CEO Nvidia bị mời điều trần về chiến lược chip AI ở Trung Quốc

Động thái này diễn ra trong bối cảnh bà Elizabeth Warren (đảng Dân chủ, bang Massachusetts) gia tăng chú ý đến hoạt động bán hàng của Nvidia tại Trung Quốc, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và vai trò trung tâm của gã khổng lồ chip Mỹ trong làn sóng AI toàn cầu.

“Việc xuất hiện với tư cách nhân chứng sẽ cho ông cơ hội trình bày quan điểm của Nvidia về luật và quy định kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ, cũng như hoạt động kinh doanh của công ty tại Trung Quốc”, Elizabeth Warren viết trong lá thư gửi đến Jensen Huang, theo kênh CNBC. Bà đề nghị giám đốc điều hành Nvidia xác nhận việc tham dự trước ngày 8/6.

Chip Nvidia đang vận hành nhiều trung tâm dữ liệu phục vụ việc huấn luyện và triển khai các mô hình AI tiên tiến. Điều đó giúp công ty Mỹ trở thành một trong những bên hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng AI. Tuy nhiên, vị thế thống trị đó khiến Nvidia ngày càng bị các nhà làm luật Mỹ và quan chức an ninh quốc gia chú ý. Họ cảnh báo rằng các chip tiên tiến của Mỹ có thể bị Trung Quốc sử dụng để tăng cường năng lực quân sự và giám sát.

Chính quyền Biden và Trump đều đã có động thái hạn chế Trung Quốc tiếp cận các chip AI tiên tiến. Trong khi đó, Nvidia lập luận rằng các hạn chế quá rộng có thể làm suy yếu năng lực cạnh tranh của Mỹ và đẩy khách hàng tìm đến những lựa chọn thay thế từ nước ngoài.

Động thái từ Thượng viện diễn ra cùng lúc các nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Ủy ban Năng lượng và Thương mại Hạ viện Mỹ kêu gọi điều tra những gì họ cho là nỗ lực từ Trung Quốc nhằm cản trở quá trình phát triển AI và trung tâm dữ liệu của Mỹ.

Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren đã nêu các lo ngại của mình hôm 3/6 trên CNBC. Bà sợ các công ty Mỹ đang thu lợi từ việc bán công nghệ có thể làm suy yếu an ninh của Mỹ.

“Trên thực tế, người Trung Quốc mua hàng của chúng ta và các công ty Mỹ kiếm lời từ việc đó. Thế nhưng, điều đó chắc chắn làm suy yếu an ninh lâu dài của chúng ta”, Elizabeth Warren nói.

Thượng nghị sĩ này cho rằng mối lo này đặc biệt nghiêm trọng vì các loại chip đang được nói đến “không chỉ giúp ích cho ngành AI”.

“Ở Trung Quốc, đây là những loại chip được sử dụng cho mục đích quân sự”, bà tuyên bố.

Phiên điều trần sẽ mang đến cho các thượng nghị sĩ cơ hội hiếm hoi để trực tiếp chất vấn Jensen Huang về chiến lược của Nvidia tại Trung Quốc và lập trường kiểm soát xuất khẩu, chỉ vài tuần sau khi ông tháp tùng Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Bắc Kinh tham dự hội nghị thượng đỉnh quan trọng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Elizabeth Warren cũng tìm cách mở rộng cuộc tranh luận về AI ra ngoài vấn đề Trung Quốc và an ninh quốc gia.

Trong cùng cuộc phỏng vấn với CNBC, bà cảnh báo AI có thể gây xáo trộn lớn với người lao động và kêu gọi áp thuế tiêu thụ đặc biệt với các trung tâm dữ liệu, nhằm hỗ trợ chi trả cho y tế, chăm sóc trẻ em, giáo dục và đào tạo nghề.

“Chúng ta đang nói về những xáo trộn khổng lồ theo những cách mà chúng ta không thể lường trước. Bây giờ là lúc phải đi trước để đón đầu điều đó”, Elizabeth Warren nhấn mạnh.

Nvidia vẫn chưa bán được H200 cho Trung Quốc

Hội nghị thượng đỉnh ở Bắc Kinh hôm 14/5 giữa ông Tập Cận Bình và Trump chưa tạo ra bước đột phá nào giúp Nvidia bán được H200. Jensen Huang là nhân vật được bổ sung vào phút chót trong phái đoàn Mỹ tham dự hội nghị thượng đỉnh giữa lãnh đạo hai siêu cường.

Reuters đưa tin Mỹ đã cho phép khoảng 10 công ty Trung Quốc mua H200, dòng chip AI mạnh thứ hai hiện tại của Nvidia sau Blackwell, nhưng đến nay vẫn chưa có lô hàng nào được giao.

