CEO OpenAI: AI khó gây ra ‘thảm họa việc làm’ toàn cầu
Sam Altman hôm 26/5 cho biết sự phát triển và phổ biến nhanh chóng của AI khó có thể dẫn đến “thảm họa việc làm” trên toàn cầu.
Giám đốc điều hành OpenAI cũng thừa nhận AI chưa thay thế nhiều công việc văn phòng như bản thân từng lo ngại.
Phát biểu trực tuyến tại một hội nghị của Commonwealth Bank of Australia (CBA) ở thành phố Sydney, Sam Altman cho biết ban đầu ông rất lo lắng về tác động mà AI có thể gây ra với thị trường lao động toàn cầu. Ông nói rằng mình và các lãnh đạo OpenAI “khá đúng” về các dự đoán công nghệ khi công ty ra mắt ChatGPT vào tháng 11/2022. Tuy nhiên, họ đã “sai khá nhiều” về các tác động của AI đến xã hội và kinh tế.
“Tôi rất vui vì mình đã sai về điều đó. Tôi từng nghĩ rằng đến thời điểm này sẽ có nhiều công việc văn phòng cấp thấp bị AI thay thế hơn thực tế đã xảy ra”, Sam Altman nói trong cuộc trò chuyện với Matt Comyn - Giám đốc điều hành CBA.
“Giờ đây, tôi nghĩ mình hiểu rõ hơn vì sao điều đó chưa xảy ra. Rõ ràng tôi rất mừng về điều này, nhưng đây là lĩnh vực mà trực giác của tôi đã sai”, Giám đốc điều hành OpenAI nói thêm.
Doanh nhân 41 tuổi người Mỹ thừa nhận rằng trước đây những cảnh báo của ông về nguy cơ AI gây mất việc có thể khiến nhiều người lo sợ quá mức. Tuy nhiên vào thời điểm đó, Sam Altman tin đây là một rủi ro thực sự cần được thảo luận nghiêm túc và nguy cơ này vẫn chưa hoàn toàn biến mất.
Sam Altman không đưa ra số liệu cụ thể về việc làm, nhưng trước đây ông từng nhiều lần đề cập khả năng AI sẽ gây ra các đợt cắt giảm nhân sự trên diện rộng trong nhiều ngành nghề.
Ngày càng nhiều công ty toàn cầu, gồm cả HSBC, Amazon, Standard Chartered và CBA, đã thông báo một số vị trí công việc trong doanh nghiệp của họ đang được AI thay thế.
Reuters tuần trước đưa tin OpenAI đang chuẩn bị nộp hồ sơ bí mật cho đợt IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) tại Mỹ trong vài tuần tới. Năm ngoái, Reuters cho biết OpenAI có thể hướng tới mức định giá 1.000 tỉ USD và huy động ít nhất 60 tỉ USD.
CEO OpenAI: Tôi từng để AI trả lời tin nhắn thay mình
Sam Altman cho biết ông nhận ra rằng dù AI ngày càng đảm nhận vai trò tích cực hơn trong nhiều ngành nghề và công việc, vẫn tồn tại một “phần rất con người” trong lao động mà AI không thể thay thế.
CEO OpenAI kể rằng ông từng dùng AI để trả lời các tin nhắn Slack và email, nhưng sau đó lại quay về tự trả lời một số thư.
“Tôi từng để AI trả lời tin nhắn thay mình, kèm dòng ghi chú ‘đây là AI của Sam’. Điều đó khiến tôi nhận ra con người thực sự rất coi trọng việc giao tiếp trực tiếp với nhau. Dù việc này chiếm rất nhiều thời gian của tôi, nhưng không phải là thứ mà tôi có thể sẽ sớm giao hoàn toàn cho AI”, ông nói.
Sam Altman cho biết nhận thức đó khiến ông tin rằng sự tương tác giữa con người với nhau trong nhiều công việc sẽ không bị AI thay thế.
“Điều này thực sự khiến tôi thay đổi suy nghĩ, cả theo hướng tích cực lẫn tiêu cực, rằng bức tranh việc làm trong tương lai có lẽ sẽ rất khác so với những gì chúng ta từng nghĩ. Tôi không nghĩ chúng ta sẽ đối mặt với kiểu ‘thảm họa việc làm’ mà một số công ty trong ngành AI từng đề cập hoặc bàn luận”, ông nói.
Trước đây, Sam Altman từng cảnh báo về hiện tượng AI washing (đổ lỗi cho AI để che giấu lý do thật), khi các công ty dùng AI để biện minh cho việc sa thải, ngay cả khi nguyên nhân thực sự là cắt giảm chi phí. Ông nhấn mạnh rằng lịch sử cho thấy công nghệ mới cũng tạo ra nhiều cơ hội mới và con người có khả năng thích nghi.
CEO Anthropic và các nhà khoa học nói gì về tác động của AI đến việc làm?
Nhiều lãnh đạo và nhà khoa học từng cảnh báo tác động của AI đến việc làm, nhưng với mức độ khác nhau.
Năm ngoái, Dario Amodei - Giám đốc điều hành Anthropic - nhiều lần nhấn mạnh rằng AI không chỉ thay đổi cách con người làm việc mà còn có thể làm biến dạng toàn bộ cấu trúc thị trường lao động.
