OpenAI nộp hồ sơ IPO, tham gia cuộc đua nghìn tỉ USD với Anthropic và SpaceX

Động thái này diễn ra không lâu sau khi Anthropic nộp hồ sơ IPO, cho thấy các công ty AI hàng đầu đang đẩy nhanh kế hoạch niêm yết nhằm tận dụng sự quan tâm mạnh mẽ của nhà đầu tư với lĩnh vực AI.

OpenAI không công bố quy mô hay các điều khoản của đợt IPO, đồng thời cho biết chưa xác định thời điểm niêm yết cụ thể.

"Có thể sẽ mất một thời gian vì vẫn còn một số việc chúng tôi muốn thực hiện. Những việc đó có thể thuận lợi hơn khi công ty vẫn còn ở trạng thái tư nhân", OpenAI tuyên bố.

Trước đó, Reuters đưa tin OpenAI đang hướng tới mức định giá lên tới 1.000 tỉ USD khi lên sàn và có thể thực hiện IPO sớm nhất vào tháng 9 năm nay.

Nếu OpenAI lên sàn chứng khoán với mức định giá 1.000 tỉ USD, thị trường sẽ chứng kiến ba công ty AI (cùng với SpaceX và Anthropic) có giá trị trên 1.000 tỉ USD IPO trong thời gian ngắn. Đây được xem là phép thử lớn nhất trong 10 năm qua về mức độ sẵn sàng của nhà đầu tư với các cổ phiếu công nghệ tăng trưởng cao.

SpaceX của Elon Musk là công ty đi đầu khi đã nộp hồ sơ IPO với tham vọng huy động 75 tỉ USD ở mức định giá 1.750 tỉ USD, thương vụ có thể trở thành đợt IPO lớn nhất lịch sử nếu hoàn tất.

Trong khi đó, Anthropic hôm 1/6 đã bí mật nộp hồ sơ IPO tại Mỹ chỉ vài tuần sau vòng gọi vốn 65 tỉ USD, đưa mức định giá công ty lên 965 tỉ USD.

"OpenAI đang giữ cho mình nhiều lựa chọn trong khi Anthropic đã đi trước một bước với hồ sơ IPO sau vòng gọi vốn khổng lồ", Michael Ashley Schulman, đối tác tại hãng Cerity Partners, nhận xét.

Trên các thị trường dự báo, nơi người tham gia đặt cược vào kết quả các sự kiện tương lai, phần lớn từng cho rằng OpenAI sẽ nộp hồ sơ IPO trước Anthropic. Song, điều ngược lại đã xảy ra.

Kỷ nguyên AI bước vào thị trường đại chúng

Các đợt IPO OpenAI và Anthropic được xem là cột mốc đánh dấu giai đoạn chuyển đổi lớn của ngành công nghệ và thị trường tài chính toàn cầu, khi AI nhanh chóng trở thành chủ đề đầu tư nổi bật nhất thập niên này.

Hồi tháng 4, OpenAI cho biết hoàn tất vòng huy động 122 tỉ USD ở mức định giá 852 tỉ USD từ các nhà đầu tư lớn như SoftBank, Amazon và Nvidia. Khi đó, công ty tiết lộ ChatGPT đã có hơn 900 triệu người dùng hoạt động hằng tuần và trên 50 triệu thuê bao trả phí cá nhân.

Việc nộp hồ sơ IPO diễn ra sau khi OpenAI tái đàm phán thỏa thuận hợp tác với Microsoft, một trong những nhà đầu tư đầu tiên của công ty. Thỏa thuận mới giúp OpenAI có thêm dư địa để hợp tác với các tập đoàn khác như Amazon và Google.

Khoản đầu tư tổng cộng hơn 13 tỉ USD của Microsoft kể từ năm 2019 đã góp phần thúc đẩy sự phát triển thần tốc của OpenAI, đồng thời mang lại động lực tăng trưởng lớn cho mảng điện toán đám mây Azure của Microsoft.

Tháng 3 vừa qua, OpenAI cho biết doanh thu hằng tháng đã đạt 2 tỉ USD và tốc độ tăng trưởng nhanh gấp khoảng 4 lần so với các công ty từng định hình kỷ nguyên internet và di động như Google hay Meta ở giai đoạn tương tự.