“H200 đã được cấp phép xuất sang Trung Quốc. Nếu có thể phục vụ thị trường đó thì thật tuyệt vời. Thị trường Trung Quốc rất quan trọng và cực kỳ lớn”, Jensen Huang nói hôm 23/5.

Về mặt kỹ thuật, H200 thuộc kiến trúc Hopper, được Nvidia phát hành trước dòng Blackwell. Theo Viện Nghiên cứu Tiến bộ, chip Blackwell (B200, GB200) nhanh hơn khoảng 1,5 lần so với H200 trong huấn luyện mô hình AI và nhanh gấp 5 lần khi thực hiện các tác vụ suy luận.

Hôm 20/5, Jensen Huang cho biết Nvidia đã gần như nhường lại thị trường chip AI của Trung Quốc cho Huawei, sau khi công ty Mỹ vừa công bố thêm một quý kinh doanh bùng nổ, với doanh thu tăng 85%, đạt 81,62 tỉ USD so với mức 44,06 tỉ USD cùng kỳ năm trước.

“Nhu cầu tại Trung Quốc rất lớn. Huawei rất mạnh. Họ vừa có một năm kỷ lục, nhiều khả năng sẽ tiếp tục có một năm phi thường nữa. Hệ sinh thái các công ty chip nội địa của Trung Quốc cũng đang hoạt động rất tốt, bởi chúng tôi đã rời thị trường đó”, Jensen Huang chia sẻ với kênh CNBC.

“Chúng tôi thực sự đã gần như nhường lại thị trường này cho Huawei”, Giám đốc điều hành Nvidia nói thêm.

Doanh thu năm 2025 của Huawei đạt khoảng 880,9 tỉ nhân dân tệ (khoảng 129 tỉ USD), tăng 2,2% so với năm trước. Đây là mức doanh thu cao thứ hai lịch sử công ty Trung Quốc, chỉ thấp hơn kỷ lục 891 tỉ nhân dân tệ năm 2020. Lợi nhuận ròng năm 2025 của Huawei đạt khoảng 68 tỉ nhân dân tệ (gần 9,8 tỉ USD), tăng khoảng 8,7% so với năm 2024.

Đầu tháng 5, trang FT đưa tin doanh số chip AI của Huawei tăng vọt trong năm 2026 và dự kiến sẽ vượt qua Nvidia tại Trung Quốc. Theo FT, Huawei kỳ vọng doanh số chip AI năm 2026 sẽ tăng ít nhất 60%, đạt khoảng 12 tỉ USD, chủ yếu nhờ nhu cầu lớn từ các hãng công nghệ Trung Quốc như Alibaba, Tencent, ByteDance và JD.com.

Những phát biểu từ Jensen Huang cho thấy các biện pháp siết chặt xuất khẩu chip AI tiên tiến từ Mỹ đã thúc đẩy Trung Quốc tăng cường nỗ lực tự chủ chip.

Thị trường Trung Quốc từng đóng góp ít nhất 1/5 doanh thu trung tâm dữ liệu của Nvidia. Tuy nhiên, Nvidia gần như đã bị loại khỏi thị trường này sau khi chính quyền Trump thông báo với công ty Mỹ hồi tháng 4 rằng họ cần giấy phép để xuất khẩu chip sang Trung Quốc và một số quốc gia khác.

Jensen Huang tỏ ra khá thận trọng về triển vọng Trung Quốc mở cửa trở lại thị trường cho Nvidia trong thời gian ngắn sắp tới. Giám đốc điều hành Nvidia đã nói với nhà đầu tư rằng “đừng kỳ vọng gì” về việc được phê duyệt bán chip AI tiên tiến vào Trung Quốc.

“Tôi không có bất kỳ kỳ vọng nào. Đó là lý do vì sao trong toàn bộ dự báo, số liệu và kỳ vọng mà tôi đưa ra cho các nhà phân tích và nhà đầu tư, tôi đều nói hãy đầu tư với giả định không có gì, đừng kỳ vọng gì ở thị trường Trung Quốc”, Jensen Huang nói hôm 20/5.

Dù vậy, ông khẳng định Nvidia vẫn rất muốn quay lại Trung Quốc nếu điều kiện thay đổi.

“Chúng tôi sẽ rất vui nếu được phục vụ thị trường đó. Chúng tôi có rất nhiều khách hàng, rất nhiều đối tác tại đó và đã hiện diện ở Trung Quốc suốt 30 năm”, Jensen Huang nhấn mạnh.

Hôm 23/5, tỉ phú 63 tuổi người Mỹ gốc Đài Loan cho biết dự báo về thị trường CPU trị giá 200 tỉ USD của hãng có tính đến Trung Quốc. Điều này cho thấy hãng chip AI lớn nhất thế giới vẫn nhìn thấy nhu cầu dài hạn rất lớn tại thị trường này bất chấp căng thẳng công nghệ Mỹ - Trung đang tiếp diễn.

