Perplexity bình tâm dù OpenAI và Anthropic sắp lên sàn chứng khoán
Trong khi OpenAI và Anthropic đồng loạt chuẩn bị niêm yết trên sàn chứng khoán, Perplexity lại chọn một lộ trình riêng đầy thận trọng.
CEO Aravind Srinivas khẳng định công ti vẫn giữ kế hoạch lên sàn chứng khoán vào năm 2028, bất kể thị trường đón nhận các đợt chào bán cổ phiếu của những “gã khổng lồ AI” như thế nào. Phát biểu này cho thấy cuộc đua AI đang bước sang một chương mới: từ cạnh tranh công nghệ sang thử thách về mô hình kinh doanh và niềm tin của nhà đầu tư.
Cuộc đua khốc liệt của ngành AI trước khi lên sàn chứng khoán
Năm 2026 đang trở thành cột mốc đặc biệt của ngành trí tuệ nhân tạo. Chỉ trong vài ngày, hai công ti được xem là đại diện tiêu biểu của làn sóng AI thế hệ mới là OpenAI và Anthropic đã lần lượt nộp hồ sơ IPO theo hình thức bảo mật.
Đây không phải là những thương vụ gọi vốn thông thường. Giới đầu tư xem chúng như một phép thử quy mô lớn đối với toàn bộ ngành AI. Sau nhiều năm chứng kiến các doanh nghiệp đổ hàng trăm tỉ USD vào hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu và mô hình ngôn ngữ lớn, thị trường giờ đây muốn biết liệu AI có thể tạo ra lợi nhuận tương xứng hay không.
Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, CEO Perplexity Aravind Srinivas thừa nhận kết quả của các đợt IPO này sẽ tạo ra hiệu ứng dây chuyền cho toàn ngành. Theo ông, nếu các thương vụ niêm yết không thành công, chắc chắn sẽ có những tác động lan tỏa tới tâm lí nhà đầu tư. Tuy nhiên, Perplexity vẫn không thay đổi kế hoạch của mình. Ông khẳng định công ti độc lập với bước đi của hai doanh nghiệp trên và đã chuẩn bị một lộ trình riêng cho năm 2028 từ trước.
Điều đó có nghĩa Perplexity không muốn bị cuốn theo làn sóng IPO hiện tại. Trong khi OpenAI và Anthropic đang tận dụng sự hưng phấn của thị trường để bước lên sàn chứng khoán, Perplexity chọn cách tiếp tục mở rộng sản phẩm và củng cố mô hình kinh doanh trước khi ra mắt nhà đầu tư đại chúng.
Dù vậy, Srinivas vẫn bày tỏ sự lạc quan về triển vọng của các đối thủ. Theo ông, cả OpenAI và Anthropic đều xứng đáng với mức định giá khổng lồ vì họ đang đứng ở tuyến đầu của cuộc đua công nghệ AI toàn cầu. Điều khiến nhà đầu tư quan tâm nhất không phải doanh thu hiện tại mà là khả năng duy trì vị thế dẫn đầu.
Srinivas cho rằng nguy cơ lớn nhất đối với các phòng thí nghiệm AI tiên phong là sự chững lại về đổi mới công nghệ. Nếu trong sáu tháng không xuất hiện bước tiến đáng kể nào về năng lực mô hình từ một trong hai công ti, đó sẽ là vấn đề thực tế. Nhận xét này phản ánh thực trạng của ngành AI hiện nay: giá trị doanh nghiệp dựa vào cả kết quả kinh doanh lẫn tốc độ tiến hóa của các mô hình trí tuệ nhân tạo.
Từ cuộc đua mô hình đến cuộc chiến chi phí AI
Nếu năm 2023 và 2024 là thời kì các công ti chạy đua xây dựng mô hình AI mạnh nhất, thì năm 2026 đang chứng kiến sự dịch chuyển sang một câu hỏi thực tế hơn: ai sẽ chi trả cho tất cả những điều đó?
Theo Srinivas, các doanh nghiệp đang bắt đầu xem xét nghiêm túc hóa đơn AI ngày càng phình to. Vấn đề này cũng được CEO OpenAI Sam Altman đề cập gần đây khi ông cho rằng chi phí AI đã trở thành mối quan tâm lớn đối với khách hàng doanh nghiệp.
Trước thực tế đó, một hiện tượng mới xuất hiện là “tokenmaxxing” – thuật ngữ dùng để chỉ việc nhân viên tăng cường sử dụng AI nhằm thể hiện năng suất làm việc hoặc chứng minh hiệu quả với cấp trên. Tuy nhiên, Srinivas tin rằng xu hướng này sẽ không kéo dài. Theo ông, doanh nghiệp không muốn chi tiền chỉ để sử dụng nhiều AI hơn. Họ muốn sử dụng đúng mô hình cho đúng nhiệm vụ với chi phí tối ưu nhất.
Đó cũng là triết lí phát triển của Perplexity. Khác với OpenAI hay Anthropic vốn chủ yếu dựa trên các mô hình do chính mình phát triển, Perplexity hoạt động như một nền tảng tổng hợp. Hệ thống có thể lựa chọn mô hình phù hợp nhất từ nhiều nhà cung cấp khác nhau để trả lời một yêu cầu cụ thể. Nếu một mô hình mã nguồn mở có thể hoàn thành 90% công việc với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với mô hình tiên tiến nhất, Perplexity sẵn sàng ưu tiên lựa chọn đó.
Theo Srinivas, tương lai vẫn thuộc về những mô hình AI hàng đầu. Tuy nhiên, thời kì chi tiêu không giới hạn cho AI có thể đang dần kết thúc. Các doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến hiệu quả đầu tư thay vì chỉ chạy theo năng lực xử lí lớn nhất.
Xu hướng này có thể tạo ra một giai đoạn tái cân bằng mới của ngành AI. Những công ti sở hữu mô hình mạnh nhất vẫn giữ lợi thế công nghệ, nhưng các nền tảng biết cách tối ưu chi phí và phân phối năng lực AI hiệu quả sẽ có cơ hội cạnh tranh đáng kể.
Trong bức tranh đó, Perplexity đang đặt cược rằng tương lai của AI nằm ở khả năng sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách kinh tế và thực dụng nhất, bên cạnh việc xây dựng mô hình thông minh. Khi OpenAI và Anthropic chuẩn bị bước vào bài kiểm tra lớn trên thị trường chứng khoán, Perplexity lại âm thầm hướng tới năm 2028. Đó là một chiến lược thận trọng, phản ánh niềm tin rằng cuộc đua AI sẽ không được quyết định bởi một mùa IPO, mà bởi khả năng tạo ra giá trị bền vững trong nhiều năm tới.