Nhật nghiên cứu giúp Việt Nam nâng cao năng lực dự trữ dầu mỏ

Kế hoạch này được triển khai với mục tiêu củng cố chuỗi cung ứng năng lượng đang ngày càng đóng vai trò huyết mạch trong khu vực. Đợt khảo sát quy mô lớn sẽ bao trùm các quốc gia gồm Philippines, Việt Nam, Indonesia và Thái Lan.

Trong chiến lược toàn diện này, giới chức Nhật Bản chỉ định Philippines là quốc gia ưu tiên hàng đầu để tiến hành đánh giá. Đồng thời, đưa Việt Nam vào danh sách quốc gia "trọng điểm hỗ trợ" nhằm nâng cao năng lực ứng phó trước các biến động khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu.

Đánh giá thực trạng hạ tầng và năng lực dự trữ dầu mỏ

Thực tế quá trình vận hành kinh tế cho thấy, hệ thống an ninh năng lượng tại nhiều quốc gia Đông Nam Á vẫn còn tồn tại nhiều khoảng trống cần được nhanh chóng lấp đầy. Điển hình như trường hợp của Philippines, quốc gia này hiện đang phụ thuộc rất lớn vào nguồn cung dầu thô nhập khẩu từ khu vực Trung Đông xa xôi.

Sự mong manh của mạng lưới cung ứng này đã bộc lộ rõ nét khi Manila từng phải ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng cấp quốc gia ngay sau khi xung đột giữa Mỹ và Iran nổ ra trên bình diện quốc tế. Tính đến hiện tại, Philippines vẫn thiếu vắng một hệ thống dự trữ dầu mỏ phát triển hoàn thiện và trên toàn lãnh thổ rộng lớn của mình, họ chỉ sở hữu duy nhất một nhà máy lọc dầu đang hoạt động thực tế.

Tương tự như vậy, giới chuyên môn Nhật Bản cũng nhìn nhận năng lực dự trữ dầu mỏ của Việt Nam vẫn còn ở mức chưa đủ để đáp ứng hoàn toàn các yêu cầu vận hành dài hạn. Điểm thu hút sự chú ý đặc biệt đối với Tokyo là việc Việt Nam đang đóng vai trò như một trung tâm sản xuất thiết yếu trong mạng lưới cung ứng vật tư y tế cho xứ sở hoa anh đào. Do đó, việc tập trung hỗ trợ Việt Nam bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định cũng chính là chìa khóa sống còn để duy trì các dịch vụ y tế thông suốt ngay tại thị trường nội địa Nhật Bản.

Bên cạnh đó, dự án khảo sát cũng sẽ xem xét tình hình an ninh năng lượng tại Campuchia và Lào. Đây là hai quốc gia có cơ sở hạ tầng dự trữ dầu mỏ cực kì hạn chế và nguồn cung nhiên liệu của họ gần như phụ thuộc hoàn toàn vào hai nước láng giềng là Thái Lan và Việt Nam.

Các cuộc khảo sát và phân tích dữ liệu được tiến hành tại Thái Lan và Việt Nam sẽ được phía Nhật Bản sử dụng như một lăng kính quan trọng để xác định những thách thức chung mà cả hệ thống phân phối khu vực đang phải đối mặt. Riêng đối với Malaysia, do quốc gia này có mức độ tự chủ năng lượng tương đối cao so với mặt bằng chung, phía Nhật Bản sẽ chỉ tiến hành công tác rà soát và đánh giá dựa trên hồ sơ tài liệu chuyên ngành thay vì tổ chức các đội khảo sát thực địa.

Chiến lược hợp tác sâu rộng và tối ưu hóa chuỗi cung ứng

Sáng kiến khảo sát này của chính phủ Nhật Bản được đưa ra giữa lúc mối quan hệ kinh tế giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á và Trung Quốc ngày càng trở nên gắn kết khăng khít. Bằng bề dày kinh nghiệm trong việc xây dựng và duy trì một hệ thống dự trữ dầu mỏ quốc gia cực kì bài bản trong nhiều thập kỉ qua, Nhật Bản mong muốn thể hiện một hệ giá trị vận hành và tiêu chuẩn kĩ thuật hoàn toàn khác biệt so với Trung Quốc trong nỗ lực bảo đảm an ninh năng lượng khu vực.

Cần nhấn mạnh rằng, trong khuôn khổ dự án lần này, Nhật Bản không hề có kế hoạch cung cấp trực tiếp các thùng dầu thô hay sản phẩm hóa dầu cho các nước đối tác. Trọng tâm cốt lõi của chương trình là kiểm tra và đánh giá chi tiết các hệ thống dự trữ dầu đang tồn tại ở địa phương. Các chuyên gia kĩ thuật sẽ tiến hành phân tích kĩ lưỡng vị trí đặt các nhà máy lọc dầu, công suất xử lí thực tế tại mỗi trạm, cũng như tình trạng của các công trình hạ tầng đã xuống cấp.

Nhóm nghiên cứu cũng sẽ đo lường chính xác sức chứa và tình trạng của các hệ thống bồn chứa, diện tích quỹ đất sẵn có để phục vụ cho các kế hoạch mở rộng quy mô dự trữ trong tương lai. Song song đó, vị trí địa lí của các cảng biển, bến đầu mối và kích cỡ tối đa của các tàu chở dầu mà hệ thống cảng có thể tiếp nhận an toàn cũng sẽ được thống kê và đánh giá toàn diện.

Nhật Bản cũng đặt mục tiêu rà soát xem có bất kì vướng mắc hay rào cản nào trong khâu hợp tác năng lượng khu vực và hệ thống quy tắc chi phối việc vận hành các kho dự trữ hay không. Đội ngũ điều tra viên sẽ làm rõ mức độ hoàn thiện của khung pháp lí về lưu trữ năng lượng, tỉ lệ phân bổ giữa kho dự trữ chiến lược của nhà nước và kho lưu trữ thương mại của khối tư nhân, cùng các hệ thống quản trị liên đới. Các quy trình ra quyết định để xả kho dự trữ khi thị trường có biến động khẩn cấp cũng sẽ được phân tích chi tiết.

Bên cạnh hạ tầng vật lí, khâu đánh giá mạng lưới chuỗi cung ứng sẽ được thực hiện một cách đồng bộ từ bước thu mua dầu thô cho đến khâu phân phối sản phẩm hóa dầu cuối cùng. Quá trình này bao gồm việc phác thảo các tuyến đường vận tải biển thay thế khi có sự cố bất ngờ và tính toán cặn kẽ mức chi phí vận hành đi kèm. Nghiên cứu sẽ đo lường các tác động dây chuyền đối với lĩnh vực y tế và công nghiệp sản xuất, bao gồm hoạt động xuất khẩu các mặt hàng quan trọng như găng tay y tế và thiết bị lọc máu sang thị trường Nhật Bản.

Dự kiến, toàn bộ công tác khảo sát chuyên sâu này sẽ kéo dài trong khoảng thời gian một năm. Chính quyền Tokyo hiện đang cân nhắc việc công bố rộng rãi các kết quả thu được ở một mức độ hợp lí, nhằm bảo đảm tính minh bạch thông tin nhưng tuyệt đối không gây ảnh hưởng bất lợi đến quan hệ ngoại giao hay các hoạt động kinh doanh bình thường của khu vực tư nhân.

Bùi Tú