CPU đang trở thành tâm điểm mới khi các doanh nghiệp chuyển sang sử dụng agentic AI, tức hệ thống AI có thể tự động thực hiện nhiệm vụ mà không cần con người can thiệp nhiều. Xu hướng đó giúp mở rộng nhu cầu vượt ra ngoài GPU, loại chip vốn chủ yếu dùng để huấn luyện các mô hình AI lớn.

Mỹ bịt lỗ hổng cho phép công ty Trung Quốc ở nước ngoài tiếp cận Nvidia Blackwell

Bộ Thương mại Mỹ đã bịt một lỗ hổng tiềm tàng có thể cho phép xuất khẩu những chip tiên tiến nhất, chẳng hạn Nvidia Blackwell, đến các công ty con của doanh nghiệp Trung Quốc đặt bên ngoài nước này.

Động thái trên cho thấy các chip AI tốt nhất của Mỹ có thể đã được chuyển tới các công ty con ở nước ngoài của những hãng AI Trung Quốc tại Malaysia và nơi khác. Diễn biến này diễn ra bất chấp các nỗ lực rộng lớn hơn của Mỹ nhằm khiến doanh nghiệp Trung Quốc thiếu hụt chip tiên tiến cần thiết để phát triển các năng lực AI quan trọng.

Hướng dẫn mới được đăng trên website của Bộ Thương mại Mỹ hôm 31/5, sau khi một tài liệu về lỗ hổng này được lưu hành tại Washington. Reuters đã xem được một bản sao của tài liệu đó, trong đó viết rằng “cánh cửa đã âm thầm mở toang”.

Hiện chưa rõ đã có bao nhiêu chip được xuất khẩu trong khoảng một năm mà chính quyền Trump để ngỏ cánh cửa này. Một nguồn tin trong ngành chip, có hiểu biết sâu về chuỗi cung ứng, ước tính con số có thể lên tới hàng trăm nghìn chip.

Trong hướng dẫn, Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ cho biết sẽ thực thi yêu cầu giấy phép với các chip tiên tiến xuất khẩu cho mọi thực thể đặt trụ sở chính tại Trung Quốc, ngay cả khi chúng hoạt động ở ngoài nước này.

“BIS đã ban hành hướng dẫn làm rõ các yêu cầu giấy phép xuất khẩu vốn đã có hiệu lực từ năm 2023. BIS sẽ tiếp tục thực thi nghiêm ngặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu để bảo vệ công nghệ trọng yếu của Mỹ”, người phát ngôn của cơ quan này cho biết.

Một quan chức của Nvidia cho biết hướng dẫn mới không làm thay đổi điều gì với công ty Mỹ. Vị này nói thêm rằng Nvidia vốn đã không thể xuất khẩu các chip đó vì Bộ Thương mại Mỹ đã nêu rõ yêu cầu phải có giấy phép trong một bức thư gửi Nvidia.

Bộ Thương mại Mỹ đã tạo ra lỗ hổng này khi công bố vào tháng 5/2025 rằng sẽ không thực thi quy định AI Diffusion được ban hành vào những ngày cuối cùng của chính quyền Joe Biden. Quy định đó đặt ra các yêu cầu cấp phép nhằm kiểm soát quyền tiếp cận chip AI của Mỹ trên toàn cầu.

Chris McGuire, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ và là chuyên gia về công nghệ cùng an ninh quốc gia, viết trên mạng xã hội X hôm 31/5 rằng lỗ hổng này đã cho phép các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc mua chip Blackwell của Nvidia mà không cần giấy phép.

“Đây là một vấn đề cực kỳ nghiêm trọng. Các công ty Trung Quốc đã mua những chip này, rất có thể với quy mô lớn”, Chris McGuire nhận định.

Ông cho biết hướng dẫn mới đã bịt lỗ hổng đó, nhưng vẫn để hở một kẽ hở khác. Kẽ hở này loại bỏ yêu cầu buộc TSMC và các xưởng đúc chip khác tại Đài Loan phải thực hiện thêm các bước thẩm định nhằm bảo đảm những chip AI cao cấp mà họ sản xuất không dành cho các công ty bình phong của Trung Quốc. Theo ông, vấn đề này chưa được xử lý trong hướng dẫn mới.

Người phát ngôn của TSMC, hãng sản xuất chip theo hợp đồng số 1 thế giới, từ chối bình luận.

Hướng dẫn mới cũng không yêu cầu các trung tâm dữ liệu phải ngừng sử dụng các chip tiên tiến của Mỹ này, hoặc chấm dứt việc bảo trì những thiết bị điện toán tiên tiến như máy chủ.

Sơn Vân