Mon men vào bán dẫn, Ấn Độ chịu ngay áp lực từ Trung Quốc

Với việc Trung Quốc mở rộng thần tốc năng suất sản xuất thiết bị bán dẫn công nghệ cũ - chính phân khúc mà New Delhi đang đặt cược để xây dựng hệ sinh thái trong nước - thị trường sẽ trở thành một chiến trường đầy chông gai cho người chơi mới.

Sức ép khổng lồ từ các nhà sản xuất bán dẫn Trung Quốc

Do các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ ngăn cản các công ty Trung Quốc sản xuất chip trí tuệ nhân tạo tiên tiến, họ đã đổ tiền vào các chất bán dẫn thế hệ cũ trong những năm gần đây. Đây là những con chip được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp ô tô, máy móc công nghiệp và thiết bị điện tử tiêu dùng. Đáng chú ý, đây cũng chính là thị trường mục tiêu mà nhà máy đầu tiên của Ấn Độ hướng tới, dưới sự dẫn dắt của Tata Electronics và đối tác công nghệ Powerchip Semiconductor Manufacturing Corp (PSMC) đến từ đảo Đài Loan.

Pranay Kotasthane, trưởng nhóm chính sách công nghệ tại viện nghiên cứu Takshashila, nhận định áp lực cạnh tranh từ Trung Quốc là một vấn đề trọng tâm đối với nhà máy của Tata cũng như trên toàn thế giới. Các nhà máy sản xuất chip thế hệ cũ trên toàn cầu đang đi vào giai đoạn được giới chuyên môn gọi là "cú sốc Trung Quốc".

Nhà máy trị giá 11 tỉ USD của Tata tại Dholera, một thị trấn thuộc bang Gujarat miền tây Ấn Độ, dự kiến bắt đầu sản xuất thử nghiệm vào cuối năm nay. Khi đạt công suất tối đa, quá trình có thể mất tới ba năm, cơ sở này sẽ cho ra lò 50.000 tấm silicon mỗi tháng, tương đương 1,2 tỉ con chip mỗi năm. Tuy nhiên, nhà phân tích Sravan Kundojjala tại công ty nghiên cứu SemiAnalysis ở California cho rằng con số này chỉ như muối bỏ bể. Chuyên gia này đánh giá nhà máy mới có thể chỉ đáp ứng được chưa tới 10% nhu cầu trong nước.

Trong khi đó, năng suất sản xuất chất bán dẫn thế hệ cũ của Trung Quốc đã tăng nhanh gấp hơn bốn lần so với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm của nhu cầu toàn cầu từ năm 2015 đến năm 2023. Một báo cáo vào tháng 11/2025 của Ủy ban Đánh giá An ninh và Kinh tế Mỹ - Trung cho thấy các nhà sản xuất chip tại Trung Quốc được dự báo sẽ chiếm gần một nửa công suất chip thế hệ cũ mới trong ba đến năm năm tới. Điều này nhấn mạnh lợi thế tuyệt đối về quy mô mà các nhà sản xuất Trung Quốc đang nắm giữ.

Chuyên gia Kundojjala cho rằng Tata phải lựa chọn thị trường một cách rất khôn ngoan để có thể kiếm lời. Nếu họ nhắm vào các thiết bị điện tử như đồng hồ thông minh, điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng, tương lai sẽ rất mờ mịt vì cuộc chiến về giá cả vô cùng khốc liệt.

Một báo cáo năm 2023 của viện nghiên cứu Silverado Policy Accelerator ở Washington nhấn mạnh các công ty Trung Quốc có thể định giá sản phẩm chip truyền thống của họ thấp hơn 30% so với giá thị trường. Đối tác PSMC của Tata cũng đã thừa nhận áp lực ngày càng tăng đối với các nhà sản xuất chip truyền thống của Đài Loan từ chiến lược mở rộng năng suất và cắt giảm giá của Trung Quốc.

