Alibaba, Baidu, WuXi AppTec phản bác khi bị Mỹ đưa vào danh sách đen

Cổ phiếu Alibaba giảm 0,3% xuống còn 118,50 đô la Hồng Kông, trong khi WuXi AppTec lao dốc 5,5%, còn 114,60 đô la Hồng Kông trong phiên sáng 9/6 tại Hồng Kông (Trung Quốc).

Cổ phiếu một số công ty Trung Quốc khác cũng bị Mỹ đưa vào danh sách đen bị ảnh hưởng nhiều và thậm chí tăng giá sau khi mở cửa giao dịch. Chỉ số Hang Seng giảm 0,2%.

Trên sàn chứng khoán Thượng Hải (Trung Quốc), cổ phiếu WuXi AppTec giảm mạnh 7,1%, xuống còn 89,06 nhân dân tệ.

Việc Mỹ đưa nhiều công ty Trung Quốc vào danh sách đen khiến giới đầu tư thêm lo lắng, trong bối cảnh thị trường đã bất an trước khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục tăng lãi suất và làn sóng đầu tư vào AI đang dần hạ nhiệt. Động thái này cũng sẽ làm gia tăng gia tăng rủi ro địa chính trị khi cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran chưa có dấu hiệu kết thúc.

Lầu Năm Góc cho biết các công ty đó bị đưa vào danh sách đen vì có những dấu hiệu cho thấy họ liên quan đến các tổ chức nhà nước Trung Quốc, chương trình hợp nhất quân sự - dân sự, Quân đội Trung Quốc hoặc các sáng kiến công nghiệp do chính phủ nước này hậu thuẫn. Các lĩnh vực bị ảnh hưởng trải rộng trên nhiều ngành chiến lược mà Trung Quốc đang ưu tiên phát triển, gồm xe điện, AI, pin, công nghệ sinh học và năng lượng mặt trời.

Dù việc bị Mỹ đưa vào danh sách đen này không đồng nghĩa với lệnh trừng phạt ngay lập tức, nhưng có thể khiến các công ty Trung Quốc gặp khó khăn hơn trong việc huy động vốn trên thị trường chứng khoán hoặc giành được các hợp đồng với chính phủ Mỹ.

Hồi tháng 2, Lầu Năm Góc từng công bố phiên bản cập nhật của danh sách đen nhưng sau đó đã gỡ bỏ. Trong danh sách mới nhất được công bố ngày 8/6, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc từng xuất hiện trong danh sách đen trước đó đã bị đưa vào lại, trong đó có gã khổng lồ công nghệ Alibaba, Baidu, BYD (hãng xe điện hàng đầu thế giới), CXMT và YMTC (hai hãng sản xuất chip nhớ hàng đầu Trung Quốc).

Alibaba, Baidu, WuXi AppTec phản ứng

Trong tuyên bố chính thức, Alibaba phản đối quyết định này: "Không có cơ sở nào để kết luận rằng Alibaba nên bị đưa vào danh sách đen. Alibaba không phải là công ty quân sự Trung Quốc và cũng không tham gia bất kỳ chiến lược hợp nhất quân sự - dân sự nào". Gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc cho biết sẽ sử dụng mọi biện pháp pháp lý để phản đối điều mà họ gọi là sự mô tả sai lệch về doanh nghiệp.

Alibaba hiện vẫn niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York (Mỹ).

Hãng dịch vụ nghiên cứu và sản xuất dược phẩm WuXi AppTec khẳng định không thuộc sở hữu của bất kỳ cơ quan chính phủ hay tổ chức quân sự nào, đồng thời không cung cấp dịch vụ cho quân đội.

Theo WuXi AppTec, việc bị đưa vào danh sách đen là một sai lầm rõ ràng và họ sẽ ngay lập tức thực hiện các biện pháp pháp lý nhằm yêu cầu sửa đổi quyết định này.

Baidu nói với Reuters: "Cáo buộc cho rằng Baidu là một công ty quân sự hoàn toàn vô căn cứ. Chúng tôi sẽ không ngần ngại sử dụng mọi biện pháp có thể để loại bỏ công ty này khỏi danh sách".

Ngoài ra, danh sách đen của Mỹ còn có Unitree Robotics (sản xuất robot hình người hàng đầu Trung Quốc), TP-Link (hãng thiết bị mạng), BOE Technology Group (nhà sản xuất màn hình), Hesai và RoboSense (hai doanh nghiệp cảm biến lidar).

