Tổng thống Mỹ giúp Boeing có đơn hàng 200 máy bay từ Trung Quốc

Khi kết thúc hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào hôm nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump chia sẻ trên truyền hình rằng ông Tập đã đồng ý đặt mua 200 máy bay Boeing. Tuy nhiên, con số này lại thấp hơn mức dự kiến ban đầu của thị trường. Sự thận trọng từ phía Trung Quốc cho thấy doanh nghiệp hàng không Mỹ vẫn đang phải vật lộn để giành lại đà tăng trưởng tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, nơi họ đang dần đánh mất thị phần vào tay các đối thủ cạnh tranh.

Tổng thống Mỹ và tín hiệu chủ đích từ Bắc Kinh

Ông Trump nhấn mạnh trên kênh truyền hình Fox News rằng việc đặt mua 200 chiếc máy bay là một sự kiện lớn, hứa hẹn mang lại số lượng lớn việc làm cho người lao động Mỹ. Mặc dù vậy, khi mô tả về tính chất của cam kết này, ông cũng bày tỏ một chút không chắc chắn khi gọi đó là một dạng tuyên bố mang tính cam kết thay vì một hợp đồng chính thức vững chắc. Ngay khi thông tin về đơn hàng 200 chiếc máy bay được đưa ra và vẫn đang chờ Bắc Kinh xác nhận, cổ phiếu của Boeing đã sụt giảm 4,7% trên thị trường chứng khoán Mỹ vào phiên giao dịch ngày thứ năm.

Sự sụt giảm này phản ánh tâm lý thất vọng của giới đầu tư toàn cầu. Trước đó, một báo cáo từ Reuters cho biết hai bên đang thảo luận về việc bán tới 500 chiếc Boeing 737 MAX cùng với hàng chục máy bay thân rộng khác. Mặc dù ông Trump coi thỏa thuận đạt được là một thành công khi cho biết Boeing ban đầu chỉ mong muốn 150 chiếc, con số 200 vẫn thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng thiết lập lại vị thế của hãng.

Theo nhận định của ông David Stepat, giám đốc chi nhánh Singapore tại công ty tư vấn Dezan Shira & Associates, việc chốt lại ở con số 200 giống như một tín hiệu có chủ đích từ Bắc Kinh chứ không phải là một sự lỡ nhịp trong đàm phán. Trung Quốc hiện nắm giữ lợi thế thương lượng vô cùng mạnh mẽ thông qua nguồn cung đất hiếm quan trọng.

Do đó, quốc gia châu Á này không cần phải đáp ứng toàn bộ yêu cầu của ông Trump để giữ cho mối quan hệ song phương ở mức ổn định. Trong một thập kỷ qua, gã khổng lồ hàng không Mỹ đã gặp vô vàn khó khăn tại Trung Quốc, liên tục để mất thị phần vào tay đối thủ nặng ký từ châu Âu là Airbus và phải đối mặt với thách thức mới nổi từ các dòng máy bay COMAC do chính Trung Quốc nỗ lực tự sản xuất.

Cán cân thị phần và trọng tâm đàm phán thực sự

Nếu được ký kết chính thức, đơn hàng mới này cũng khó lòng tạo ra sự thay đổi lớn đối với vị trí đang trượt dốc của Boeing tại thị trường Trung Quốc. Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng không Cirium, hiện có 1.830 máy bay Boeing đang hoạt động tại Trung Quốc, thấp hơn so với con số 2.219 chiếc của Airbus. Về số lượng đặt hàng chờ giao, tức là việc mua bán đã được thống nhất nhưng máy bay chưa được bàn giao, Boeing hiện chỉ có 180 chiếc.

Trong khi đó, nhà sản xuất nội địa COMAC đang có tới 1.179 máy bay ở trạng thái chờ giao. Con số khổng lồ này đặt nhà sản xuất Trung Quốc vào vị thế sẵn sàng thu hẹp khoảng cách đáng kể với Boeing một khi các máy bay này được đưa vào khai thác thương mại. Truyền thông Trung Quốc còn đưa tin Chủ tịch COMAC He Dongfeng đã tham dự một bữa tiệc tối cùng ông Trump vào thứ năm, minh chứng cho sự vươn lên mạnh mẽ của ngành hàng không nội địa nước này.

Trong chuyến thăm cấp nhà nước gần nhất của ông Trump tới Bắc Kinh vào năm 2017, Trung Quốc đã đặt mua 300 máy bay Boeing với tổng trị giá hơn 37 tỉ USD. Đó cũng là đơn hàng lớn cuối cùng mà họ đặt từ nhà sản xuất máy bay Mỹ. Dữ liệu của Cirium cho thấy quy mô đội bay của Boeing tại quốc gia này đã bị Airbus vượt qua trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến năm 2018. Theo chuyên gia Stepat, 200 chiếc máy bay có thể khởi động lại các cuộc đối thoại thương mại, nhưng điều đó hoàn toàn không thể thiết lập lại thị phần của Boeing.

Trong chuyến đi lần này, ông Trump đã mang theo một đội ngũ gồm các giám đốc điều hành với hy vọng đạt được những thỏa thuận kinh tế trị giá hàng tỉ USD. Đáng chú ý, đã có một số báo cáo tiết lộ Mỹ đã chấp thuận bán chip Nvidia tiên tiến cho một số công ty Trung Quốc nhất định. Đánh giá về các khía cạnh cốt lõi của chuyến thăm, ông Stepat cho rằng máy bay, đậu nành và thịt bò là những mặt hàng mà Bắc Kinh có thể thoải mái tiếp nhận.

Tuy nhiên, điều ông Tập thực sự mong muốn là sự nới lỏng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với chất bán dẫn tiên tiến và chip trí tuệ nhân tạo. Việc bổ sung giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang vào phái đoàn vào phút chót cho thấy rõ ràng lĩnh vực công nghệ cao mới là trọng tâm thực sự của các cuộc đàm phán.

Bùi Tú