Muốn thành trung tâm logistics ĐBSCL, Cần Thơ phải gỡ nhiều điểm nghẽn

Hội thảo thu hút sự tham gia của các bộ, ngành Trung ương, chuyên gia, hiệp hội ngành nghề và cộng đồng doanh nghiệp logistics trong cả nước.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Lê Thanh Hoà - Quyền Viện trưởng Viện Kinh tế - Xã hội TP. Cần Thơ - cho biết, hội thảo tập trung đánh giá thực trạng hạ tầng, dịch vụ logistics, nhận diện những khó khăn, điểm nghẽn trong logistics nông sản, logistics đường thủy nội địa và kết nối vận tải đa phương thức; đồng thời đề xuất giải pháp phát triển phù hợp với Chiến lược phát triển logistics Việt Nam giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Các tham luận tại hội thảo cho thấy Cần Thơ đang sở hữu nhiều lợi thế để trở thành trung tâm logistics của ĐBSCL. Thành phố có vị trí trung tâm vùng, có sân bay quốc tế, hệ thống cảng sông lớn, mạng lưới giao thông ngày càng hoàn thiện và là đầu mối kết nối các địa phương trong vùng với TP.HCM và thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế đó, nhiều điểm nghẽn vẫn đang cản trở sự phát triển của ngành logistics. Kết quả đánh giá được trình bày tại hội thảo chỉ ra rằng hạ tầng logistics của Cần Thơ tuy đã có sân bay và hệ thống đường thủy lớn nhưng vẫn thiếu những cấu phần quan trọng như đường sắt và cảng nước sâu. Đây là hạn chế khiến hàng hóa xuất khẩu của vùng vẫn phụ thuộc nhiều vào các cảng biển ở Đông Nam Bộ, làm gia tăng chi phí vận chuyển và kéo dài thời gian giao nhận hàng hóa.

Ở góc độ năng lực logistics, Cần Thơ hiện có cảng Cái Cui và một số kho thương mại phục vụ lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, thành phố vẫn thiếu các trung tâm logistics quy mô lớn, thiếu cảng cạn (ICD), các depot (kho chứa, bãi) tập kết container và hệ thống kho lạnh hiện đại.

Điều này đặc biệt bất lợi đối với vùng ĐBSCL - nơi có thế mạnh về xuất khẩu nông sản, thủy sản nhưng lại cần hệ thống bảo quản, lưu trữ và phân phối chuyên nghiệp.

Một vấn đề khác được các chuyên gia chỉ ra là hiệu quả logistics của vùng còn thấp. Chi phí logistics vẫn ở mức cao trong khi thời gian vận chuyển kéo dài do phải qua nhiều khâu trung chuyển. Hàng hóa từ các địa phương trong vùng thường phải đưa lên TP.HCM hoặc Bà Rịa - Vũng Tàu trước khi xuất khẩu, làm giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nông sản ĐBSCL trên thị trường quốc tế.

Đáng chú ý, dịch vụ logistics giá trị gia tăng tại Cần Thơ vẫn còn khá khiêm tốn. Hoạt động logistics hiện chủ yếu dừng ở giao nhận và vận tải cơ bản. Các dịch vụ hiện đại như logistics bên thứ ba, logistics bên thứ tư hay quản trị chuỗi cung ứng (SCM) chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Đây là điểm nghẽn lớn nếu Cần Thơ muốn trở thành trung tâm logistics mang tầm khu vực.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, logistics số cũng được xác định là lĩnh vực cần được đầu tư nhiều hơn. Theo đánh giá tại hội thảo, ngành logistics của thành phố mới ở giai đoạn đầu số hóa, chưa hình thành các trung tâm dữ liệu logistics, hệ thống trao đổi dữ liệu điện tử hay các nền tảng kết nối đồng bộ phục vụ quản lý chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, xu hướng logistics xanh và phát triển bền vững vẫn còn chậm. Thành phố chưa có hệ thống cảng xanh, kho xanh hoặc các cơ chế kiểm kê, giám sát phát thải trong hoạt động logistics. Đây là thách thức không nhỏ trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng đặt ra những yêu cầu khắt khe về giảm phát thải carbon và phát triển bền vững.

Các đại biểu cũng cho rằng liên kết vùng trong phát triển logistics dù đã được cải thiện nhưng vẫn chưa đạt kỳ vọng. Sự kết nối giữa các địa phương trong ĐBSCL với các trung tâm logistics quốc tế còn hạn chế. Thiếu các tuyến vận tải quốc tế trực tiếp khiến hàng hóa của vùng chưa phát huy hết lợi thế về vị trí địa lý và sản lượng xuất khẩu.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho rằng: Một điểm nghẽn quan trọng khác là nguồn nhân lực chất lượng cao. Mặc dù trên địa bàn có các trường đại học lớn như Trường Đại học Cần Thơ cùng sự hiện diện của nhiều hiệp hội ngành nghề, nhưng nguồn nhân lực logistics chuyên sâu, đội ngũ nghiên cứu phát triển (R&D) và các doanh nghiệp logistics quy mô lớn vẫn còn thiếu.

Từ thực trạng trên, các chuyên gia đề xuất Cần Thơ cần sớm hoàn thiện quy hoạch phát triển logistics giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050; đẩy mạnh đầu tư các trung tâm logistics quy mô vùng, hệ thống ICD, depot container và kho lạnh hiện đại. Đồng thời, thành phố cần tăng cường liên kết vùng, thu hút các tập đoàn logistics lớn, thúc đẩy logistics số, logistics xanh và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ông Lê Công Lý, Phó chủ tịch UBND TP. Cần Thơ khẳng định: Mục tiêu đưa Cần Thơ trở thành trung tâm logistics của ĐBSCL là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, để biến lợi thế thành động lực tăng trưởng thực sự, thành phố cần sớm tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng, dịch vụ, nguồn nhân lực và cơ chế chính sách.

Khi những nút thắt này được giải quyết đồng bộ, logistics sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế vùng ĐBSCL trong giai đoạn mới.

Hà Nội - Cần Thơ 'bắt tay' mở trục tăng trưởng mới

TP. Cần Thơ mời gọi đầu tư từ các doanh nghiệp Singapore

Cần Thơ định vị trung tâm chuyển đổi số, KHCN vùng ĐBSCL

Văn Kim Khanh