Lầu Năm Góc đưa vào danh sách đen hãng thiết bị viễn thông Baicells, doanh nghiệp mà Reuters từng đưa tin bị Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) và Bộ Thương mại Mỹ điều tra từ năm ngoái.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington lập tức chỉ trích Mỹ đã mở rộng quá mức khái niệm an ninh quốc gia và sử dụng các danh sách mang tính phân biệt đối xử để nhắm vào doanh nghiệp Trung Quốc.

Cơ quan này nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động ở nước ngoài đều phải tuân thủ luật pháp sở tại, đồng thời kêu gọi Mỹ chấm dứt những hành động mà Trung Quốc cho là sai lầm, tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và không phân biệt đối xử đối với các công ty Trung Quốc.

Các công ty đôi khi được gỡ khỏi danh sách đen không phải vì Mỹ xác định họ không còn liên hệ với quân đội Trung Quốc, mà vì không còn hoạt động tại Mỹ hoặc do tên pháp nhân của doanh nghiệp đã thay đổi.

Theo Lầu Năm Góc, các công ty được bổ sung lần này đều “đủ điều kiện bị xếp vào nhóm công ty quân sự Trung Quốc” theo quy định của pháp luật Mỹ và hiện vẫn hoạt động tại Mỹ. Danh sách này phải được cập nhật ít nhất mỗi năm một lần theo luật Mỹ. Lầu Năm Góc cũng cho biết các công ty có quyền gửi đơn đề nghị được gỡ khỏi danh sách.

Ông John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt của Hạ viện Mỹ về Trung Quốc, cho rằng danh sách cập nhật mới nhất là “lời cảnh báo với doanh nghiệp Mỹ, các cơ quan chính quyền ở mọi cấp và người dân Mỹ”.

Ông nói: “Các công ty Trung Quốc này đang hợp tác với quân đội Trung Quốc theo những cách đi ngược lại lợi ích quốc gia của Mỹ”.

Unitree Robotics vừa hợp tác với Nvidia đã bị Mỹ đưa vào danh sách đen

Trước đây, các nghị sĩ Mỹ cáo buộc Unitree Robotics có mối liên hệ sâu rộng với chính phủ và quân đội Trung Quốc, đồng thời đã trình dự luật cấm các nhà nghiên cứu nhận tài trợ từ chính phủ Mỹ sử dụng robot của công ty này.

Đáng chú ý, Unitree Robotics đang xúc tiến kế hoạch niêm yết trên sàn STAR Market của Thượng Hải sau khi hồ sơ IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) được chấp thuận.

Đầu tháng 6, Unitree Robotics thông báo hợp tác với gã khổng lồ chip Nvidia (Mỹ) để cung cấp H2 Plus, phiên bản tiêu chuẩn hóa của robot hình người H2, cho các nhà nghiên cứu học thuật sử dụng. Thân H2 Plus sẽ do Unitree Robotics sản xuất, bàn tay cơ khí đến từ Sharpa (Singapore), còn “bộ não” tính toán của thiết bị sẽ do Nvidia cung cấp.

Nvidia tiết lộ các nhà nghiên cứu tại Đại học Stanford và Đại học California - San Diego (Mỹ) nằm trong số những đơn vị dự định sử dụng các robot này.

H2 Plus là phiên bản nâng cấp của robot hình người H2 cao gần 1,8 m của Unitree Robotics, được tích hợp phần cứng Jetson Thor.

Jetson Thor là nền tảng phần cứng AI dành cho robot và máy tự hành do Nvidia phát triển, được thiết kế để làm “bộ não” xử lý cho robot hình người, xe tự lái và các hệ thống AI vật lý. Hiểu đơn giản, Jetson Thor là máy tính AI siêu mạnh nhưng nhỏ gọn, có thể đặt trực tiếp bên trong robot để xử lý hình ảnh từ camera, hiểu môi trường xung quanh, điều khiển chuyển động, chạy mô hình AI và ra quyết định theo thời gian thực.

Sử dụng GPU (bộ xử lý đồ họa) Blackwell của Nvidia, Jetson Thor có khả năng xử lý AI mạnh hơn nhiều thế hệ Jetson trước đây.

Isaac GR00T, mô hình AI dành cho robot hình người của Nvidia, và các hệ thống mô phỏng là một phần gói thử nghiệm H2 Plus, theo thông cáo báo chí.

