Nghệ sĩ phản ứng gay gắt với phim tiểu sử ‘không xin phép’: Cuộc chiến bản quyền mới của Hollywood
Một bộ phim tiểu sử về tuổi trẻ của nghệ sĩ nổi tiếng Billy Joel đang được thực hiện tại Hollywood, nhưng điều gây chú ý hơn cả là chính nhân vật chính lại lên tiếng phản đối dự án này.
Nhạc sĩ - ca sĩ Billy Joel cho rằng bộ phim là một dự án “sai lầm cả về pháp lý lẫn chuyên môn”, đồng thời khẳng định ê-kíp sản xuất không sở hữu quyền sử dụng âm nhạc của ông.
Trong bối cảnh Hollywood ngày càng bùng nổ các phim tiểu sử âm nhạc sau thành công của những tác phẩm như Bohemian Rhapsody hay Elvis, câu chuyện quanh Billy & Me đang mở ra một cuộc tranh luận lớn: Liệu có thể làm phim về một nghệ sĩ nổi tiếng mà không có sự đồng ý của chính họ?
Khi Hollywood ngày càng “nghiện” phim tiểu sử âm nhạc
Những năm gần đây, phim tiểu sử nghệ sĩ trở thành một trong những dòng phim an toàn nhất Hollywood. Từ Freddie Mercury, Elvis Presley đến Bob Dylan hay Michael Jackson, các hãng phim liên tục săn tìm những câu chuyện âm nhạc có sẵn lượng người hâm mộ khổng lồ.
Dự án Billy & Me cũng được phát triển theo hướng đó. Phim do John Ottman đạo diễn - người từng tham gia dựng phim cho Bohemian Rhapsody và mới đây là Michael. Kịch bản được viết bởi Adam Ripp.
Tuy nhiên, khác với nhiều phim tiểu sử âm nhạc lớn khác, dự án này không có sự tham gia của Billy Joel.
Theo đại diện của nam nghệ sĩ, từ năm 2021, ê-kíp sản xuất đã được thông báo chính thức rằng họ không sở hữu “life rights” - tức quyền khai thác cuộc đời Billy Joel - cũng như không thể tiếp cận quyền sử dụng âm nhạc cần thiết cho bộ phim.
“Billy Joel không cho phép hay hỗ trợ dự án này dưới bất kỳ hình thức nào”, phía ca sĩ tuyên bố.
Trong ngành giải trí Mỹ, “life rights” là một khái niệm đặc biệt. Đây không phải quyền sở hữu một con người, mà là thỏa thuận pháp lý cho phép nhà sản xuất khai thác câu chuyện đời tư, hình ảnh và trải nghiệm cá nhân của một nhân vật có thật để làm phim, sách hoặc series.
Thiếu những quyền này, một dự án vẫn có thể tồn tại dưới dạng “lấy cảm hứng”, nhưng sẽ gặp nhiều giới hạn về âm nhạc, chi tiết đời tư và rủi ro pháp lý.
Bộ phim về Billy Joel nhưng không có nhạc của Billy Joel?
Điều thú vị là ê-kíp Billy & Me lại khẳng định dự án chưa bao giờ được xây dựng xoay quanh các bản hit nổi tiếng của Billy Joel.
Theo biên kịch Adam Ripp, bộ phim tập trung vào giai đoạn trước khi Billy Joel trở thành ngôi sao toàn cầu, khi ông còn là một nghệ sĩ trẻ chơi nhạc cover cùng ban nhạc The Hassles và đang loay hoay tìm bản sắc âm nhạc riêng.
“Đây không phải một phim tiểu sử kiểu từ lúc sinh ra đến khi nổi tiếng, cũng không phụ thuộc vào kho nhạc gốc của Billy Joel”, Ripp giải thích.
Theo ê-kíp sản xuất, họ đang nắm quyền khai thác câu chuyện của Irwin Mazur - cựu quản lý từng phát hiện Billy Joel thời niên thiếu - cùng Jon Small, bạn thân lâu năm và tay trống đầu tiên của nam ca sĩ.
Jon Small hiện tham gia dự án với vai trò cố vấn, đồng điều hành sản xuất và đạo diễn tổ quay phụ (second unit director). Tuy nhiên, điều này vẫn chưa đủ để xoa dịu phản ứng từ phía Billy Joel.
Cuộc chiến bản quyền mới của thời đại “nội dung hóa” người nổi tiếng
Câu chuyện quanh Billy & Me phản ánh một xu hướng ngày càng rõ ở Hollywood: Cuộc săn lùng “IP đời thật”.
Khi thị trường streaming khiến khán giả ngày càng khó đoán, các hãng phim có xu hướng tìm tới những nhân vật đã có sẵn danh tiếng, fandom và giá trị văn hóa đại chúng để giảm rủi ro thương mại. Một nghệ sĩ nổi tiếng giờ đây không chỉ là ca sĩ hay diễn viên, mà còn là “tài sản nội dung” có thể được chuyển thành phim điện ảnh, series, podcast hay phim tài liệu.
Trong trường hợp của Billy Joel, dự án không sử dụng nhạc nổi tiếng của ông nhưng vẫn dựa trên tuổi trẻ, các mối quan hệ và hành trình hình thành sự nghiệp của ông để kể chuyện. Điều này khiến tranh cãi không còn chỉ nằm ở pháp lý, mà còn ở khía cạnh đạo đức nghề nghiệp.
Đặc biệt, khi Hollywood đang bước vào thời kỳ mà AI, deepfake và công nghệ mô phỏng danh tính phát triển mạnh, quyền kiểm soát hình ảnh cá nhân của nghệ sĩ trở thành vấn đề nhạy cảm hơn bao giờ hết.
Không phải ngẫu nhiên mà ngày càng nhiều ngôi sao lớn siết chặt quyền sử dụng hình ảnh, giọng nói và câu chuyện đời tư của mình.
Trong thời đại mà mọi thứ đều có thể trở thành “nội dung”, câu hỏi lớn nhất không còn là “có thể kể câu chuyện này không?”, mà là ai có quyền kể nó?
William Martin "Billy" Joel là một nghệ sĩ dương cầm, ca sĩ và nhạc sĩ người Mỹ. Kể từ ngày phát hành ca khúc đầu tiên, Piano Man, vào năm 1973, Joel sở hữu số lượng album được tiêu thụ kỷ lục, đứng thứ 6 trong danh sách các nghệ sĩ và thứ 3 trong danh sách các nghệ sĩ solo bán được nhiều album nhất tại Mỹ.