Vì sao Việt Nam muốn chinh phục công nghệ chỉ 3 nước làm được?

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia thứ tư trên thế giới sản xuất được stent mạch máu não – một trong những thiết bị y tế phức tạp nhất hiện nay. Nếu thành công, bước đột phá này không chỉ giúp giảm 30-50% chi phí điều trị đột quỵ mà còn mở ra cơ hội tiếp cận kỹ thuật cứu sống cho hàng triệu bệnh nhân, đặc biệt là người nghèo.

Ngày 7/6, trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, TS.BS Trần Chí Cường, Chủ tịch Hội Can thiệp thần kinh TP.HCM, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, cho biết Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng công nghệ cao trong chẩn đoán và điều trị đột quỵ - S.I.S tại TP.HCM sẽ chính thức vận hành thử nghiệm vào ngày 15/7 tới.

Đây là trung tâm đầu tiên tại Đông Nam Á chuyên nghiên cứu và sản xuất các thiết bị can thiệp tim mạch, thần kinh công nghệ cao như stent mạch máu não, stent mạch vành, ống hút huyết khối và coil điều trị phình mạch.

Giấc mơ đưa Việt Nam vào nhóm tinh hoa công nghệ y tế thế giới

Mỗi năm, Việt Nam phải chi hàng nghìn tỉ đồng để nhập khẩu các thiết bị can thiệp tim mạch và thần kinh công nghệ cao. Đó là những sản phẩm có kích thước nhỏ nhưng đóng vai trò quyết định trong việc cứu sống bệnh nhân đột quỵ, đặc biệt trong “thời gian vàng” điều trị.

Đằng sau những con số đó là thực tế đáng suy nghĩ khi không ít bệnh nhân đã bỏ lỡ cơ hội được tiếp cận phương pháp điều trị tối ưu do gánh nặng chi phí. Trong bối cảnh đột quỵ đang trở thành một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế tại Việt Nam, sự phụ thuộc gần như hoàn toàn vào thiết bị nhập khẩu đang đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống y tế.

Theo TS.BS Trần Chí Cường, trình độ chuyên môn của đội ngũ bác sĩ Việt Nam hiện đã tiệm cận nhiều trung tâm lớn trên thế giới. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị vẫn phụ thuộc đáng kể vào khả năng tiếp cận các thiết bị can thiệp hiện đại.

“Bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác bệnh nhân đột quỵ, nhưng nếu không có dụng cụ can thiệp phù hợp thì cũng không thể cứu được người bệnh trong thời điểm quyết định”, ông chia sẻ.

TS.BS Trần Chí Cường cho biết mục tiêu của Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng công nghệ cao trong chẩn đoán và điều trị đột quỵ - S.I.S là đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ tư trên thế giới sản xuất được stent mạch máu não. Đây được xem là một trong những công nghệ phức tạp nhất của ngành thiết bị y tế hiện đại.

Nếu stent mạch vành đã được nhiều quốc gia làm chủ, thì stent mạch máu não vẫn là lĩnh vực có rào cản kỹ thuật rất cao.

“Hiện nay chỉ có 3 quốc gia phát triển gồm Mỹ, Pháp và Đức sản xuất được stent mạch máu não. Tôi đặt mục tiêu Việt Nam sẽ trở thành quốc gia thứ tư sản xuất thành công stent mạch máu não với quy mô lớn trong thời gian tới”, bác sĩ Cường nhấn mạnh.

Theo ông, việc chinh phục công nghệ này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là dấu mốc quan trọng khẳng định năng lực khoa học - công nghệ của người Việt.

“Chúng tôi không muốn người Việt mãi chỉ tham gia vào những công đoạn gia công đơn giản. Đã đến lúc phải làm chủ công nghệ cốt lõi, tạo ra những sản phẩm mang trí tuệ Việt Nam để phục vụ chính người Việt Nam”, ông nói.

