Lý do Bồ Đào Nha vẫn cần Ronaldo và Jota là ‘ánh sáng’ ở World Cup 2026

Tại trụ sở Liên đoàn Bóng đá Bồ Đào Nha đang diễn ra một triển lãm đặc biệt. Phía sau tủ trưng bày được chiếu sáng là đoạn phim đen trắng quay cảnh đội tuyển Bồ Đào Nha tại World Cup 1966. Bên trong tủ là chiếc áo đỏ huyền thoại của Eusébio, với chữ ký của ông bên dưới huy hiệu đội tuyển được thêu thủ công theo kiểu cũ.

“Đội tuyển đó được gọi là Os Magricos”, HLV Roberto Martinez nói. Đây là biệt danh lấy từ một bài thơ thế kỷ 16, chỉ những hiệp sĩ được triệu tập đến Anh để báo thù.

“Tôi nhớ khi còn làm HLV Everton ở sân vận động Goodison Park, có những bức ảnh rất nổi tiếng về trận đấu Eusébio ghi bốn bàn thắng vào lưới CHDCND Triều Tiên. Ông ấy trở thành một nhân vật được bóng đá Anh kính trọng dù không phải người Anh, điều rất hiếm thấy”, Roberto Martinez kể lại.

60 năm sau, đội tuyển năm 1966 vẫn giữ vị trí đặc biệt trong tâm trí người Bồ Đào Nha, bởi thành tích giành hạng ba năm đó (thắng Liên Xô 2-1) vẫn là kết quả tốt nhất của họ tại World Cup.

“Chúng tôi luôn muốn nhìn lại những ký ức đó và học hỏi những giá trị đã giúp họ thành công”, HLV trưởng đội tuyển Bồ Đào Nha nói.

Đắm mình trong văn hóa Bồ Đào Nha

Kể từ khi trở thành HLV trưởng đội tuyển quốc gia cách đây ba năm rưỡi, chiến lược gia 52 tuổi người Catalonia (Tây Ban Nha) đã dành nhiều thời gian tìm hiểu lịch sử và văn hóa bóng đá Bồ Đào Nha.

Roberto Martinez thậm chí chuyển cả gia đình tới sinh sống tại đây, dù công việc ở cấp đội tuyển quốc gia hoàn toàn cho phép ông tiếp tục ở vùng tây bắc nước Anh. Roberto Martinez vẫn kiên trì học tiếng Bồ Đào Nha dù đã sớm sử dụng ngôn ngữ này khá thành thạo.

Cựu HLV tuyển Bỉ cho rằng người Bồ Đào Nha có tư duy cởi mở, sẵn sàng ra nước ngoài phát triển sự nghiệp.

“Điều này bắt nguồn từ truyền thống hàng hải của họ”, ông nói, nhắc đến những nhà thám hiểm như Ferdinand Magellan hay Vasco da Gama.

“Họ đã đi khắp thế giới và khám phá thế giới. Người Bồ Đào Nha luôn sẵn sàng ra nước ngoài. Rất hiếm cầu thủ trẻ nào không biết cả tiếng Tây Ban Nha lẫn tiếng Anh. Họ có tư duy rất cởi mở”, Roberto Martinez chia sẻ thêm.

Bí quyết giúp Bồ Đào Nha liên tục sản sinh tài năng

Sau kỳ tích năm 1966, tuyển Bồ Đào Nha phải chờ 20 năm mới trở lại World Cup. Sau đó, họ tiếp tục vắng mặt ở các kỳ World Cup 1990, 1994 và 1998.

Điều đáng kinh ngạc là đất nước này chỉ có khoảng 10,7 triệu dân, tương đương Haiti. Thậm chí thành phố São Paulo của Brazil còn đông dân hơn cả Bồ Đào Nha.

Vậy điều gì giúp Bồ Đào Nha liên tục sản sinh những thế hệ cầu thủ đẳng cấp thế giới? Roberto Martinez cho rằng có hai yếu tố chính.

Yếu tố đầu tiên là hệ thống đào tạo huấn luyện viên.

“Phong cách huấn luyện của Bồ Đào Nha bắt nguồn từ môi trường đại học”, Roberto Martinez nói, nhắc đến Giáo sư Vítor Frade của Đại học Porto - người khai sinh phương pháp “chu kỳ hóa chiến thuật”, có ảnh hưởng lớn tới thế hệ HLV hiện đại, trong đó có Jose Mourinho.

“Mọi thứ đều rất bài bản và có cấu trúc, nhưng điều họ làm tốt nhất là cân bằng giữa lý thuyết và thực tiễn. Họ tin rằng chính trận đấu mới là người thầy tốt nhất của cầu thủ”, cựu HLV Everton nói thêm.

