghiệp và người dân. Kết quả nghiên cứu cũng cần được đánh giá bằng khả năng ứng dụng, mức độ tạo giá trị và tác động đến phát triển kinh tế - xã hội, thay vì chỉ dừng ở báo cáo nghiệm thu.

Một yêu cầu quan trọng khác là thúc đẩy liên kết giữa khu vực công và khu vực tư. Doanh nghiệp công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu và các quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo cần được đặt vào cùng một hệ sinh thái. Khi doanh nghiệp tham gia từ đầu, các sản phẩm nghiên cứu sẽ có cơ hội thương mại hóa cao hơn, đồng thời tránh tình trạng nghiên cứu xa rời nhu cầu thị trường.

Ở góc độ tài chính, việc giao trách nhiệm cho Sở Tài chính và Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ thành phố cho thấy nguồn lực đầu tư sẽ là yếu tố then chốt. Khoa học công nghệ muốn tạo đột phá cần cơ chế tài chính linh hoạt, minh bạch và có khả năng chấp nhận rủi ro nhất định, bởi nghiên cứu và đổi mới sáng tạo luôn cần thời gian thử nghiệm.

Chương trình có hiệu lực kể từ ngày ký. Chánh Văn phòng UBND TP.HCM, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, Giám đốc Sở Tài chính, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ thành phố, thủ trưởng các sở, ban, ngành, chủ tịch UBND các phường, xã, đặc khu và các đơn vị liên quan chịu trách nhiệm thi hành.

Với chương trình này, TP.HCM đang phát đi thông điệp rõ ràng về việc đưa khoa học công nghệ, AI, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trở thành nền tảng cho tăng trưởng mới. Nếu triển khai đúng trọng tâm, đây sẽ là động lực quan trọng giúp thành phố nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng quản trị và tạo thêm không gian phát triển cho doanh nghiệp, người dân trong giai đoạn 2026-2030.

Nguyễn Tuyết