Con số này tăng mạnh so với mức doanh thu khoảng 1 tỉ USD mỗi quý mà OpenAI ghi nhận cuối năm 2024. Song theo một nguồn tin của Reuters, OpenAI đã nói với nhà đầu tư trong vòng gọi vốn gần nhất rằng công ty không kỳ vọng có lãi trước năm 2030.

Các đối thủ đang tăng tốc

Dù OpenAI kích hoạt làn sóng AI tạo sinh thông qua ChatGPT ra mắt hồi tháng 11/2025, thị trường hiện đã trở nên đông đúc hơn rất nhiều. Nhà đầu tư cũng ngày càng quan tâm tới câu hỏi liệu đà tăng trưởng bùng nổ của ngành AI có thể duy trì lâu dài hay không.

Anthropic nổi lên là một trong những đối thủ đáng gờm nhất. Nhu cầu dành cho các mô hình Claude của Anthropic từ các lập trình viên đang tăng mạnh nhờ khả năng hỗ trợ viết và kiểm tra mã nguồn. Một số doanh nghiệp được Anthropic cho sử dụng mô hình cao cấp Claude Mythos để phát hiện nhiều lỗ hổng bảo mật trong phần mềm.

Các ngân hàng đầu tư nhận định những thương vụ IPO khổng lồ như OpenAI, Anthropic và SpaceX có thể thổi luồng sinh khí mới vào thị trường IPO Mỹ. Tuy nhiên, chúng cũng có nguy cơ hút phần lớn dòng vốn đầu tư, khiến các thương vụ IPO nhỏ hơn gặp khó khăn.

"Điều OpenAI không muốn là nguồn vốn trên thị trường đại chúng bị hút cạn trước khi họ lên sàn", Gil Luria, Giám đốc điều hành tại D.A. Davidson, nhận xét.

Ông cho rằng không chỉ SpaceX và Anthropic đang đi trước OpenAI trong hàng chờ IPO, mà các hãng công nghệ niêm yết lớn cũng có thể tiếp tục huy động thêm hàng chục tỉ USD từ thị trường chứng khoán, giống như Alphabet (công ty mẹ Google) thực hiện tuần trước. Cụ thể, Alphabet đã công bố kế hoạch huy động 85 tỉ USD nhằm tài trợ cho các khoản đầu tư AI.

Tranh cãi quanh nguồn gốc phi lợi nhuận của OpenAI

OpenAI được thành lập năm 2015 dưới mô hình tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận. Đến năm 2019, công ty thành lập thêm một đơn vị vì lợi nhuận để có nguồn tài chính phục vụ việc phát triển các mô hình AI ngày càng tốn kém.

Cấu trúc đặc biệt này, trong đó tổ chức phi lợi nhuận nắm quyền kiểm soát đơn vị kinh doanh vì lợi nhuận, đã trở thành tâm điểm chú ý vào tháng 11/2023 khi Sam Altman bất ngờ bị sa thải rồi quay trở lại vị trí giám đốc điều hành chỉ vài ngày sau đó do sự phản đối mạnh mẽ từ nhân viên.

Tháng 12/2024, OpenAI công bố kế hoạch cải tổ bằng cách thành lập một công ty vì lợi ích cộng đồng (Public Benefit Corporation). Theo OpenAI, mô hình mới sẽ giúp huy động lượng vốn lớn hơn nhiều và giảm bớt các hạn chế từ tổ chức phi lợi nhuận mẹ.

Kế hoạch này nhanh chóng gây tranh cãi sau khi Elon Musk, một trong những nhà tài trợ đầu tiên của OpenAI, chỉ trích gay gắt và khởi kiện công ty. Tỉ phú giàu nhất thế giới cáo buộc Sam Altman cùng các lãnh đạo OpenAI đã biến tổ chức phi lợi nhuận thành công cụ phục vụ lợi ích cá nhân.

Song vào tháng 5 vừa qua, bồi thẩm đoàn Mỹ đã bác đơn kiện của Elon Musk, kết luận OpenAI không phải chịu trách nhiệm trước những cáo buộc cho rằng công ty đã đi chệch sứ mệnh ban đầu là phục vụ lợi ích của nhân loại.

Phán quyết này được giới phân tích xem là bước ngoặt quan trọng, giúp loại bỏ một trong những rào cản pháp lý lớn nhất trên con đường IPO của OpenAI.

Sơn Vân