Mặt bằng lãi suất vẫn neo cao: Ngân hàng Nhà nước yêu cầu xử lý NHTM tăng lãi suất
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa có văn bản số 4190/NHNN-CSTT về việc đôn đốc kiểm tra triển khai việc giảm mặt bằng lãi suất, yêu cầu xử lý các trường hợp tăng lãi suất ngược với chỉ đạo của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.
Xử lý các ngân hàng tăng lãi suất đi ngược lại chỉ đạo của Thống đốc NHNN
Văn bản gửi đến các Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tại các khu vực. Theo Ngân hàng Nhà nước, qua theo dõi, thời gian qua vẫn còn hiện tượng một số ngân hàng thương mại (NHTM) thực hiện điều chỉnh tăng lãi suất. Ngân hàng Nhà nước đề nghị Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tại các khu vực thực hiện một số việc.
Thứ nhất, Giám đốc NHNN Khu vực tổ chức họp với các chi nhánh NHTM trên địa bàn để yêu cầu, quán triệt các chi nhánh NHTM nghiêm túc thực hiện chủ trương, chỉ đạo của Thống đốc NHNN tại Thông báo số 117/TB-NHNN ngày 10/4/2026 về việc giảm lãi suất.
Thứ hai, NHNN Khu vực khẩn trương triển khai các nội dung chỉ đạo của Thống đốc NHNN tại công văn số 3972/NHNN-CSTT ngày 14/5/2026 về kiểm tra mặt bằng lãi suất tại các chi nhánh NHTM trên địa bàn.
Thứ ba, trong quá trình kiểm tra, trường hợp phát hiện vi phạm, NHNN Khu vực xử lý theo thẩm quyền và báo cáo ngay về NHNN (Thanh tra NHNN; Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng và Vụ Chính sách tiền tệ).
Trước đó, NHNN đã tổ chức cuộc họp triển khai công tác ngân hàng tại Hà Nội ngày 9.4.2026 dưới sự chủ trì của Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn và sự tham dự của đại diện các NHTM. Tại cuộc họp, các NHTM đã thống nhất, đồng thuận cao trong việc thực hiện chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN trong việc nỗ lực giảm mặt bằng lãi suất thị trường để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Theo đó, các NHTM cam kết đồng thuận giảm lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay sau cuộc họp này.
Khi đó, NHNN cũng cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến lãi suất tiền gửi và cho vay, việc công bố lãi suất cho vay trên trang thông tin điện tử của ngân hàng. NHNN cũng sẽ có giải pháp điều hành chính sách tiền tệ phù hợp, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản cho các NHTM; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện của ngân hàng đối với chủ trương, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất tiền gửi và cho vay; xử lý nghiêm hành vi vi phạm trong hoạt động huy động vốn và cấp tín dụng của các NHTM.
Vẫn chạy đua lãi suất huy động, giảm ‘có lệ’ lãi suất cho vay
Sau cuộc họp với Thống đốc Phạm Đức Ấn, nhiều ngân hàng đã giảm mặt bằng lãi suất cho vay xuống ngay 0,5% so với thời điểm trước đó. Động thái này được xem là một sự hưởng ứng kịp thời chỉ đạo của Thống đốc.
Tuy nhiên, theo cơ quan quản lý, thị trường thời gian qua cho thấy vẫn còn hiện tượng một số NHTM điều chỉnh tăng lãi suất huy động, hoặc sử dụng nhiều cách như thưởng, khuyến mãi đối với khách hàng gửi tiền có giá trị lớn và kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, thậm chí thỏa thuận lãi suất, nhằm thúc đẩy nguồn tiền huy động giải quyết tình trạng căng thanh khoản.
Tuy nhiên, điều này dẫn đến hệ lụy lớn là lại làm dấy lên cuộc đua từ nhiều ngân hàng. Một khi lãi suất huy động vẫn còn tăng, chi phí vốn tăng theo, lãi suất cho vay khó mà hạ nhiệt.
Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất cho vay sau mức giảm 0,5% nhằm ‘hưởng ứng’ chỉ đạo của Thống đốc NHNN, tới nay nhìn chung vẫn đang neo ở mức cao. Vô hình chung, việc giảm 0,5% bị biến thành một sự đối phó, giảm có lệ hơn là thực chất tìm cách giải quyết vấn đề.
Vấn đề căn cơ không phải lãi suất, mà là thanh khoản
Trước đó, trong Báo cáo chiến lược ‘Niềm tin Tháng 5’, Công ty chứng khoán SSI đã đưa ra một số nhận định về chính sách tiền tệ. Theo SSI, chính sách tiền tệ đang được điều hành chủ động nhưng chịu ràng buộc bởi tình trạng thanh khoản mang tính cấu trúc. Thống đốc NHNN tiếp tục khẳng định lập trường linh hoạt, giữ nguyên lãi suất điều hành nhưng chủ động sử dụng các công cụ thị trường mở (OMO), can thiệp ngoại hối và điều hành tỷ giá nhằm hỗ trợ thanh khoản và neo kỳ vọng lạm phát (mục tiêu CPI năm 2026 khoảng 4,5%).
Rủi ro điều chỉnh lãi suất vay mua nhà
Thị trường thứ cấp đang bước vào giai đoạn chuyển tiếp khi các khoản vay với lãi suất cố định 6-7% trong năm 2024 dần chuyển sang lãi suất thả nổi ở mức 12-14%, vì vậy có thể tạo áp lực lên mặt bằng giá trên thị trường thứ cấp.
Tín dụng bất động sản vẫn duy trì ở mức cao, với tăng trưởng 11,5% trong 3 tháng đầu năm 2026 so với năm 2025, và tăng 46% so với cùng kỳ năm trước. Tổng cho vay đạt khoảng 2,2 triệu tỉ đồng tính đến tháng 2/2026, cho thấy lĩnh vực này cần tiếp tục được theo dõi chặt chẽ, đặc biệt trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước duy trì định hướng kiểm soát chặt tín dụng vào bất động sản.SSI Research
Theo SSI, sự ràng buộc chính không phải lãi suất, mà là thanh khoản. Tỷ lệ cho vay trên huy động của toàn hệ thống ngân hàng đã ở mức gần 112% vào cuối tháng 3/2026, cho thấy áp lực vốn dai dẳng. Các biện pháp bơm tiền qua OMO và nâng trần tiền gửi Kho bạc Nhà nước đã giúp ổn định tình hình, nhưng chưa hoàn toàn giải quyết được vấn đề.
NHNN duy trì mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% cho năm 2026, ưu tiên lĩnh vực sản xuất, hạ tầng và các ngành ưu tiên, đồng thời siết chặt kiểm soát đối với tín dụng bất động sản. Điều này củng cố sự phân công vai trò rõ ràng trong chính sách: tài khóa đóng vai trò tạo tăng trưởng, trong khi tiền tệ tập trung ổn định thanh khoản và lạm phát.
Sự nới lỏng trong tương lai nhiều khả năng sẽ có tính chọn lọc và có lộ trình, thông qua các kênh tái cấp vốn cho hạ tầng và nhà ở, điều chỉnh quy định có mục tiêu và hỗ trợ thanh khoản linh hoạt, thay vì cắt giảm lãi suất trên diện rộng.