Yếu tố thứ hai là hệ thống phát triển cầu thủ trẻ.

Một cầu thủ 16 - 17 tuổi tại Bồ Đào Nha có thể đi qua nhiều cấp độ thi đấu liên tục: giải U19 quốc gia, UEFA Youth League, giải U23, đội B và sau đó là đội 1.

“Khi được đôn lên đội 1, các cầu thủ đã thực sự sẵn sàng”, Roberto Martinez khẳng định. Ông cho rằng nhiều quốc gia khác không có được lộ trình phát triển rõ ràng như vậy.

Vì sao cầu thủ Bồ Đào Nha thành công ở nước ngoài?

Roberto Martinez cho rằng người Bồ Đào Nha có “gen khám phá” giúp họ dễ dàng thích nghi khi ra nước ngoài thi đấu. Điều này thể hiện rõ ở những tài năng như Bernardo Silva hay Vitinha.

Bernardo Silva chỉ chơi một trận cho Benfica trước khi được bán sang Monaco. Vitinha cũng rời Porto khi mới 20 tuổi để sang Anh thi đấu cho Wolverhampton Wanderers theo dạng cho mượn trong mùa giải 2020 - 2021. Sau đó, hai tiền vệ này lần lượt trở thành những ngôi sao hàng đầu châu Âu cùng Manchester City và PSG.

Tại chung kết Champions League vừa qua ở Budapest (thủ đô Hungary), PSG có tới ba cầu thủ Bồ Đào Nha đá chính gồm Vitinha, tiền vệ Joao Neves và hậu vệ trái Nuno Mendes. Tiền đạo Goncalo Ramos cũng vào sân từ ghế dự bị và thực hiện thành công một quả luân lưu giúp PSG vượt qua Arsenal. Đấu ấn của người Bồ Đào Nha tại PSG, CLB được nhiều người xem là tập thể xuất sắc nhất thập kỷ này và vừa hai lần liên tiếp vô địch Champions League, vượt xa quy mô dân số của quốc gia chỉ hơn 10 triệu dân này.

Liệu điều đó có mang lại sự tự tin cho Roberto Martinez trước World Cup? “Đây là một thế hệ tuyệt vời”, ông nhấn mạnh.

“Chúng tôi đã cùng nhau làm việc suốt ba năm qua, từ vòng loại Euro 2024, rồi bị Pháp loại trên chấm luân lưu ở tứ kết Euro. Sau đó là chiến dịch Nations League khắc nghiệt nhất từ trước đến nay với 10 trận đấu, vòng tứ kết, rồi phải gặp Đức ngay trên sân khách ở bán kết - điều mà chúng tôi đã không làm trong rất nhiều năm.

Chúng tôi đánh bại họ, rồi hai lần bị Tây Ban Nha dẫn trước nhưng vẫn gỡ hòa để đưa trở lại trận đấu. Đó cũng là lần đầu tiên Bồ Đào Nha đánh bại Tây Ban Nha trong một trận chung kết. Có rất nhiều cột mốc đã góp phần tạo nên hành trình này. Đó là một quá trình thực sự đầy hứng khởi”, nhà cầm quân này nhớ lại.

Diogo Jota - 'ánh sáng' của đội tuyển Bồ Đào Nha

Dù sở hữu một tập thể rất mạnh, đội tuyển Bồ Đào Nha vẫn phải trải qua cú sốc lớn khi Diogo Jota qua đời cùng em trai trong một vụ tai nạn xe hơi năm ngoái.

Roberto Martinez xúc động khi nhắc tới học trò: “Diogo là ánh sáng của chúng tôi. Diogo chính là hình mẫu về việc luôn theo đuổi ước mơ. Ước mơ của cậu ấy là giành các danh hiệu cùng Bồ Đào Nha, giống như khi chúng tôi vô địch Nations League”.

Ông cho rằng Jota đã trở thành nguồn cảm hứng tinh thần cho toàn đội.

“Cậu ấy luôn tin rằng mọi điều đều có thể xảy ra. Luôn chiến đấu đến cùng. Luôn tìm ra lời giải trong những thời điểm khó khăn nhất của trận đấu. Jota muốn vô địch World Cup. Vì thế, giờ đây điều đó cũng trở thành trách nhiệm của chúng tôi”, Roberto Martinez thổ lộ.

Bruno Fernandes, Bernardo Silva và phòng thay đồ đặc biệt

Roberto Martinez đánh giá phòng thay đồ của Bồ Đào Nha là một trong những tập thể giàu tố chất lãnh đạo nhất ông từng làm việc cùng.