Điểm tựa cho tham vọng này là nguồn nhân lực chất lượng cao. Hiện nhiều kỹ sư, chuyên gia người Việt đang trực tiếp tham gia sản xuất thiết bị y tế công nghệ cao tại Mỹ. Đây được xem là nguồn lực quan trọng để chuyển giao tri thức, nghiên cứu và phát triển sản phẩm ngay tại Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng công nghệ cao trong chẩn đoán và điều trị đột quỵ - S.I.S.

Theo định hướng của dự án, các thiết bị sẽ được thiết kế dựa trên kinh nghiệm thực tiễn của các bác sĩ can thiệp thần kinh, đồng thời được đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ trên phạm vi quốc tế.

Khi người nghèo có cơ hội tiếp cận điều trị đột quỵ với chi phí thấp hơn

Một trong những lợi ích lớn nhất của việc sản xuất thiết bị trong nước là khả năng giảm đáng kể giá thành điều trị.

Hiện nay, chi phí cho một ca can thiệp lấy huyết khối điều trị đột quỵ có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng. Trong đó, phần lớn chi phí đến từ các vật tư y tế nhập khẩu. Chỉ riêng một stent hoặc dụng cụ chuyên dụng đã có giá hàng chục triệu đồng.

TS.BS Trần Chí Cường cho biết, nếu Việt Nam làm chủ được công nghệ sản xuất, giá thành các thiết bị có thể giảm từ 30-50%, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận điều trị cho nhiều người dân hơn.

“Mục tiêu cuối cùng không phải là sản xuất được một sản phẩm công nghệ cao, mà là làm sao để người bệnh nghèo vẫn có cơ hội được cứu sống. Khi chủ động được nguồn vật tư trong nước, giấc mơ điều trị đột quỵ với chi phí rất thấp, thậm chí miễn phí cho những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, sẽ trở nên khả thi hơn”, ông chia sẻ.

Từ ngăn chặn “chảy máu ngoại tệ” đến xây dựng thương hiệu y tế Việt Nam

Bên cạnh ý nghĩa nhân văn, việc tự chủ thiết bị y tế công nghệ cao còn mở ra cơ hội phát triển ngành công nghiệp y sinh trong nước.

Nhiều chuyên gia nhận định Việt Nam đang sở hữu lợi thế về nguồn nhân lực y tế chất lượng cao cùng chi phí vận hành thấp hơn đáng kể so với các nước phát triển. Nếu làm chủ được công nghệ sản xuất thiết bị can thiệp thần kinh, Việt Nam không chỉ giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

TS.BS Trần Chí Cường cho rằng, với cùng một kỹ thuật điều trị, chi phí tại Việt Nam hiện thấp hơn nhiều so với các nước phát triển trong khi chất lượng chuyên môn ngày càng được quốc tế ghi nhận. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng thương hiệu y tế Việt Nam và thu hút bệnh nhân quốc tế trong tương lai.

Theo ông, nhiều quốc gia trong khu vực đã cử chuyên gia sang Việt Nam học tập kinh nghiệm về can thiệp thần kinh và điều trị đột quỵ. Điều đó cho thấy năng lực chuyên môn của đội ngũ bác sĩ Việt Nam hoàn toàn có khả năng cạnh tranh ở tầm khu vực.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng này, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu - phát triển và tạo điều kiện cho các dự án công nghệ y tế trọng điểm.

Khi những thiết bị “Made in Vietnam” xuất hiện trong các phòng can thiệp thần kinh hiện đại, đó không chỉ là thành quả của khoa học công nghệ mà còn là bước tiến quan trọng trên hành trình giúp hàng triệu bệnh nhân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao với chi phí hợp lý.

Giấc mơ đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ tư trên thế giới sản xuất stent mạch máu não vì thế không đơn thuần là câu chuyện của một bệnh viện hay một nhóm chuyên gia. Đó là khát vọng xây dựng một nền y học tự chủ, hiện đại và nhân văn, nơi cơ hội được cứu sống không còn phụ thuộc quá nhiều vào khả năng tài chính của người bệnh.

Hồ Quang