Nhìn lại LHP Cannes 2026, phim AI có bị 'kì thị'?

Chạy đua cắt giảm chi phí và sự trỗi dậy của các công ty khởi nghiệp

Với khu triển lãm phim, các lệnh cấm của ban tổ chức liên hoan phim dường như không hề tồn tại. Công ty sản xuất Acme AI & FX đã gây chú ý khi giới thiệu dự án Bitcoin: Killing Satoshi của đạo diễn Doug Liman, người từng đứng sau thành công của The Bourne Identity và Edge of Tomorrow. Đây là một bộ phim kinh dị mang âm hưởng thuyết âm mưu kể về người sáng lập bí ẩn của đồng tiền điện tử, quy tụ dàn diễn viên đình đám bao gồm Casey Affleck, Gal Gadot, Pete Davidson và Isla Fisher.

Bộ phim đã được quay vào tháng 3 chỉ trong vòng 20 ngày tại một nhà kho ở London với những bức tường phông vô cực màu xám, tiêu tốn khoản ngân sách gần 70 triệu USD. Việc sử dụng phông xám bắt nguồn từ việc tất cả các phông nền không gian đều được tạo ra bằng thuật toán. Toàn bộ các bộ phận chuyên môn, chẳng hạn như đội ngũ thiết kế ánh sáng, đã bị loại bỏ hoàn toàn. Các nhà sản xuất khẳng định họ đã tiết kiệm được hơn 200 triệu USD chi phí sản xuất. Một phần lý do là vì có đến 200 địa điểm riêng biệt được tái tạo hoàn toàn bằng công nghệ. Hiện tại, Acme AI & FX đang có thêm hàng chục dự án khác trong giai đoạn phát triển.

Trong khu triển lãm phim khổng lồ được tổ chức dưới tầng hầm của Palais des Festivals, các buổi trình chiếu đã phô diễn những bước tiến vượt bậc của công nghệ trong lĩnh vực hoạt hình. Một ví dụ tiêu biểu là Critterz, dự án do công ty OpenAI sản xuất. Trong thể loại phim hành động, tác phẩm Hell Grind được tạo ra bởi công ty khởi nghiệp Higgsfield AI chỉ trong vỏn vẹn hai tuần với chi phí dưới 500.000 USD, trong đó 80% ngân sách được dành riêng cho chi phí điện toán máy chủ.

Công ty Higgsfield cũng đã ký kết một thỏa thuận quan trọng với Chuck Russell, vị đạo diễn của The Mask và Eraser, cùng công ty Neumorphic AI của ông để quay hai dự án phim điện ảnh mang tên Hyperia và b. Họ sẽ sử dụng các công cụ kỹ thuật số từ khâu xây dựng thế giới, thiết kế sinh vật cho đến chỉnh sửa và hậu kỳ. Các diễn viên thực thụ sẽ được quay trên các sân khấu sử dụng màn hình LED, một kỹ thuật đã trở nên phổ biến kể từ các bộ phim Gravity và The Batman, với các môi trường do hệ thống AI bao quanh họ.

Một ví dụ táo bạo hơn nữa xuất hiện khi triển lãm phim ra mắt tập đầu tiên của Sh(AI)ved, một bộ sưu tập các phim ngắn được tạo ra bằng phần mềm tự động từ các bức ảnh xuất hiện trên các tạp chí khiêu dâm cách đây nửa thế kỷ. Song song với các buổi giới thiệu kính thông minh và máy dịch thuật tự động, một chuỗi sự kiện mang tên Hội nghị thượng đỉnh AI dành cho nhân tài đã được tổ chức. Sự kiện này dựa trên tiền đề rằng cuộc cách mạng công nghệ đã và đang diễn ra, tập trung thảo luận chuyên sâu vào việc sử dụng công cụ này một cách có đạo đức.