Bài toán sinh tồn và định hướng tương lai

Các nhà phân tích nhấn mạnh tham vọng bán dẫn của Ấn Độ xuất phát từ nhiều lý do phức tạp chứ không dừng lại ở yếu tố thương mại thuần túy. Những căng thẳng địa chính trị trên toàn thế giới cùng việc Trung Quốc thường xuyên sử dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu như một đòn bẩy chiến lược đang thúc đẩy các nhà nhập khẩu chip đánh giá lại khả năng tự chủ và đa dạng hóa nguồn cung cấp.

Chuyên gia Kotasthane nhận định Bắc Kinh đang biến chiến lược "Trung Quốc cộng 1" thành hiện thực thông qua chế độ kiểm soát xuất khẩu ngày càng mở rộng. Việc xây dựng nhà máy đầu tiên của Ấn Độ là một minh chứng về khái niệm cho toàn bộ hệ sinh thái, cho các nhà đầu tư, cho các đối tác công nghệ tiềm năng và cho quá trình học hỏi thể chế của chính phủ.

Dù vậy, mức độ đầu tư giữa hai bên vẫn có sự chênh lệch lớn. Trung Quốc ước tính đã đầu tư hơn 150 tỉ USD quỹ công để phát triển lĩnh vực bán dẫn. Ngược lại, chương trình Bán dẫn Ấn Độ 1.0, sáng kiến do chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi đưa ra vào năm 2021, có khoản chi ngân sách khuyến khích khoảng 10 tỉ USD. Thông qua sáng kiến này, 12 dự án đã được phê duyệt cho đến nay, hầu hết đều nằm trong phân khúc lắp ráp và đóng gói.

Giới phân tích đánh giá sự hiện diện ngày càng tăng của Ấn Độ trong phân khúc thử nghiệm và đóng gói tiên tiến có thể là cơ hội mạnh mẽ hơn trong ngắn hạn để xây dựng hệ sinh thái bán dẫn trong nước, so với việc chế tạo quy mô lớn. Phân khúc này ít thâm dụng vốn hơn và dễ dàng thâm nhập hơn.

Để tạo ra nhu cầu ổn định, Tata đã ký kết các quan hệ đối tác thăm dò với nhiều công ty bao gồm Intel và Bosch nhằm nghiên cứu việc sản xuất chip tại nhà máy Gujarat cũng như thử nghiệm và đóng gói tại cơ sở sắp tới ở bang Assam miền đông Ấn Độ. Dù đây chưa phải là những thỏa thuận mang tính ràng buộc, chúng có thể tạo ra nhu cầu ban đầu mang tính sống còn đối với tỷ lệ sử dụng công suất bền vững tại nhà máy của Tata.

Bên cạnh đó, chuyên gia Kotasthane gợi ý những cam kết mua sắm dài hạn từ các chính phủ thân thiện, hay các chương trình chung giữa Ấn Độ và Liên minh châu Âu quy định việc tìm nguồn cung ứng từ các xưởng đúc đáng tin cậy, sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn cho tỷ lệ sử dụng của Tata so với bất kỳ chương trình trợ cấp nội địa nào. Nhu cầu mua sắm liên quan đến quân sự từ các quốc gia như Ấn Độ hoặc Mỹ có thể cực kỳ hiệu quả vì các xưởng đúc Trung Quốc bị loại trừ về mặt cấu trúc, bất kể mức giá có rẻ đến đâu. Tuy nhiên, con đường phía trước vẫn còn rất dài.

Phó chủ tịch Gartner Gaurav Gupta kết luận Ấn Độ thực sự đang cạnh tranh với chính mình vì trước tiên họ phải chứng minh được khả năng sản xuất chất bán dẫn trên quy mô lớn. Sẽ mất ít nhất một thập kỷ để quốc gia này đạt đến mức độ trưởng thành đủ để các nước khác có thể hoàn toàn tin tưởng.

Bùi Tú