Nvidia: Siêu chip RTX Spark và tham vọng thống trị toàn bộ hệ sinh thái AI

Dù Nvidia rất quan trọng với ngành công nghệ toàn cầu, đà tăng trưởng của hãng trong vài năm qua chủ yếu gắn với trung tâm dữ liệu. Giờ đây, Nvidia đang thâm nhập thị trường PC và các đối thủ đã nhận thấy mối đe dọa mà hãng chip AI số 1 thế giới tạo ra.

Tại hội nghị Nvidia GTC bên lề triển lãm Computex 2026 hôm 1/6, Giám đốc điều hành Jensen Huang cho biết Nvidia cùng Microsoft sẽ “tái phát minh PC (máy tính cá nhân)”. Kế hoạch phát triển SoC (hệ thống trên một chip) cho PC của Nvidia đã khiến cổ phiếu AMD, Intel và Qualcomm lao dốc.

Đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy Nvidia đang mở rộng ra ngoài trung tâm dữ liệu và tiến tới điện toán biên, nơi smartphone hay PC có thể chạy các mô hình AI tiên tiến trên thiết bị mà không cần phụ thuộc vào điện toán đám mây.

Tom Mainelli, nhà phân tích của hãng nghiên cứu thị trường IDC, nhận định: “Việc Nvidia tham gia lĩnh vực này cho thấy Jensen Huang muốn sở hữu mọi phần trong hệ sinh thái AI dưới bất kỳ hình thức nào”.

Trong khi cổ phiếu các hãng sản xuất CPU cho PC và chip smartphone giảm hôm 1/6, cổ phiếu Nvidia lại tăng hơn 6%. Với vốn hóa thị trường 5.460 tỉ USD, Nvidia hiện có giá trị lớn hơn bất kỳ công ty nào trên thế giới và cao hơn gần 1.000 tỉ USD so với đối thủ đứng thứ hai là Alphabet (công ty mẹ Google).

Nvidia bước vào thị trường PC với siêu chip RTX Spark

RTX Spark được Nvidia phát triển cùng MediaTek, cho phép các agentic AI (AI có tính tự chủ) chạy trực tiếp trên PC thay vì phải dựa vào điện toán đám mây.

RTX Spark tích hợp CPU Grace dựa trên kiến trúc Arm và GPU Blackwell RTX trong cùng SoC. Phiên bản cao cấp nhất của RTX Spark được trang bị CPU 20 nhân, GPU Blackwell RTX với 6.144 nhân CUDA cùng Tensor Core thế hệ 5 phục vụ các tác vụ AI.

Tensor Core thế hệ 5 là bộ xử lý AI chuyên dụng mới nhất của Nvidia, được tích hợp trong kiến trúc Blackwell để tăng tốc các tác vụ AI như chatbot, mô hình ngôn ngữ lớn, tạo hình ảnh, dựng video và công nghệ DLSS trong game.

Điểm đáng chú ý khác của RTX Spark là hiệu năng AI có thể đạt khoảng 1 petaflop, cho phép chạy các mô hình AI lớn trực tiếp trên laptop hoặc desktop (máy tính để bàn) nhỏ gọn.

RTX Spark hỗ trợ tối đa 128 GB bộ nhớ hợp nhất LPDDR5X, cho phép CPU và GPU dùng chung vùng nhớ nhằm tăng hiệu quả xử lý AI và giảm độ trễ truyền dữ liệu.

Nvidia cho biết RTX Spark sử dụng kết nối NVLink-C2C giữa CPU và GPU, đồng thời hỗ trợ băng thông bộ nhớ hợp nhất lên tới khoảng 600 GB/s.

Theo Nvidia, RTX Spark sẽ được sản xuất bằng công nghệ 3 nanomet của TSMC (Đài Loan). TSMC là hãng sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới.

RTX Spark sẽ xuất hiện cuối năm nay trên loạt PC chạy Windows mới của Microsoft, Dell, HP, ASUS, Lenovo và MSI.

Jensen Huang nói: “Cuộc tái phát minh máy tính này quan trọng chẳng khác nào việc điện thoại được tái phát minh thành smartphone”. Ông nhấn mạnh rằng tác tử AI sẽ hoạt động trên mọi PC Windows thế hệ mới dùng RTX Spark.

Nvidia không dễ phá vỡ thế thống trị lĩnh vực PC của Intel và AMD

Nvidia có tiềm lực tài chính rất mạnh và đang sở hữu đà tăng trưởng lớn nhất ngành công nghệ. Tuy nhiên, Nvidia không dễ phá vỡ thế thống trị thị trường PC lâu nay của Intel và AMD.

