TP.HCM tăng tốc hạ tầng: Người dân chờ gì từ loạt dự án lớn?

Sau nhiều năm chứng kiến cảnh kẹt xe ở cửa ngõ, ngập nước sau mưa lớn, xe buýt khó cạnh tranh với xe máy và metro mới chỉ bắt đầu tạo thói quen đi lại mới, người dân TP.HCM đang đặt nhiều kỳ vọng vào loạt dự án hạ tầng lớn được khởi động trong năm 2026.

Điểm khác biệt của giai đoạn này là các dự án không còn nằm rời rạc trên bản vẽ. Thành phố đang cùng lúc thúc đẩy Vành đai 3 TP.HCM, metro số 2, các nút giao trọng điểm, mở rộng Quốc lộ 13, cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2, cầu Thủ Thiêm 4, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài và nhiều công trình chống ngập, chỉnh trang đô thị. Theo kế hoạch được công bố, năm 2026 TP.HCM dự kiến khởi công khoảng 14 công trình lớn, hoàn thành 10 công trình tiêu biểu như Vành đai 3, nút giao An Phú, nút giao Mỹ Thủy, cầu đi bộ qua sông Sài Gòn.

Hạ tầng TP.HCM vào giai đoạn tăng tốc

Trong nhóm dự án được người dân quan tâm nhất, Vành đai 3 TP.HCM được xem là tuyến đường “chia lửa” cho nội đô và mở rộng không gian kết nối vùng. Dự án dài khoảng 76,3km, tổng mức đầu tư hơn 75.000 tỉ đồng, đi qua TP.HCM và các địa phương lân cận. Trên địa bàn TP.HCM, giá trị sản lượng thi công các gói thầu đã đạt khoảng 76% và toàn dự án đang vào giai đoạn nước rút để về đích trong năm 2026.

Không chỉ là một tuyến đường mới, Vành đai 3 còn được kỳ vọng giúp xe container, xe tải liên tỉnh không phải đi xuyên qua khu dân cư đông đúc, từ đó giảm áp lực cho các trục cửa ngõ như xa lộ Hà Nội, quốc lộ 1, cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây. Với người dân, điều họ chờ đợi không chỉ là thời gian đi lại ngắn hơn, mà còn là ít khói bụi, ít xung đột giao thông và an toàn hơn trên các tuyến đường vốn đã quá tải.

Ở khu vực phía đông bắc, dự án mở rộng Quốc lộ 13 cũng là một điểm nóng. Theo kế hoạch, đoạn dài 6,3km sẽ được mở rộng lên 10 làn xe, rộng 60m, kết hợp cầu cạn dài 3,2km với 4 làn xe và các đường song hành. TP.HCM yêu cầu hoàn tất bàn giao mặt bằng trước ngày 30.7.2026 để dự án sớm khởi công, giảm áp lực giao thông cửa ngõ.

Đây là tuyến có ý nghĩa lớn với dòng người đi lại giữa khu vực Bình Dương cũ và trung tâm TP.HCM. Cử tri TP.HCM từng phản ánh xe cấp cứu từ Bình Dương vào các bệnh viện tuyến cuối ở trung tâm thành phố trước đây có thể mất 30 - 40 phút, nhưng nay thường lâu hơn vì ùn tắc tại cửa ngõ. Từ đó, cử tri kiến nghị thành phố nghiên cứu làn đường riêng cho xe cấp cứu để bảo đảm “thời gian vàng” trong cấp cứu.

Bên cạnh đường bộ, metro tiếp tục là từ khóa hạ tầng TP.HCM được tìm kiếm nhiều. Sau metro số 1, tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương được kỳ vọng trở thành trục xương sống xuyên tâm, kết nối khu trung tâm với các quận đông dân. Thành phố cũng đã khởi động các dự án liên quan metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm, mở thêm kỳ vọng về một mạng lưới đường sắt đô thị thay vì chỉ một tuyến đơn lẻ.

Ở hướng biển, cầu Cần Giờ được chờ đợi vì có thể thay đổi mạnh cách đi lại giữa trung tâm TP.HCM và khu vực Cần Giờ. Nếu hạ tầng kết nối được tổ chức tốt, Cần Giờ không chỉ gần hơn về khoảng cách di chuyển, mà còn có cơ hội phát triển du lịch sinh thái, dịch vụ và kinh tế biển. Tuy nhiên, đi cùng kỳ vọng là yêu cầu bảo vệ môi trường rừng ngập mặn, tránh phát triển nóng làm mất lợi thế tự nhiên của khu vực.

