Nóng: Cần Giờ đề xuất dùng AI truy quét 'cát tặc' trên sông, biển
Đối phó nạn khai thác cát trái phép ngày càng tinh vi, Cần Giờ kiến nghị ứng dụng AI, camera từ xa và tăng cường phối hợp liên tỉnh.
Tại buổi họp báo về các vấn đề kinh tế - xã hội TP.HCM diễn ra chiều 4/6, bà Võ Thị Diễm Phượng - Phó chủ tịch UBND xã Cần Giờ (TP.HCM) đã chia sẻ nhiều thông tin đáng chú ý liên quan đến công tác quản lý tài nguyên khoáng sản trên địa bàn, đồng thời chỉ ra những “điểm nghẽn” khiến cuộc chiến chống khai thác cát trái phép vẫn còn nhiều gian nan.
Cần Giờ trở thành điểm nóng của nạn khai thác cát trái phép
Là khu vực sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn được xem như “lá phổi xanh” của TP.HCM, Cần Giờ không chỉ đóng vai trò quan trọng về môi trường mà còn là địa bàn chiến lược trong phát triển kinh tế biển. Tuy nhiên, cùng với lợi thế về mạng lưới sông ngòi, cửa biển rộng lớn, địa phương này đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ hoạt động khai thác cát trái phép.
Theo bà Võ Thị Diễm Phượng, khó khăn lớn nhất hiện nay là các đối tượng vi phạm thường xuyên lợi dụng khu vực giáp ranh giữa TP.HCM với các địa phương khác để di chuyển, gây khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý.
“Các đối tượng thường chọn thời điểm thời tiết xấu, biển động hoặc ban đêm để hoạt động. Khi lực lượng chức năng tiếp cận thì họ nhanh chóng di chuyển sang khu vực thuộc địa phương khác, gây nhiều trở ngại cho công tác kiểm tra, xử lý”, bà Phượng cho biết.
Không chỉ vậy, trên địa bàn hiện đang triển khai nhiều dự án quy mô lớn liên quan đến phát triển đô thị, du lịch và hạ tầng. Điều này khiến việc quản lý hoạt động vận chuyển cát tại các khu vực được cấp phép trở nên phức tạp hơn, tiềm ẩn nguy cơ hợp thức hóa nguồn cát khai thác trái phép nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
Theo đánh giá của chính quyền địa phương, đây là thách thức không chỉ đối với riêng Cần Giờ mà còn là bài toán chung trong công tác quản lý tài nguyên khoáng sản tại các khu vực cửa sông, cửa biển của TP.HCM.
Nhiều giải pháp đồng bộ để ngăn chặn “cát tặc”
Trước diễn biến phức tạp của tình trạng khai thác cát trái phép, UBND xã Cần Giờ đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ ngay từ đầu năm 2026 nhằm tăng cường hiệu quả quản lý.
Các lực lượng công an, quân sự và biên phòng được huy động phối hợp tuần tra thường xuyên trên các tuyến sông trọng điểm, cửa biển và khu vực giáp ranh. Công tác kiểm tra được thực hiện liên tục nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.
Song song đó, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về khoáng sản và bảo vệ môi trường đến người dân, doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn. Việc phát huy vai trò giám sát của cộng đồng dân cư, đặc biệt là ngư dân, đang trở thành một trong những kênh hỗ trợ quan trọng giúp lực lượng chức năng phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Bà Võ Thị Diễm Phượng cho biết chính nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền cơ sở, người dân và các lực lượng chức năng mà trong 6 tháng đầu năm 2026, địa phương cơ bản kiểm soát tốt tình hình, không để phát sinh các vụ việc nghiêm trọng liên quan đến khai thác cát trái phép.
“Người dân chính là những ‘tai mắt’ quan trọng trên sông nước. Nhiều thông tin được phản ánh kịp thời đã giúp cơ quan chức năng nhanh chóng xác minh và xử lý ngay từ khi vụ việc mới manh nha phát sinh”, bà Phượng nhấn mạnh.
Đề xuất ứng dụng AI và xây dựng cơ chế phối hợp liên tỉnh
Dù đạt được những kết quả bước đầu, lãnh đạo địa phương cho rằng công tác quản lý hiện vẫn gặp nhiều hạn chế về nguồn lực và trang thiết bị kỹ thuật.
Theo bà Võ Thị Diễm Phượng, việc thiếu các hệ thống camera giám sát từ xa, thiết bị chuyên dụng trên sông nước và các công nghệ hỗ trợ hiện đại đang khiến lực lượng chức năng gặp khó khăn trong quá trình theo dõi, phát hiện vi phạm.
“Địa phương hiện còn hạn chế về trang thiết bị phục vụ giám sát từ xa. Trong khi đó, các đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi và có nhiều phương thức đối phó với lực lượng chức năng”, bà Phượng nhận định.
Trước thực tế này, UBND xã Cần Giờ đã kiến nghị TP.HCM sớm nghiên cứu đầu tư các giải pháp chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên, bao gồm hệ thống camera giám sát, thiết bị định vị, công nghệ AI phân tích dữ liệu và cảnh báo sớm các hoạt động bất thường trên sông, biển.
Bên cạnh yếu tố công nghệ, địa phương cũng đề xuất xây dựng quy chế phối hợp liên tỉnh trong quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản tại các khu vực giáp ranh. Đây được xem là giải pháp then chốt nhằm khắc phục tình trạng các đối tượng lợi dụng ranh giới hành chính để né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng.
Theo các chuyên gia quản lý tài nguyên, việc kết hợp giữa công nghệ giám sát hiện đại, cơ chế phối hợp liên vùng và sự tham gia của cộng đồng sẽ tạo nên “hàng rào” nhiều lớp, góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống khai thác cát trái phép trong thời gian tới.
Trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng ngày càng gia tăng, áp lực lên nguồn tài nguyên cát tự nhiên cũng lớn hơn bao giờ hết. Vì vậy, bảo vệ nguồn tài nguyên tại Cần Giờ không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền địa phương mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm phát triển bền vững, gìn giữ hệ sinh thái đặc thù và an ninh môi trường cho TP.HCM trong tương lai.