Ngoài ra, Qualcomm cũng đã tung ra các SoC cho laptop Windows trong hai năm qua, còn Apple hiện nắm khoảng 9% thị phần PC và đã tự phát triển chip riêng từ năm 2020.

Sự vươn lên của Nvidia được thúc đẩy nhờ bán các hệ thống xoay quanh GPU trung tâm dữ liệu. Đây là loại chip phù hợp để vận hành các mô hình AI tiên tiến trong môi trường có nguồn điện, khả năng làm mát và không gian gần như không giới hạn. Khi chip ngày càng đủ mạnh để xử lý AI trực tiếp trên thiết bị, Nvidia đang chạy đua để chiếm lĩnh thị trường đó.

Patrick Moorhead, Giám đốc điều hành kiêm nhà phân tích trưởng của hãng nghiên cứu Moor Insights & Strategy, cho biết: “Mọi hoạt động xử lý AI, dù diễn ra ở trung tâm dữ liệu, ô tô hay thiết bị cá nhân, đều là thị trường mà Nvidia muốn chiếm lĩnh. Jensen Huang sẽ không hài lòng nếu Nvidia chỉ thống trị AI trong trung tâm dữ liệu hoặc xe hơi, mà còn muốn đưa AI của hãng hiện diện trên mọi thiết bị AI biên như laptop, PC hay smartphone”.

Cơ hội mới cho PC AI

Về mặt tài chính, mảng PC hiện vẫn rất nhỏ với Nvidia, ít nhất trong ngắn hạn.

Ben Bajarin, nhà phân tích tại hãng Creative Strategies, ước tính rằng chỉ riêng mảng kinh doanh mạng của Nvidia, vốn đạt doanh thu khoảng 15 tỉ USD trong quý gần nhất, đã lớn gấp ít nhất 20 lần mảng PC của hãng. Tổng doanh thu từ trung tâm dữ liệu ở quý gần nhất của Nvidia vượt 75 tỉ USD.

Nhóm điện toán khách hàng của Intel, chủ yếu là doanh thu chip PC, đạt doanh thu 32,2 tỉ USD cho cả năm 2025.

Ben Bajarin nói: “Mảng PC vẫn chưa được Nvidia khai thác triệt để, nên đây là bước khởi đầu của nỗ lực giành thị phần bằng câu chuyện về điện toán biên”.

Jay Goldberg, nhà phân tích tại hãng Seaport Research Partners, không kỳ vọng chip PC của Nvidia sẽ sớm tạo ra doanh thu đáng kể. Ông đưa ra khuyến nghị bán với cổ phiếu này.

PC cũng không phải thị trường tăng trưởng nóng như lĩnh vực AI tạo sinh mà Nvidia đang dẫn đầu kể từ cuối năm 2022. IDC ước tính khoảng 296 triệu chip PC đã được xuất xưởng trong năm 2025, tăng lần đầu sau ba năm nhưng vẫn thấp hơn nhiều mức đỉnh 361 triệu chip trong thời kỳ đại dịch COVID-19 năm 2021. Patrick Moorhead dự đoán Nvidia có thể bán được 10 triệu chip PC trong hai năm tới.

Khái niệm PC AI, được Microsoft và các đối tác giới thiệu từ năm 2024, đến nay vẫn chưa tạo được cú hích lớn do thiếu phần mềm mới hấp dẫn cũng như những khó khăn của Microsoft với công nghệ Copilot.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng năng lực AI của Nvidia có thể tạo ra mức độ hào hứng và uy tín hoàn toàn khác.

Tom Mainelli nói: “Nvidia không phải công ty đầu tiên làm điều này. Thế nhưng, Nvidia có thế mạnh về GPU và phần lớn AI trên đám mây được xây dựng bằng nền tảng Nvidia. Thế nên việc họ đưa công nghệ này vào thiết bị cá nhân là điều khá thú vị”.

Khi giới thiệu RTX Spark, Jensen Huang liên hệ siêu chip này với một trong những xu hướng nóng nhất tại Thung lũng Silicon: tác tử AI. Hiện rất nhiều nhà phát triển đang ám ảnh với khả năng chạy các tác tử AI như OpenClaw hay Hermes Agent ở chế độ nền để tăng mạnh năng suất làm việc.

