Mỹ bịt lỗ hổng chip AI, Nvidia Blackwell khó tới các công ty Trung Quốc ở nước ngoài

Hướng dẫn bất ngờ trên cho thấy các chip AI tốt nhất của Mỹ có thể đã được chuyển tới các công ty con ở nước ngoài của những hãng AI Trung Quốc tại Malaysia và nơi khác. Diễn biến này diễn ra bất chấp các nỗ lực rộng lớn hơn của Mỹ nhằm khiến doanh nghiệp Trung Quốc thiếu hụt chip tiên tiến cần thiết để phát triển các năng lực AI quan trọng.

Hướng dẫn mới được đăng trên website của Bộ Thương mại Mỹ hôm 31/5, sau khi một tài liệu về lỗ hổng này được lưu hành tại Washington, theo những người am hiểu vấn đề.

Reuters đã xem được một bản sao của tài liệu đó, trong đó viết rằng “cánh cửa đã âm thầm mở toang”. Tài liệu đề ngày 29/5 nhưng không ghi tên tác giả.

Hiện chưa rõ đã có bao nhiêu chip được xuất khẩu trong khoảng một năm mà chính quyền Tổng thống Donald Trump để ngỏ cánh cửa này. Một nguồn tin trong ngành chip, có hiểu biết sâu về chuỗi cung ứng, ước tính con số có thể lên tới hàng trăm nghìn chip.

Trong hướng dẫn hiếm hoi được ban hành cuối tuần qua, Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ cho biết sẽ thực thi yêu cầu giấy phép với các chip tiên tiến xuất khẩu cho mọi thực thể đặt trụ sở chính tại Trung Quốc, ngay cả khi chúng hoạt động ở ngoài nước này.

“BIS đã ban hành hướng dẫn làm rõ các yêu cầu giấy phép xuất khẩu vốn đã có hiệu lực từ năm 2023. BIS sẽ tiếp tục thực thi nghiêm ngặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu để bảo vệ công nghệ trọng yếu của Mỹ”, người phát ngôn của cơ quan này cho biết.

Một quan chức của Nvidia cho biết hướng dẫn mới không làm thay đổi điều gì với công ty Mỹ này. Vị này nói thêm rằng Nvidia vốn đã không thể xuất khẩu các chip đó vì Bộ Thương mại Mỹ đã nêu rõ yêu cầu phải có giấy phép trong một bức thư gửi Nvidia.

AMD, công ty chip AI lớn khác của Mỹ đang được săn đón, chưa phản hồi về thông tin trên.

“Vấn đề cực kỳ nghiêm trọng”

Bộ Thương mại Mỹ đã tạo ra lỗ hổng này khi công bố vào tháng 5/2025 rằng sẽ không thực thi quy định AI Diffusion được ban hành vào những ngày cuối cùng của chính quyền Joe Biden. Quy định đó đặt ra các yêu cầu cấp phép nhằm kiểm soát quyền tiếp cận chip AI của Mỹ trên toàn cầu.

Chris McGuire, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ và là chuyên gia về công nghệ cùng an ninh quốc gia, viết trên mạng xã hội X hôm 31/5 rằng lỗ hổng này đã cho phép các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc mua chip Blackwell của Nvidia mà không cần giấy phép.

“Đây là một vấn đề cực kỳ nghiêm trọng. Các công ty Trung Quốc đã mua những chip này, rất có thể với quy mô lớn”, Chris McGuire nhận định.

Ông cho biết hướng dẫn mới đã bịt lỗ hổng đó, nhưng vẫn để hở một kẽ hở khác. Kẽ hở này loại bỏ yêu cầu buộc TSMC và các xưởng đúc chip khác tại Đài Loan phải thực hiện thêm các bước thẩm định nhằm bảo đảm những chip AI cao cấp mà họ sản xuất không dành cho các công ty bình phong của Trung Quốc. Theo ông, vấn đề này chưa được xử lý trong hướng dẫn mới.

Người phát ngôn của TSMC từ chối bình luận.

Ngoài ra, hướng dẫn mới cũng không yêu cầu các trung tâm dữ liệu phải ngừng sử dụng các chip tiên tiến của Mỹ này hoặc chấm dứt việc bảo trì những thiết bị điện toán tiên tiến như máy chủ.

Nvidia vẫn chưa bán được H200 cho Trung Quốc

Hội nghị thượng đỉnh ở Bắc Kinh hôm 14/5 giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nói với Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa tạo ra bước đột phá nào giúp Nvidia bán được H200. Jensen Huang là nhân vật được bổ sung vào phút chót trong phái đoàn Mỹ tham dự hội nghị thượng đỉnh giữa lãnh đạo hai siêu cường.

Reuters đưa tin Mỹ đã cho phép khoảng 10 công ty Trung Quốc mua H200, dòng chip AI mạnh thứ hai hiện tại của Nvidia sau Blackwell, nhưng đến nay vẫn chưa có lô hàng nào được giao.

“H200 đã được cấp phép xuất sang Trung Quốc. Nếu có thể phục vụ thị trường đó thì thật tuyệt vời. Thị trường Trung Quốc rất quan trọng và cực kỳ lớn”, Jensen Huang nói hôm 23/5.

Về mặt kỹ thuật, H200 thuộc kiến trúc Hopper, được Nvidia phát hành trước dòng Blackwell. Theo Viện Nghiên cứu Tiến bộ, chip Blackwell (B200, GB200) nhanh hơn khoảng 1,5 lần so với H200 trong huấn luyện mô hình AI và nhanh gấp 5 lần khi thực hiện các tác vụ suy luận.