Góc nhìn triết học và những rào cản nghệ thuật chưa thể vượt qua

Mặc dù các bộ phim sử dụng AI không được phép tranh giải, những tác phẩm lấy chủ đề về lĩnh vực này vẫn được ban tổ chức hoan nghênh. Tác phẩm Sheep In The Box của đạo diễn Hirokazu Kore-eda là một minh chứng, kể về một cặp vợ chồng mất con đã liên hệ với một công ty chuyên cung cấp các bản sao của người đã khuất do hệ thống điện toán tạo ra.

Tại buổi họp báo của bộ phim, vị đạo diễn người Nhật Bản chia sẻ rằng việc suy nghĩ về công nghệ này cũng chính là suy nghĩ về tính nhân văn. Ông đã quan tâm đến chủ đề này từ trước khi bắt đầu dự án, dù sự cuốn hút ngày càng tăng lên khi dự án dần phát triển. Ông phân tích thêm rằng nhận thức về vấn đề này có sự khác biệt giữa phương Đông và phương Tây. Tại phương Tây, nó thường được liên kết một cách tiêu cực với xã hội phản địa đàng.

Ngược lại, ở phương Đông, vấn đề này xoay quanh sự chung sống giữa con người và những thực thể không phải con người. Ông cho rằng thuật toán sẽ vượt qua nhân loại và hình thành cộng đồng riêng của chúng, đến thời điểm đó chúng sẽ ngừng lo lắng về con người. Đạo diễn khẳng định bản thân không bao giờ trực tiếp sử dụng công cụ tự động, nhưng ông đã yêu cầu một thành viên trong nhóm dùng phần mềm đàm thoại để đọc kịch bản và đánh giá nó. Ông kỳ vọng vào một cuộc trao đổi mang tính xây dựng và kết quả thu được khá ổn. Trải nghiệm đó thú vị, nhưng nó không cung cấp cho ông bất kỳ câu trả lời bất ngờ nào.

Cũng sử dụng công nghệ này làm chủ đề chính là tác phẩm The End Of It của đạo diễn Maria Martínez Bayona, được trình chiếu trong hạng mục Cannes Premiere. Bộ phim vẽ nên một viễn cảnh đen tối về sự bất tử, trong đó nữ diễn viên Beanie Feldstein vào vai trợ lý ảo của nhân vật chính.

Trong cuộc phỏng vấn, nữ đạo diễn cho biết cô không quá lo lắng về các hệ thống tự động hóa. Cô nhận định rằng chúng ta đang ở thời điểm sơ khai và mọi người thường chỉ trích công nghệ vì sự bối rối. Cô hiểu rằng việc bảo vệ là cần thiết và chúng ta phải đợi các tiến bộ ổn định lại, nhưng cô vẫn kiên quyết khẳng định có những thứ không thể bị sao chép, đặc biệt là nghệ thuật.

Thực tế đã chứng minh nghệ thuật vẫn là một thử thách khó nhằn đối với thuật toán, và đạo diễn Steven Soderbergh đã vấp ngã khi cố gắng vượt qua giới hạn này. Tại một buổi chiếu đặc biệt, ông đã ra mắt bộ phim tài liệu John Lennon: The Last Interview, phục hồi lại cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh của cựu thành viên ban nhạc The Beatles và Yoko Ono vài giờ trước khi Lennon bị sát hại.

Trong phim, Lennon và Ono thỉnh thoảng nói chuyện bằng những thuật ngữ trừu tượng. Để minh họa cho những khoảnh khắc đó, Soderbergh đã sử dụng Meta AI cho khoảng 10% thời lượng bộ phim, nhằm thử nghiệm điều mà ông mô tả là chủ nghĩa siêu thực theo chủ đề. Tuy nhiên, đối với một số khán giả, nỗ lực này chỉ là một lời nhắc nhở rõ ràng rằng, cho đến thời điểm hiện tại, nghệ thuật vẫn chưa nằm trong số những thế mạnh của công nghệ điện toán.

Bùi Tú