TP.HCM lần đầu đưa AI vào Bộ chỉ số chuyển đổi số
UBND TP.HCM vừa ban hành Quyết định 3336/QĐ-UBND về Bộ chỉ số đánh giá chuyển đổi số (DTI), thay thế bộ chỉ số áp dụng năm 2025. Đây là lần đầu tiên trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu số và phong trào “Bình dân học vụ số” được đưa vào hệ thống đánh giá.
TP.HCM chuyển từ đánh giá hạ tầng sang đo hiệu quả phục vụ
Theo UBND TP.HCM, DTI là công cụ giúp lãnh đạo thành phố theo dõi tiến độ chuyển đổi số, nhận diện những lĩnh vực còn hạn chế để có giải pháp thúc đẩy phù hợp. Bộ chỉ số mới được xây dựng theo định hướng phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Bên cạnh các tiêu chí quen thuộc như hạ tầng số, thể chế số, nhân lực số và an toàn thông tin, DTI năm nay bổ sung các nội dung về AI, dữ liệu số và “Bình dân học vụ số”. Đây được xem là bước chuyển từ đánh giá mức độ đầu tư sang đánh giá hiệu quả ứng dụng công nghệ trong thực tiễn.
Đối với khối sở, ngành, DTI gồm 6 nhóm chỉ số với 34 chỉ số thành phần, tổng điểm 100. Trong đó, nhóm hoạt động chuyển đổi số chiếm tới 60 điểm. Điều này cho thấy thành phố đang chuyển trọng tâm từ xây dựng hạ tầng sang nâng cao hiệu quả vận hành và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Ở cấp xã, phường và đặc khu, DTI gồm 8 nhóm chỉ số với 41 chỉ số thành phần. Các địa phương được đánh giá thông qua kết quả phổ cập kỹ năng số, hiệu quả hoạt động của tổ công nghệ số cộng đồng và việc triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”.
Đáng chú ý, AI lần đầu trở thành tiêu chí đánh giá chính thức. Các cơ quan, đơn vị sẽ được ghi nhận điểm khi ứng dụng AI trong công việc chuyên môn, hỗ trợ cán bộ, công chức, viên chức và nâng cao chất lượng dịch vụ công.
Bộ chỉ số mới cũng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phát triển dữ liệu số, tăng cường chia sẻ dữ liệu dùng chung, đẩy mạnh xử lý hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và số hóa hồ sơ hành chính.
Ông Nguyễn Đình Du (người dân phường Sài Gòn) đánh giá cao việc đưa “Bình dân học vụ số” vào bộ chỉ số. Bởi, nhiều người lớn tuổi vẫn gặp khó khăn khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Nếu được hướng dẫn thường xuyên, người dân sẽ tự tin hơn khi tiếp cận các nền tảng số.
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Minh (Giám đốc một doanh nghiệp logistics tại TP.HCM) cho rằng các tiêu chí mới sẽ tạo động lực đẩy mạnh số hóa thủ tục hành chính. “Doanh nghiệp cần hồ sơ được xử lý nhanh, dữ liệu liên thông và giảm tối đa giấy tờ. Nếu AI được ứng dụng hiệu quả, thời gian giải quyết thủ tục sẽ được rút ngắn đáng kể”, ông Minh nói.
Để triển khai thực hiện, UBND TP.HCM giao Sở KH&CN hướng dẫn việc chấm điểm DTI đối với các cơ quan, đơn vị và địa phương. Kết quả sẽ được công bố trên Hệ thống quản lí, đánh giá chỉ số chuyển đổi số của thành phố, đồng thời là căn cứ phục vụ công tác thi đua, khen thưởng.
Lãnh đạo UBND TP.HCM cho biết, việc bổ sung AI, dữ liệu số và “Bình dân học vụ số” thể hiện định hướng chuyển từ đánh giá điều kiện đầu vào sang đo lường hiệu quả đầu ra. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp TP.HCM.
