Luật Đô thị đặc biệt: TP.HCM muốn mở 'đường băng' mới cho doanh nghiệp

Sáng 27/5, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp, tập đoàn trong và ngoài nước đang hoạt động tại TP.HCM về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Đây là một trong những bước quan trọng nhằm hoàn thiện dự thảo luật được kỳ vọng tạo nền tảng thể chế mới cho thành phố trong giai đoạn phát triển tới.

Phát biểu mở đầu hội thảo, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho biết hội thảo nằm trong chuỗi chương trình lấy ý kiến đóng góp xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, một đạo luật có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển của TP.HCM. Theo ông, đây là cơ hội lớn để thành phố tạo động lực phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số như Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ XIV đã đề ra.

Việc lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp được lãnh đạo TP.HCM nhìn nhận là rất cần thiết, bởi doanh nghiệp và các hiệp hội ngành nghề là lực lượng trực tiếp tham gia sản xuất, kinh doanh, đóng góp lớn vào sự phát triển của thành phố và đất nước. Những góp ý từ thực tiễn vận hành, đầu tư, mở rộng thị trường, xử lý thủ tục… được kỳ vọng sẽ giúp dự thảo luật sát đời sống hơn, tránh tình trạng chính sách ban hành nhưng khó đi vào thực tế.

Luật Đô thị đặc biệt được kỳ vọng tạo thể chế ổn định cho TP.HCM

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh thành phố có truyền thống đổi mới, năng động, sáng tạo và luôn đi đầu trong phát triển kinh tế. Năm 2025, tăng trưởng của thành phố đạt khoảng 8,03%, cho thấy nỗ lực lớn của TP.HCM cùng sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời từ Trung ương, đặc biệt thông qua các cơ chế, chính sách đặc thù đã được ban hành và sửa đổi trong thời gian qua.

Tuy nhiên, các cơ chế đặc thù hiện nay chủ yếu có tính thời hạn. Điều này, theo lãnh đạo TP.HCM, chưa tạo được niềm tin ổn định, lâu dài cho doanh nghiệp khi quyết định đầu tư, mở rộng sản xuất hoặc triển khai các dự án lớn. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị ngày càng gay gắt, nhà đầu tư cần không chỉ ưu đãi trước mắt mà còn cần một khung pháp lý đủ rõ, đủ bền vững và có khả năng dự báo.

Vì vậy, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt được xem là cơ hội để TP.HCM chuyển từ các cơ chế thí điểm, có thời hạn sang một nền tảng thể chế mạnh hơn. Nếu được thiết kế phù hợp, luật không chỉ giúp thành phố tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, quy hoạch, đầu tư, ngân sách, tổ chức bộ máy mà còn tạo môi trường đầu tư ổn định hơn cho doanh nghiệp.

Theo Chủ tịch UBND TP.HCM, quan điểm của thành phố trong quá trình xây dựng dự thảo luật là kế thừa tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù đã có, đồng thời tham khảo những nội dung phù hợp, hiệu quả từ Luật Thủ đô. Trên nền tảng đó, TP.HCM sẽ mạnh dạn đề xuất các cơ chế, chính sách mới, kể cả những nội dung vượt ra ngoài giới hạn hiện hành, nếu có cơ sở thực tiễn, lập luận chặt chẽ và thuyết phục.

Thông điệp được người đứng đầu chính quyền thành phố gửi tới cộng đồng doanh nghiệp là cần mạnh dạn kiến nghị, đề xuất những vấn đề mới, những nội dung vượt trội để cùng xây dựng một nền tảng thể chế đủ mạnh. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm cho TP.HCM phát triển nhanh, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, một đạo luật dành riêng cho đô thị đặc biệt như TP.HCM nếu được thiết kế đúng sẽ có tác động lớn đến niềm tin đầu tư. Khi quyền hạn của chính quyền thành phố được phân định rõ hơn, các quyết định liên quan đến dự án, quy hoạch, ngân sách, hạ tầng, đô thị thông minh hoặc xử lý vấn đề cấp bách có thể được thực hiện nhanh hơn, giảm độ trễ trong điều hành.

