Cần Thơ thu hút nhiều dự án lớn nhưng còn điểm nghẽn đất đai, pháp lý
Hàng loạt tập đoàn lớn chọn Cần Thơ làm điểm đến đầu tư chiến lược, nhưng đất "sạch", pháp lý và giải phóng mặt bằng vẫn là rào cản lớn.
Dòng vốn lớn đổ về trung tâm ĐBSCL
Những năm gần đây, Cần Thơ liên tục được nhắc tên trong các kế hoạch đầu tư quy mô lớn của nhiều doanh nghiệp hàng đầu. Lợi thế trung tâm vùng, hạ tầng giao thông đang từng bước hoàn thiện cùng định hướng phát triển thành đô thị động lực đã giúp thành phố trở thành “điểm nóng” đầu tư của miền Tây.
Nổi bật nhất hiện nay là đề xuất của Vingroup với dự án Khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng Mekong quy mô khoảng 2.945 ha, tổng vốn đầu tư dự kiến lên tới 6,2 tỉ USD. Đây được xem là dự án lớn nhất lịch sử miền Tây, với quy mô dân số khoảng 300.000 người, tích hợp khu vui chơi giải trí, sân golf, công viên nước, trung tâm thể thao và khu tổ chức sự kiện quy mô lớn.
Song song đó, T&T Group cũng đề xuất nghiên cứu loạt “siêu dự án” tại Cần Thơ như Khu đô thị sân bay Aerotropolis quy mô 16.000–18.000 ha và Trung tâm Thể thao Olympic khoảng 3.400 ha. Các dự án này được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng mới cho toàn vùng ĐBSCL.
Ở lĩnh vực công nghiệp, mô hình VSIP tiếp tục mở rộng hiện diện tại miền Tây. Khu công nghiệp VSIP Cần Thơ giai đoạn 1 có diện tích gần 294 ha, vốn đầu tư hơn 3.700 tỉ đồng, dự kiến tạo việc làm cho 20.000–30.000 lao động. Nhà máy BESTWAY vừa khởi động tại đây được kỳ vọng mang lại doanh thu khoảng 500 triệu USD mỗi năm.
Bên cạnh đó, hàng loạt khu công nghiệp mới như Vĩnh Thạnh giai đoạn 2, Khu công nghiệp Sông Hậu 2 hay quy hoạch phát triển 40 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 61.000 ha đến năm 2030 cho thấy tham vọng rất lớn của Cần Thơ trong việc trở thành trung tâm công nghiệp – logistics mới của miền Tây.
Theo Chủ tịch UBND TP.Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên, Cần Thơ đang có nhiều lợi thế để thu hút đầu tư nhờ vị trí trung tâm vùng, hệ thống giao thông kết nối ngày càng hoàn thiện và nhiều cơ chế đặc thù từ Trung ương.
Ông Trương Cảnh Tuyên cho rằng thành phố có điều kiện để trở thành trung tâm logistics, thương mại, chế biến nông sản và dịch vụ chất lượng cao của ĐBSCL. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội rất lớn, thành phố cũng đang đối mặt nhiều áp lực trong quá trình phát triển.
“Điểm nghẽn” lớn nhất vẫn là đất sạch
Dù dòng vốn đầu tư đang đổ mạnh về Cần Thơ, nhưng bài toán nan giải nhất hiện nay vẫn là đất đai và giải phóng mặt bằng.
Theo đánh giá của nhiều doanh nghiệp, việc tiếp cận quỹ đất sạch tại Cần Thơ đang gặp rất nhiều khó khăn. Không ít dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng triển khai kéo dài do vướng công tác đền bù, hỗ trợ tái định cư và xác định pháp lý đất đai.
Ông Mai Văn Tân, Giám đốc Sở Xây dựng TP. Cần Thơ cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay là việc tạo lập quỹ đất sạch đồng bộ cho nhà đầu tư.
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, nhiều dự án gặp tình trạng mặt bằng bàn giao không liền mạch, kiểu “da báo”, khiến nhà thầu không thể triển khai thi công đồng bộ. Công tác bồi thường thường kéo dài do giá đất biến động, người dân chưa đồng thuận hoặc vướng xác định nguồn gốc đất.
Một thực tế đáng chú ý là tỷ lệ doanh nghiệp phải trì hoãn hoặc hủy kế hoạch đầu tư vì vướng mắc thủ tục đất đai tại Cần Thơ tăng mạnh trong những năm gần đây, từ khoảng 22% năm 2021 lên hơn 70% trong giai đoạn 2023–2024.
Không chỉ khó về giải phóng mặt bằng, thành phố còn đối mặt áp lực thiếu vật liệu san lấp phục vụ xây dựng. Cần Thơ có mỏ cát riêng nhưng vẫn phụ thuộc vào nguồn cung từ các tỉnh lân cận như An Giang hay Đồng Tháp. Trong khi đó, hàng loạt dự án cao tốc quốc gia đang triển khai khiến nguồn vật liệu càng trở nên khan hiếm.
Hệ quả là chi phí xây dựng tăng mạnh, tiến độ đầu tư bị kéo dài và việc chuẩn bị mặt bằng sạch cho doanh nghiệp càng trở nên khó khăn hơn.
Cơ chế có nhưng thực thi còn chậm
Một trong những vấn đề được nhiều nhà đầu tư quan tâm hiện nay là tốc độ cải cách thủ tục hành chính và khả năng cụ thể hóa các cơ chế đặc thù mà Trung ương dành cho Cần Thơ.
Theo Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên, dù Trung ương đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi nhưng trong quá trình triển khai vẫn còn không ít vướng mắc do sự chồng chéo giữa các quy định pháp luật về đầu tư, đất đai, đấu thầu và quy hoạch.
Nhiều doanh nghiệp cho rằng điều họ cần nhất không chỉ là chính sách ưu đãi trên giấy, mà là quy trình thực hiện rõ ràng, minh bạch và nhanh chóng. Trong môi trường cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, thời gian xử lý thủ tục chính là yếu tố quyết định sức hấp dẫn của địa phương.
Các chuyên gia kinh tế nhận định, thách thức lớn nhất của Cần Thơ hiện nay không còn là tìm kiếm nhà đầu tư mà là nâng cao năng lực hấp thụ vốn. Nếu không tháo gỡ nhanh các “điểm nghẽn” về đất sạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục hành chính, nhiều dự án quy mô lớn có nguy cơ chậm triển khai hoặc chỉ dừng ở mức đề xuất.
Ngoài ra, thành phố cũng phải đối mặt bài toán nguồn nhân lực chất lượng cao. Dù sở hữu nhiều trường đại học lớn như Đại học Cần Thơ, nhưng tình trạng dịch chuyển lao động chất lượng cao lên TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ vẫn diễn ra mạnh mẽ. Điều này tạo áp lực lớn trong việc đáp ứng nhu cầu nhân lực cho các dự án công nghệ, công nghiệp chế biến và logistics hiện đại.
Trong bối cảnh hàng loạt “đại bàng” kinh tế đang tìm đến, Cần Thơ đang đứng trước cơ hội bứt phá chưa từng có để trở thành trung tâm tăng trưởng mới của ĐBSCL. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành hiện thực, thành phố cần quyết liệt hơn trong cải cách thủ tục, tháo gỡ pháp lý, chuẩn bị quỹ đất sạch và nâng cao năng lực quản trị phát triển.
Nếu khơi thông được các “nút thắt” này, Cần Thơ không chỉ là điểm đến đầu tư hấp dẫn của miền Tây mà còn có thể trở thành cực tăng trưởng kinh tế mới của cả khu vực phía Nam trong những năm tới.