TP.HCM cần chú trọng đo chuyển đổi số bằng giá trị thực chất
Từ góc nhìn của một nhà quản trị, TS. Bùi Quang Xuân (hiện công tác tại Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia và giữ chức vụ Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Đồng Nai) cho biết, việc đưa AI và “Bình dân học vụ số” vào DTI không đơn thuần là cập nhật công nghệ, mà còn thể hiện sự thay đổi trong tư duy quản trị. Nếu như trước đây trọng tâm là “công nghệ hóa”, thì nay TP.HCM đang hướng tới “nhân văn hóa” chuyển đổi số.
“Bình dân học vụ số” là sự tiếp nối tinh thần xóa mù chữ trong thời đại mới. Nếu trước đây chống “giặc dốt”, thì ngày nay là thu hẹp khoảng cách về kỹ năng số. Người cao tuổi có thể sử dụng dịch vụ công trực tuyến hay tiểu thương biết bán hàng trên nền tảng số. Đó là tiến bộ công nghệ và sự bình đẳng trong tiếp cận cơ hội phát triển.
Việc đưa nội dung này vào DTI cho thấy, chuyển đổi số hướng tới việc tạo ra giá trị thiết thực cho cuộc sống người dân. “AI không còn là công nghệ của tương lai mà đã trở thành công cụ nâng cao năng suất hiện tại. Khi AI giúp cán bộ giảm thời gian xử lý hồ sơ, hỗ trợ giải quyết công việc và đơn giản hóa quy trình, người dân và doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi trực tiếp”, TS. Bùi Quang Xuân nói.
Theo ông, những bộ chỉ số như DTI cần được xem là “thước đo lòng dân”. Thành công của chuyển đổi số không nằm ở báo cáo hay tỉ lệ ứng dụng công nghệ, mà ở mức độ hài lòng của người dân, sự thuận lợi của doanh nghiệp và khả năng làm chủ công nghệ của mỗi công dân.
Là chuyên gia nghiên cứu pháp luật về chuyển đổi số và quản trị công, TS. Đào Thị Thu Hằng, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế TP.HCM cho rằng, Quyết định 3336/QĐ-UBND là một bước điều chỉnh chính sách quan trọng. Bộ chỉ số mới cho thấy TP.HCM đang chuyển từ đánh giá “mức độ sẵn sàng số” sang đánh giá “giá trị tạo ra từ chuyển đổi số”.
Bên cạnh các tiêu chí nền tảng như hạ tầng số, thể chế số, nhân lực số và an toàn thông tin, việc bổ sung AI, dữ liệu số và “Bình dân học vụ số” phản ánh đúng xu hướng quản trị hiện đại cũng như định hướng phát triển theo Nghị quyết 57-NQ/TW.
Theo TS. Đào Thị Thu Hằng, việc đưa AI thành tiêu chí đánh giá chính thức cho thấy TP.HCM đã xem đây là một năng lực quản trị mới của khu vực công.
Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là có ứng dụng AI hay không, mà là AI tạo ra giá trị gì cho xã hội. Việc triển khai phải bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
“Nếu thiếu các tiêu chí đánh giá chất lượng và hiệu quả thực tế, việc ứng dụng AI có thể dẫn đến xu hướng chạy theo hình thức hoặc đầu tư công nghệ chỉ để đạt điểm số”, TS. Thu Hằng lưu ý.
Đối với phong trào “Bình dân học vụ số”, TS. Đào Thị Thu Hằng đánh giá đây là điểm mới rất tích cực. Bởi chuyển đổi số chỉ thành công khi người dân có khả năng tiếp cận, sử dụng và hưởng lợi từ các dịch vụ số.
“Trong giai đoạn tới, TP.HCM cần hoàn thiện cơ chế kiểm chứng dữ liệu, tăng cường các chỉ số đo lường kết quả đầu ra và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Chỉ khi phản ánh đúng giá trị thực chất mà chuyển đổi số mang lại, DTI mới trở thành công cụ quản trị hiệu quả thay vì chỉ là một hệ thống chấm điểm hành chính”, TS. Đào Thị Thu Hằng nhấn mạnh.
Có thể nói, việc lần đầu đưa AI và “Bình dân học vụ số” vào DTI cho thấy TP.HCM đang chuyển từ tư duy xây dựng nền tảng sang tạo ra giá trị thực tế. Đây cũng là bước đi phù hợp trong quá trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm của chuyển đổi số.