Người dân chờ hạ tầng mới: Đi nhanh hơn, sống dễ hơn

Chia sẻ với Một Thế Giới, anh Vũ Trần Kiên (kỹ sư cơ khí) ngụ tại phường Tân Thới Hiệp cho rằng “Điều người dân chờ ở hạ tầng mới không chỉ là những cây cầu, tuyến đường hay nhà ga hiện đại. Với người đi làm mỗi ngày, hạ tầng phải trả lời được câu hỏi rất thực tế: sáng có bớt kẹt xe không, chiều có về nhà sớm hơn không, trời mưa có còn ngập không, đi xe buýt và metro có thuận tiện hơn đi xe máy không?”.

TS Nguyễn Hữu Nguyên, chuyên gia đô thị, từng nhìn nhận sự phát triển hạ tầng giao thông TP.HCM gắn chặt với sự tăng dân số và áp lực đô thị. Từ một thành phố từng ít kẹt xe, TP.HCM nay phải giải quyết cùng lúc bài toán dân số đông, phương tiện cá nhân lớn và không gian giao thông hạn chế. Ý kiến này cho thấy hạ tầng mới không thể chỉ xây thêm đường, mà phải tổ chức lại cách đi lại của toàn đô thị.

Vì vậy, bên cạnh các dự án nghìn tỉ, người dân còn chờ những thay đổi nhỏ nhưng tác động trực tiếp: vỉa hè đi bộ thông thoáng, nhà chờ xe buýt có mái che, kết nối thuận tiện giữa metro và xe buýt, bãi giữ xe quanh nhà ga, lối đi an toàn cho người già, trẻ em và người khuyết tật. Nếu thiếu các mắt xích này, hạ tầng lớn dễ rơi vào tình trạng “đẹp trên bản đồ” nhưng khó thay đổi thói quen đi lại.

Một yêu cầu khác là tiến độ và minh bạch. Nhiều dự án hạ tầng TP.HCM từng kéo dài vì giải phóng mặt bằng, điều chỉnh vốn, di dời hạ tầng kỹ thuật hoặc vướng thủ tục. Người dân có thể chia sẻ với khó khăn thi công, nhưng cần được thông tin rõ: đoạn nào làm trước, khi nào hoàn thành, lộ trình phân luồng ra sao, quyền lợi tái định cư được bảo đảm thế nào. Với những hộ dân trong vùng dự án, hạ tầng mới chỉ thật sự có ý nghĩa khi chính sách bồi thường, tái định cư công bằng và ổn định cuộc sống sau di dời.

Từ góc độ phát triển, hạ tầng mới còn mở ra kỳ vọng lớn hơn cho kinh tế TP.HCM. Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, cầu Phú Mỹ 2 hay cầu Cát Lái nếu được triển khai đồng bộ sẽ giúp hàng hóa đi nhanh hơn từ cảng, khu công nghiệp đến thị trường tiêu thụ. Doanh nghiệp giảm chi phí logistics, người lao động có thêm cơ hội việc làm, các khu đô thị vệ tinh có điều kiện phát triển thay vì dồn áp lực vào lõi trung tâm.

Tuy nhiên, hạ tầng càng lớn, bài toán quản trị càng phải chặt. Thành phố cần tránh tình trạng đường vừa mở đã kẹt vì đô thị hóa tự phát hai bên tuyến; metro xây xong nhưng thiếu xe buýt gom khách; cầu mới tạo sức ép bất động sản nhưng không đi cùng trường học, bệnh viện, công viên và thoát nước. Hạ tầng hiện đại phải kéo theo cách quản lý đô thị hiện đại.

Với TP.HCM, năm 2026 có thể là thời điểm bản lề của một chu kỳ đầu tư hạ tầng mới. Người dân không chỉ chờ ngày cắt băng khánh thành, mà chờ một đô thị vận hành trơn tru hơn: đi lại bớt mệt mỏi, dịch vụ công cộng dễ tiếp cận, không gian sống xanh hơn và kết nối vùng thông suốt hơn. Khi những công trình lớn thật sự đi vào đời sống, hạ tầng TP.HCM mới không chỉ làm thay đổi diện mạo thành phố, mà còn thay đổi chất lượng sống của từng người dân.

Nguyễn Tuyết