Hôm 20/5, Jensen Huang cho biết Nvidia đã gần như nhường lại thị trường chip AI của Trung Quốc cho Huawei, sau khi công ty Mỹ vừa công bố thêm một quý kinh doanh bùng nổ, với doanh thu tăng 85%, đạt 81,62 tỉ USD so với mức 44,06 tỉ USD cùng kỳ năm trước.

“Nhu cầu tại Trung Quốc rất lớn. Huawei rất mạnh. Họ vừa có một năm kỷ lục, nhiều khả năng sẽ tiếp tục có một năm phi thường nữa. Hệ sinh thái các công ty chip nội địa của Trung Quốc cũng đang hoạt động rất tốt, bởi chúng tôi đã rời thị trường đó”, Jensen Huang chia sẻ với kênh CNBC.

“Chúng tôi thực sự đã gần như nhường lại thị trường này cho Huawei”, Giám đốc điều hành Nvidia nói thêm.

Doanh thu năm 2025 của Huawei đạt khoảng 880,9 tỉ nhân dân tệ (khoảng 129 tỉ USD), tăng 2,2% so với năm trước. Đây là mức doanh thu cao thứ hai lịch sử công ty Trung Quốc, chỉ thấp hơn kỷ lục 891 tỉ nhân dân tệ năm 2020. Lợi nhuận ròng năm 2025 của Huawei đạt khoảng 68 tỉ nhân dân tệ (gần 9,8 tỉ USD), tăng khoảng 8,7% so với năm 2024.

Đầu tháng 5, trang FT đưa tin doanh số chip AI của Huawei tăng vọt trong năm 2026 và dự kiến sẽ vượt qua Nvidia tại Trung Quốc. Theo FT, Huawei kỳ vọng doanh số chip AI năm 2026 sẽ tăng ít nhất 60%, đạt khoảng 12 tỉ USD, chủ yếu nhờ nhu cầu lớn từ các hãng công nghệ Trung Quốc như Alibaba, Tencent, ByteDance và JD.com.

Những phát biểu từ Jensen Huang cho thấy các biện pháp siết chặt xuất khẩu chip AI tiên tiến từ Mỹ đã thúc đẩy Trung Quốc tăng cường nỗ lực tự chủ chip.

Thị trường Trung Quốc từng đóng góp ít nhất 1/5 doanh thu trung tâm dữ liệu của Nvidia. Tuy nhiên, Nvidia gần như đã bị loại khỏi thị trường này sau khi chính quyền Trump thông báo với công ty Mỹ hồi tháng 4 rằng họ cần giấy phép để xuất khẩu chip sang Trung Quốc và một số quốc gia khác.

Jensen Huang tỏ ra khá thận trọng về triển vọng Trung Quốc mở cửa trở lại thị trường cho Nvidia trong thời gian ngắn sắp tới. Giám đốc điều hành Nvidia đã nói với nhà đầu tư rằng “đừng kỳ vọng gì” về việc được phê duyệt bán chip AI tiên tiến vào Trung Quốc.

“Tôi không có bất kỳ kỳ vọng nào. Đó là lý do vì sao trong toàn bộ dự báo, số liệu và kỳ vọng mà tôi đưa ra cho các nhà phân tích và nhà đầu tư, tôi đều nói hãy đầu tư với giả định không có gì, đừng kỳ vọng gì ở thị trường Trung Quốc”, Jensen Huang nói hôm 20/5.

Dù vậy, ông khẳng định Nvidia vẫn rất muốn quay lại Trung Quốc nếu điều kiện thay đổi.

“Chúng tôi sẽ rất vui nếu được phục vụ thị trường đó. Chúng tôi có rất nhiều khách hàng, rất nhiều đối tác tại đó và đã hiện diện ở Trung Quốc suốt 30 năm”, Jensen Huang nhấn mạnh.

Hôm 23/5, tỉ phú 63 tuổi người Mỹ gốc Đài Loan cho biết dự báo về thị trường CPU trị giá 200 tỉ USD của hãng có tính đến Trung Quốc. Điều này cho thấy hãng chip AI lớn nhất thế giới vẫn nhìn thấy nhu cầu dài hạn rất lớn tại thị trường này bất chấp căng thẳng công nghệ Mỹ - Trung đang tiếp diễn.

CPU đang trở thành tâm điểm mới khi các doanh nghiệp chuyển sang sử dụng agentic AI, tức hệ thống AI có thể tự động thực hiện nhiệm vụ mà không cần con người can thiệp nhiều. Xu hướng đó giúp mở rộng nhu cầu vượt ra ngoài GPU, loại chip vốn chủ yếu dùng để huấn luyện các mô hình AI lớn.

Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh hôm 21/5, Jensen Huang đã cố gắng trấn an nhà đầu tư rằng Nvidia vẫn có thể duy trì đà tăng trưởng bùng nổ nhờ tệp khách hàng rộng lớn và các sản phẩm mới. Ông tin Nvidia có thể vượt mốc doanh thu 1.000 tỉ USD từ các chip AI chủ lực. Khi đó, Jensen Huang cho biết dòng CPU Vera giúp Nvidia tiếp cận thị trường mới trị giá khoảng 200 tỉ USD.

Khi được hỏi tại Đài Bắc hôm 23/5 liệu dự báo này có bao gồm cả Trung Quốc hay không, Giám đốc điều hành Nvidia trả lời: “Tôi nghĩ là có”.

Sơn Vân