Jensen Huang cho rằng các tác tử AI kiểu này hoàn toàn có thể chạy trực tiếp trên thiết bị cá nhân, nơi chi phí rẻ hơn nhiều so với đám mây.

Giám đốc điều hành cầm một máy tính nhỏ của MSI dùng RTX Spark vừa nói: “Hãy nhìn xem nó đẹp thế nào. Tác tử AI này có thể chạy 24/7 mà không tốn phí theo mức sử dụng. Không còn nỗi lo bị tính phí theo mức sử dụng nữa”.

Thêm một cú đánh vào “bức tường x86”

Thông báo từ Nvidia cũng là dấu hiệu mới nhất cho thấy sức mạnh ngày càng lớn của kiến trúc chip Arm.

Trong nhiều thập kỷ, CPU chủ yếu được xây dựng dựa trên tập lệnh x86 do Intel tiên phong từ thập niên 1970 và AMD phát triển sau đó.

Kiến trúc tiết kiệm điện của Arm Holdings bắt đầu phổ biến khi Apple sử dụng nó cho iPhone đầu tiên năm 2007. Sau đó, Amazon thúc đẩy mạnh chip Arm trong trung tâm dữ liệu khi ra mắt bộ xử lý Graviton tự phát triển năm 2018.

Nvidia từng cố mua Arm với giá 40 tỉ USD năm 2020 như một bước đi thể hiện tham vọng SoC, nhưng thương vụ bị cơ quan quản lý chặn lại.

Sau Amazon, đến lượt Google và Microsoft cũng phát triển CPU Arm riêng cho trung tâm dữ liệu. Giờ đây, toàn bộ thị trường CPU đang hồi sinh khi AI chuyển từ chatbot hỏi đáp sang tác tử AI. Jensen Huang cho rằng thị trường CPU tổng thể sẽ trở thành ngành công nghiệp trị giá 200 tỉ USD.

Trong làn sóng hồi sinh CPU này, hàng loạt công ty đang chuyển từ kiến trúc x86 sang Arm.

Apple đã chấm dứt 15 năm phụ thuộc vào chip Intel x86 năm 2023 và hiện dùng bộ xử lý Arm tự phát triển cho máy tính Mac. Các mẫu MacBook mới nhất ra mắt tháng 3 đi kèm mức giá cao hơn và chip M5 mới nhất của Apple.

Arm cũng ra mắt CPU tự phát triển đầu tiên hồi tháng 3, với các khách hàng ban đầu gồm Meta, OpenAI, Cloudflare và SAP.

AMD được cho là cũng đang phát triển chip PC dựa trên Arm.

Nhiều khả năng RTX Spark của Nvidia sẽ xuất hiện đầu tiên trên các mẫu PC đắt tiền, trước khi dần có phiên bản giá rẻ hơn. Những mẫu laptop dùng RTX Spark với các tính năng AI từ Adobe và Microsoft có thể trở thành đối thủ đáng gờm nhất của MacBook trong phân khúc cao cấp sau nhiều năm.

Patrick Moorhead nhận định: “Đây là sản phẩm gần nhất trong hệ sinh thái Windows có thể thách thức MacBook Pro”.

Kế hoạch ban đầu của Nvidia là dần tung ra hơn 30 mẫu laptop và 10 mẫu desktop tích được trang bị RTX Spark.

Các laptop đầu tiên dùng RTX Spark của Nvidia sẽ mỏng chỉ khoảng 14 mm, thuộc phân khúc cao cấp và cũng sẽ xuất hiện trên một số mẫu desktop cỡ nhỏ. Theo Nvidia, RTX Spark ban đầu hướng tới nhà sáng tạo nội dung, nhà phát triển AI và game thủ muốn dùng laptop siêu mỏng nhẹ hoặc desktop nhỏ gọn.

Nvidia sẽ công bố thêm các chỉ số hiệu năng gần thời điểm RTX Spark chính thức bán ra vào mùa thu tới. Hiện tại, RTX Spark có hiệu năng đồ họa xấp xỉ GPU RTX 5070 cao cấp của Nvidia cho laptop, theo người phát ngôn công ty.

Nvidia tuyên bố RTX Spark là “chip PC tiết kiệm điện nhất từng được tạo ra”.

Phát ngôn viên của Nvidia cho biết hãng đã hợp tác với Microsoft về RTX Spark trong rất nhiều năm, đồng thời khẳng định nó sẽ “mạnh hơn rất nhiều và tiết kiệm điện hơn” so với các bộ xử lý x86 truyền thống.

Sơn Vân