Đây cũng là vấn đề lâu nay doanh nghiệp quan tâm. Nhiều dự án không chỉ vướng ở nguồn vốn hay thị trường, mà còn chậm vì quy trình phê duyệt kéo dài, thẩm quyền phân tán, phải xin ý kiến qua nhiều cấp. Với một đô thị có quy mô kinh tế lớn như TP.HCM, yêu cầu phân quyền mạnh hơn không chỉ là mong muốn của chính quyền địa phương mà còn là đòi hỏi từ thực tiễn phát triển.

Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đề xuất phân quyền mạnh cho TP.HCM

Trình bày một số điểm chính của dự thảo mới nhất, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết Tổ biên tập dự kiến dự thảo Luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 46 điều; trong khi dự thảo cũ có 45 điều.

Theo bà Hạnh, dự thảo luật tiếp cận theo hướng tương tự Luật Thủ đô, trọng tâm là phân quyền. Các lĩnh vực được đề xuất phân quyền tối đa, triệt để theo nguyên tắc: thẩm quyền của Quốc hội đề xuất giao cho HĐND TP.HCM; thẩm quyền của Chính phủ đề xuất giao cho UBND TP.HCM; thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ đề xuất giao cho Chủ tịch UBND TP.HCM.

Cụ thể, Tổ biên tập dự kiến đề xuất giao HĐND TP.HCM hơn 140 thẩm quyền, tập trung vào nhóm nội dung quyết định chính sách đặc thù, ngân sách, quy hoạch, cơ chế bảo vệ cán bộ, tổ chức bộ máy. Đây là những lĩnh vực có vai trò then chốt trong việc mở rộng không gian điều hành cho thành phố.

Với UBND TP.HCM, dự thảo luật đề xuất giao hơn 130 thẩm quyền, chủ yếu liên quan đến tổ chức thực thi, phê duyệt các dự án chiến lược, cấp phép quy hoạch đặc biệt, quản trị đô thị thông minh. Đây là nhóm thẩm quyền có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ triển khai các dự án và khả năng xử lý các vấn đề phát sinh trong quản lý đô thị.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất giao Chủ tịch UBND TP.HCM hơn 20 thẩm quyền, liên quan đến quyết định nhân sự, tổ chức bộ máy, tài chính và các vấn đề cấp bách. Cách thiết kế này cho thấy dự thảo luật không chỉ dừng ở việc trao thêm chính sách, mà còn hướng tới tăng năng lực phản ứng nhanh của chính quyền đô thị trong các tình huống cần quyết định kịp thời.

Điểm đáng chú ý là dự thảo Luật Đô thị đặc biệt không chỉ phục vụ riêng nhu cầu quản trị nội bộ của TP.HCM. Với vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm đổi mới sáng tạo và cửa ngõ hội nhập quốc tế, các cơ chế mới cho TP.HCM nếu vận hành hiệu quả có thể tạo tác động lan tỏa đến vùng và cả nước.

Kết luận hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh TP.HCM sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến của nhân dân, các bộ, ngành, các tỉnh, thành có liên đới với thành phố để hoàn thiện dự thảo luật. Điều này cho thấy quá trình xây dựng Luật Đô thị đặc biệt không chỉ là câu chuyện riêng của chính quyền TP.HCM, mà còn gắn với vai trò phát triển vùng, đóng góp cho cả nước.

Với cộng đồng doanh nghiệp, kỳ vọng lớn nhất từ Luật Đô thị đặc biệt là một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và ít rủi ro chính sách hơn. Khi thành phố có đủ thẩm quyền để xử lý nhanh những vấn đề thuộc thực tiễn đô thị, doanh nghiệp cũng có thêm cơ sở để tính toán kế hoạch dài hạn.

Luật Đô thị đặc biệt, vì vậy, không chỉ là một văn bản pháp lý mới. Đây có thể là “đường băng” thể chế để TP.HCM tăng tốc, tháo gỡ những giới hạn đang kìm hãm nguồn lực, đồng thời tạo niềm tin cho doanh nghiệp cùng đồng hành với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.

Nguyễn Tuyết