Cần Thơ định vị trung tâm chuyển đổi số, KHCN vùng ĐBSCL
Cần Thơ triển khai Nghị quyết 57 thúc đẩy khoa học công nghệ (KHCN) chuyển đổi số (CĐS) trở thành động lực phát triển vùng ĐBSCL.
Những con số ấn tượng về chuyển đổi số
Theo định hướng Thành ủy và UBND TP. Cần Thơ, KHCN và CĐS không còn là lĩnh vực hỗ trợ mà đã trở thành trụ cột phát triển. Cần Thơ đang từng bước tái cấu trúc mô hình tăng trưởng dựa trên dữ liệu, tri thức và đổi mới sáng tạo, hướng tới xây dựng hệ sinh thái kết nối giữa Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp – người dân.
Trong ba năm qua, thành phố tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp, từ phát triển hạ tầng số, chính quyền số đến kinh tế số và xã hội số. Đây là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Cần Thơ trở thành trung tâm KHCN, đổi mới sáng tạo vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Cần Thơ tiếp tục giữ vị thế dẫn đầu cả nước về mức độ sẵn sàng ứng dụng công nghệ. Cụ thể:
Chỉ số Chuyển đổi số (DTI): duy trì vững vàng trong Top 5/63 tỉnh, thành phố;
Chỉ số ICT Index: giữ vững vị trí thứ 2 toàn quốc; Hạ tầng số: 100% xã, phường, thị trấn có mạng băng rộng và mạng truyền số liệu chuyên dùng; Phủ sóng viễn thông: 100% địa bàn dân cư có 3G, 4G; 5G: đạt khoảng 60%, đang tiến tới mục tiêu 70%.
Những kết quả này cho thấy Cần Thơ đang sở hữu nền tảng hạ tầng số tương đối hoàn chỉnh, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các ứng dụng đô thị thông minh, chính quyền số và kinh tế số.
Định vị vai trò trung tâm KHCN của vùng
Từ góc nhìn chiến lược, Cần Thơ không chỉ là đô thị trung tâm hành chính – kinh tế mà còn đang từng bước trở thành đầu mối KHCN của ĐBSCL. Việc triển khai Nghị quyết 57 được xem là cú hích quan trọng giúp thành phố chuyển từ “ứng dụng công nghệ” sang “làm chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo”.
Các chuyên gia cho rằng điểm mấu chốt không nằm ở hạ tầng, mà ở thể chế và năng lực hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Việc xây dựng mô hình quản trị dựa trên dữ liệu đang được xác định là hướng đi tất yếu.
PGS.TS. Vũ Văn Tích nhấn mạnh rằng Nghị quyết 57 mở ra tư duy phát triển mới, trong đó KHCN và đổi mới sáng tạo trở thành trung tâm của mô hình tăng trưởng. Theo ông, Cần Thơ cần đặc biệt chú trọng chuyển đổi từ quản lý hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu và tri thức. Ông cho rằng nếu không xây dựng được năng lực thể chế và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, các chính sách sẽ khó phát huy hiệu quả thực chất.
Ở góc độ hệ sinh thái, TS. Nguyễn Hữu Xuyên cho rằng chuyển đổi số phải được hiểu là quá trình tái cấu trúc toàn diện phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị xã hội. Ông nhấn mạnh ba trụ cột quan trọng gồm dữ liệu số, nền tảng số và nhân lực số. Trong đó, dữ liệu được coi là “tài nguyên mới” nhưng hiện vẫn còn phân tán và thiếu liên thông giữa các ngành. Ông khẳng định: “Nếu không xây dựng được nền tảng dữ liệu mở và liên thông, thì chuyển đổi số sẽ chỉ dừng lại ở mức ứng dụng đơn lẻ".
Ông cũng đề xuất Cần Thơ cần phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo mở, nơi chính quyền, doanh nghiệp và nhà khoa học cùng tham gia giải quyết các bài toán phát triển, đặc biệt trong nông nghiệp thông minh, logistics và đô thị thông minh.
Chính sách được cụ thể hóa bằng hành động
Là người trực tiếp phụ trách lĩnh vực KHCN của thành phố, TS. Ngô Anh Tín cho biết Cần Thơ đang cụ thể hóa Nghị quyết 57 bằng các chương trình hành động rõ ràng, có lộ trình và chỉ tiêu cụ thể. Thành phố đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý hành chính công, phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.
Song song đó, Cần Thơ ưu tiên đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao như nông nghiệp công nghệ số, công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối với hệ thống dữ liệu quốc gia, nhằm nâng cao hiệu quả điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là nguồn lực đầu tư mà còn là năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp và chất lượng nguồn nhân lực. Thành phố đang phối hợp với các viện, trường để đào tạo kỹ năng số cho cán bộ và người lao động.
Hướng đi chiến lược trong giai đoạn tới
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình thực hiện Nghị quyết 57 tại Cần Thơ vẫn đối mặt không ít thách thức. Trước hết là sự thiếu đồng bộ trong hạ tầng số giữa các ngành, các cấp. Bên cạnh đó, tình trạng chia sẻ dữ liệu còn hạn chế, dẫn đến “cát cứ dữ liệu” trong quản lý.
Ngoài ra, cơ chế tài chính cho KHCN và đổi mới sáng tạo chưa thực sự linh hoạt, chưa tạo đủ động lực cho doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu và phát triển. Khoảng cách kỹ năng số giữa khu vực đô thị và nông thôn vẫn còn lớn, ảnh hưởng đến tiến trình chuyển đổi số toàn diện.
Các chuyên gia cho rằng Cần Thơ cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đặc biệt là cơ chế thử nghiệm chính sách mới trong KHCN và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực từ các tổ chức và doanh nghiệp công nghệ lớn.
Theo TS. Ngô Anh Tín: Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là nhiệm vụ trọng tâm dài hạn, gắn với chiến lược xây dựng Cần Thơ trở thành trung tâm đào tạo và nghiên cứu của vùng ĐBSCL.
Trong dài hạn, chuyển đổi số và KHCN không chỉ là công cụ hỗ trợ mà sẽ trở thành động lực chính giúp Cần Thơ bứt phá, khẳng định vai trò trung tâm động lực của toàn vùng ĐBSCL.