Ông Jensen Huang, Giám đốc điều hành Nvidia, từng dự đoán AI vật lý có thể trở thành thị trường trị giá hàng chục nghìn tỉ USD. Tháng trước, ông nói với các nhà đầu tư rằng kỳ vọng mảng robot sẽ tăng trưởng rất nhanh trong 5 năm tới.

“Chúng tôi công bố Nvidia Isaac Root, robot hình người tham chiếu được tích hợp hoàn chỉnh, với 25 bậc tự do trên mỗi bàn tay do Sharpa chế tạo, 31 bậc tự do trên toàn robot, cao gần 1,8 mét và nặng khoảng 68 kg, giống hệt tôi”, Jensen Huang phát biểu tại triển lãm Computex 2026 ở Đài Loan hôm 1/6.

“Nền tảng này vận hành trên chip Thor mới cùng toàn bộ hệ sinh thái phần mềm của chúng tôi, gồm hệ thống tạo dữ liệu, mô phỏng dữ liệu và môi trường vận hành - tất cả được tích hợp trong một robot được thiết kế để mọi người đều có thể sử dụng. Chúng tôi tạo ra hệ thống này cho các trường đại học và giới nghiên cứu, bởi việc tự phát triển một nền tảng như vậy là cực kỳ khó”, ông nói thêm.

Hệ thống mới cũng giúp Nvidia mở rộng hiện diện trong lĩnh vực phát triển phần mềm robot, dựa trên lợi thế sẵn có về điện toán AI thông qua nền tảng phần mềm CUDA rất phổ biến của hãng.

H2 Plus sẽ được bán ra vào tháng 10 và “bất kỳ ai cũng có thể mua”, theo Rev Lebaredian - Phó chủ tịch phụ trách mô phỏng AI vật lý tại Nvidia.

Ông cho rằng đây là bước đi giúp “đưa nghiên cứu robot hình người tiên tiến ra khỏi tay những tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới và các kỳ lân AI, để mọi phòng thí nghiệm đều có thể tiếp cận”.

Theo thông cáo báo chí, hiện đã có ít nhất 4 tổ chức nghiên cứu lên kế hoạch sử dụng H2 Plus. Trong số này có Ai2 tại thành phố Seattle (Mỹ), ETH Zurich (Thụy Sĩ), Trung tâm Robot Stanford (Mỹ), Phòng thí nghiệm Robot tiên tiến và Điều khiển của Đại học California - San Diego (Mỹ). Không có tổ chức nghiên cứu nào tại Trung Quốc được nhắc tên.

Robot hình người hiện vẫn là thị trường còn rất sơ khai. Dù các công ty như Unitree Robotics và 1X Technologies (Mỹ) đang phát triển robot đa dụng, việc triển khai robot hình người tích hợp AI đến nay chủ yếu vẫn giới hạn trong các kho hàng. Những lo ngại về an toàn và quyền riêng tư tiếp tục là rào cản khiến robot khó được sử dụng rộng rãi trong gia đình.

Các lãnh đạo Nvidia nói với Reuters rằng công ty dự định triển khai thêm nhiều dự án tương tự hợp tác với các hãng robot ngoài Trung Quốc. Họ không tiết lộ tên các đối tác tại Mỹ, Hàn Quốc và châu Âu.

Theo các lãnh đạo Nvidia, việc hợp tác với Unitree Robotics nhằm cải thiện an ninh mạng cho robot hình người của công ty Trung Quốc này khi phục vụ giới nghiên cứu.

Ví dụ, mọi bản cập nhật phần mềm cho các bộ phận bên trong robot sẽ phải đi qua chip của Nvidia để kiểm tra xem mã nguồn có hợp lệ và an toàn hay không.

Việc tích hợp trực tiếp chip Blackwell của Nvidia vào thân robot Unitree Robotics sẽ giúp nó có các tính năng bảo mật tương tự những công nghệ Nvidia đang dùng để bảo vệ máy chủ trong trung tâm dữ liệu.

Các công nghệ bảo mật này, gồm cả secure boot (khởi động an toàn) và confidential computing (điện toán bảo mật), được thiết kế để ngăn robot chạy mã độc và không cho dữ liệu nhạy cảm bị lấy ra khỏi robot nếu chưa được cho phép.

Sơn Vân