Trong cuộc phỏng vấn với trang Axios vào tháng 5/2025, Dario Amodei nói rằng AI có thể “xóa sổ một nửa số việc làm văn phòng cấp thấp” và đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên tới 10 - 20% trong vài năm nếu xã hội không ứng phó kịp.
Điều đáng chú ý là Dario Amodei không mô tả về một kịch bản sa thải ồ ạt ngay lập tức, mà là quá trình âm thầm hơn nhưng không kém phần sâu rộng. Ông cho rằng xã hội đang bị “ru ngủ” bởi những câu chuyện tích cực về AI, trong khi rủi ro thực sự đang tiến đến rất nhanh.
Đến đầu năm 2026, trong bài luận dài hàng chục nghìn từ của mình, Dario Amodei tiếp tục nhấn mạnh rằng AI là “thách thức cấp độ văn minh” với nhân loại. Ông cho rằng nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, sẽ chỉ mất vài năm để AI vượt con người trong hầu hết lĩnh vực, kéo theo những biến động kinh tế sâu sắc, trong đó có sự thay đổi lớn về việc làm.
Những cảnh báo đó được ông lặp lại tại nhiều sự kiện, từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới đến các cuộc phỏng vấn, tạo nên một trong những quan điểm bi quan nhất giới lãnh đạo AI hiện nay.
Gần đây, Giám đốc điều hành Anthropic đưa ra cảnh báo: “50% công việc ở lĩnh vực công nghệ, luật sư mới vào nghề, chuyên gia tư vấn và chuyên gia tài chính sẽ bị xóa sổ hoàn toàn trong vòng 1 - 5 năm tới”.
“Chúng ta thực sự có thể đang đối mặt với vấn đề việc làm nghiêm trọng. Tôi không nghĩ chúng ta có thể ngăn chặn được sự phát triển của AI, nhưng có cơ hội để định hướng nó”, ông nói.
Tuy nhiên, không phải ai trong ngành cũng đồng tình với cách nhìn này.
Trên mạng xã hội X, Yann LeCun phản bác rằng: “Amodei đã sai. Cậu ta hoàn toàn không biết gì về tác động của các cuộc cách mạng công nghệ với thị trường lao động”.
“Đừng nghe cậu ấy, cũng đừng nghe Sam Altman, Yoshua Bengio, Geoffrey Hinton hay tôi về chủ đề này. Hãy lắng nghe các nhà kinh tế đã dành cả sự nghiệp để nghiên cứu lĩnh vực đó, như Philippe Aghion và Erik Brynjolfsson”, Yann LeCun cho biết thêm.
Philippe Aghion là nhà kinh tế học nổi tiếng người Pháp, đoạt giải Nobel Kinh tế năm 2025 cùng Joel Mokyr và Peter Howitt, hiện là giám đốc học thuật phòng thí nghiệm về kinh tế đổi mới tại trường kinh doanh INSEAD.
Erik Brynjolfsson là nhà kinh tế học nổi tiếng người Mỹ, hiện là Giáo sư Đại học Stanford.
Yann LeCun là nhà sáng lập công ty khởi nghiệp AMI Labs và cựu giám đốc khoa học AI của Meta. Ông cùng Yoshua Bengio và Geoffrey Hinton được xem là “cha đẻ của AI hiện đại”.
Trước đây, nhà khoa học máy tính người Pháp - Mỹ cho rằng lịch sử đã nhiều lần chứng minh công nghệ mới không chỉ phá hủy việc làm mà còn tạo ra những loại công việc mới. Theo ông, việc đưa ra những dự báo cực đoan có thể gây hiểu lầm.
Cuộc tranh luận này phản ánh sự chia rẽ sâu sắc trong chính cộng đồng AI. Ở một phía là những người như Dario Amodei, tin rằng AI đang tiến triển nhanh đến mức có thể gây ra cú sốc lớn với thị trường lao động trong thời gian rất ngắn. Ở phía còn lại là những người như Yann LeCun, cho rằng lo ngại đó bị phóng đại và không dựa trên các quy luật kinh tế dài hạn.
Yoshua Bengio cho rằng làn sóng mất việc do AI không còn là chuyện của tương lai mà đã diễn ra. Theo ông, AI đặc biệt mạnh ở các công việc trí óc và theo thời gian có thể mở rộng sang hầu hết lĩnh vực. Yoshua Bengio từng cảnh báo rằng về dài hạn, hầu hết công việc đều có thể bị ảnh hưởng, khá tương đồng với quan điểm của Dario Amodei dù cách diễn đạt có phần thận trọng hơn.
Geoffrey Hinton lại nhấn mạnh đến khía cạnh xã hội của vấn đề. Ông cảnh báo AI có thể thay thế nhiều công việc trí tuệ, đặc biệt là trong nhóm nhân viên cổ cồn trắng, và dẫn đến thất nghiệp quy mô lớn.
Tuy nhiên, điều khiến Geoffrey Hinton lo lắng hơn cả là sự gia tăng bất bình đẳng, khi lợi ích kinh tế từ AI tập trung vào một số ít cá nhân và công ty. Theo ông, thế giới có thể bước vào một giai đoạn “tăng trưởng không cần lao động”, nơi kinh tế vẫn phát triển nhưng phần lớn người lao động không còn vai trò rõ ràng.
Nhân viên cổ cồn trắng là thuật ngữ chỉ nhóm lao động trí óc, làm việc văn phòng, bàn giấy hoặc quản lý.