Thủ môn Diogo Costa là đội trưởng Porto. Tiền vệ Bruno Fernandes là đội trưởng Manchester United. Bernardo Silva từng đeo băng đội trưởng Manchester City.

Trung vệ Ruben Dias cũng có thể đảm nhiệm vai trò này.

Nói về Bruno Fernandes, Roberto Martinez cho rằng học trò vừa trải qua mùa giải xuất sắc nhất sự nghiệp.

“Trong ba năm tôi làm việc ở đội tuyển, sự ổn định của Bruno thật đáng kinh ngạc”, ông chia sẻ.

Roberto Martinez đặc biệt ấn tượng với việc Bruno Fernandes lập kỷ lục 21 pha kiến tạo trong một mùa giải Premier League, vượt qua những tên tuổi như Kevin De Bruyne và Thierry Henry.

Với Bernardo Silva, Roberto Martinez ca ngợi trí thông minh chiến thuật: “Bernardo hiểu rất rõ không gian, thời gian và nhịp độ trận đấu. Cậu ấy có thể chơi ở nhiều vị trí khác nhau và luôn đưa ra quyết định chính xác”.

Vì sao Bồ Đào Nha vẫn cần Cristiano Ronaldo?

Ở tuổi 41, Cristiano Ronaldo vừa giành chức vô địch Saudi Pro League đầu tiên cùng Al Nassr. Nhiều người từng nghĩ World Cup 2022 sẽ là giải đấu cuối cùng của Ronaldo, đặc biệt sau khi đội trưởng tuyển Bồ Đào Nha bị HLV Fernando Santos đẩy lên ghế dự bị ở vòng knock-out Euro 2024 gặp Thụy Sĩ và Ma Rốc. Tuy nhiên, Ronaldo vẫn tiếp tục chứng minh giá trị.

CR7 ghi bàn ở cả bán kết và chung kết Nations League 2025, góp công giúp Bồ Đào Nha giành danh hiệu thứ ba trong lịch sử.

Tại vòng loại World Cup 2026, Ronaldo ghi 5 bàn sau 5 trận.

Roberto Martinez bác bỏ quan điểm cho rằng Ronaldo khiến đội tuyển thi đấu kém hiệu quả hơn.

“Khi nói về Cristiano Ronaldo, chúng ta đang nói về một biểu tượng đã thay đổi bóng đá thế giới. 21 năm cống hiến cho đội tuyển quốc gia, 227 trận đấu, không ai khác làm được điều đó”, ông tuyên bố.

Theo Roberto Martinez, giá trị lớn nhất của Ronaldo không chỉ nằm ở số bàn thắng.

“Cách di chuyển, thời điểm di chuyển, khả năng dứt điểm, cách tạo khoảng trống và gây áp lực lên hàng thủ đối phương vẫn là những điểm mạnh rất lớn”, HLV trưởng tuyển Bồ Đào Nha cho biết.

Ông khẳng định Ronaldo vẫn mang lại lợi thế cho tuyển Bồ Đào Nha mỗi khi ra sân.

“Khi tập trung cùng đội tuyển, thái độ của Cristiano vẫn tươi mới như một chàng trai 18 tuổi lần đầu được gọi lên tuyển”, Roberto Martinez nói.

Bồ Đào Nha sau thời Ronaldo sẽ ra sao?

Dù Cristiano Ronaldo Jr., con trai của Cristiano Ronaldo, đã bắt đầu gây chú ý khi ghi hai bàn cho đội U16 Bồ Đào Nha hồi tháng 5, Roberto Martinez thừa nhận việc tìm người thay thế đội trưởng tuyển Bồ Đào Nha là nhiệm vụ gần như bất khả thi.

“Cristiano không thể được thay thế theo kiểu một đổi một. Những con số của cậu ấy là điều không một cá nhân nào có thể tái lập”, chiến lược gia này nhấn mạnh.

Theo ông, giải pháp sẽ là xây dựng một tập thể có khả năng ghi bàn đa dạng hơn thay vì tìm kiếm một “Ronaldo mới”.

Trước mắt Bồ Đào Nha vẫn là mục tiêu lớn nhất: chinh phục World Cup và vượt qua thành tích bán kết của thế hệ Os Magricos năm 1966. Một lần góp mặt ở chung kết World Cup sẽ là vùng đất chưa ai đặt chân tới trong lịch sử bóng đá Bồ Đào Nha. Song, Roberto Martinez tin rằng với một đất nước từng chinh phục những đại dương, không có hành trình nào là quá xa với thế hệ cầu thủ tài năng hiện tại.

Sơn Vân