Thi tốt nghiệp THPT 2026: Giám sát điện tử, bảo mật dữ liệu đa tầng

An ninh dữ liệu kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026: Mọi tác động vào điểm thi đều bị truy vết

Với hơn 1,2 triệu thí sinh tham dự, kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 là kỳ thi đầu tiên được tổ chức hoàn toàn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Quy mô lớn chưa từng có cùng khối lượng dữ liệu khổng lồ phát sinh từ đăng ký dự thi, bài thi, điểm thi và xét tốt nghiệp khiến yêu cầu bảo đảm an ninh thông tin trở thành nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Nếu trước đây dư luận thường quan tâm đến nguy cơ lộ đề hoặc gian lận trong phòng thi thì năm nay, một thách thức khác nổi lên là bảo vệ hệ thống dữ liệu số. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, chỉ một lỗ hổng nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của hàng triệu thí sinh.

Để ngăn chặn các nguy cơ tấn công mạng, thay đổi điểm số trái phép hoặc rò rỉ thông tin cá nhân, Bộ GD-ĐT đã xây dựng hệ thống quản lý thi với nhiều lớp bảo vệ. Hệ thống vận hành theo nguyên tắc “Cần biết và Đủ dùng”, nghĩa là cán bộ ở địa phương nào chỉ được truy cập phần dữ liệu thuộc phạm vi quản lý của địa phương đó. Việc xem hoặc can thiệp vào dữ liệu của địa phương khác hoàn toàn không được phép.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở cơ chế giám sát điện tử. Mọi thao tác trên hệ thống, từ đăng nhập, tra cứu thông tin, xuất dữ liệu cho đến điều chỉnh điểm sau phúc khảo đều được ghi nhận tự động. Hệ thống lưu lại đầy đủ tài khoản thực hiện, thời gian, địa chỉ IP và nội dung thay đổi. Các tệp nhật ký được mã hóa và không thể chỉnh sửa, kể cả bởi quản trị viên hệ thống.

Điều này đồng nghĩa mọi tác động lên dữ liệu đều để lại “dấu vết số”. Nếu phát sinh bất thường, cơ quan chức năng có thể truy xuất chính xác ai là người thực hiện, thực hiện khi nào và đã tác động những gì lên hệ thống.

Song song với đó, toàn bộ dữ liệu điểm thi được mã hóa trong quá trình lưu trữ và truyền tải nhằm ngăn ngừa nguy cơ đánh cắp hoặc can thiệp từ bên ngoài. Hệ thống công bố điểm thi cũng được đặt trên hạ tầng điện toán đám mây đạt tiêu chuẩn an toàn cao, kết hợp mạng phân phối nội dung để hạn chế nguy cơ nghẽn mạng hoặc các cuộc tấn công từ chối dịch vụ vào thời điểm công bố kết quả.

Một lớp bảo vệ đặc biệt khác là cơ chế đối lưu dữ liệu. Theo quy định, dữ liệu điểm thi sau khi chấm hoặc phúc khảo phải được sao lưu thành hai bộ giống hệt nhau dưới sự giám sát của công an và lực lượng thanh tra. Một bộ được gửi về Bộ GD-ĐT, bộ còn lại dùng để cập nhật lên hệ thống trực tuyến. Thuật toán tự động sẽ liên tục đối chiếu hai nguồn dữ liệu này. Chỉ cần xuất hiện sai lệch dù rất nhỏ, hệ thống lập tức phát cảnh báo và khóa quy trình xử lý.

Không chỉ bảo vệ dữ liệu trên môi trường số, công tác bảo vệ đề thi và bài thi ngoài thực địa cũng được siết chặt ở mức cao nhất. Đại tá Trần Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ, cho biết Bộ Công an đã chỉ đạo công an các đơn vị, địa phương tăng cường lực lượng và phương tiện chuyên dụng để bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn trong toàn bộ quy trình từ ra đề, in sao, vận chuyển đến bảo quản đề thi, bài thi.

Theo Đại tá Trần Hồng Quang, tại các khu vực ra đề và in sao đề thi, lực lượng công an tổ chức tuần tra, kiểm soát 24/24 giờ nhằm bảo đảm cách ly tuyệt đối thông tin. Tại các điểm thi, công an địa phương cũng xây dựng phương án bảo đảm an ninh trật tự, phân luồng giao thông, ứng phó thiên tai và duy trì lực lượng thường trực để xử lý kịp thời các tình huống phát sinh.

Từ phòng ra đề đến phòng chấm thi: Quy trình khép kín ngăn mọi cơ hội gian lận

Bên cạnh hệ thống quản lý dữ liệu nhiều lớp, hai mắt xích quan trọng nhất quyết định sự an toàn của kỳ thi là khâu ra đề và chấm thi trắc nghiệm cũng được bảo vệ bằng những quy trình công nghệ đặc biệt nghiêm ngặt.

Theo quy định, hội đồng ra đề làm việc trong môi trường cách ly hoàn toàn với bên ngoài theo mô hình nhiều vòng bảo vệ độc lập. Tại khu vực biên soạn đề thi, toàn bộ máy tính và máy in đều bị vô hiệu hóa kết nối mạng. Các thiết bị được cơ quan công an kiểm tra an ninh và niêm phong trước khi đưa vào sử dụng.

Không một thiết bị thu phát sóng hay thiết bị lưu trữ cá nhân nào được phép xuất hiện trong khu vực này. Dữ liệu đề thi được mã hóa bằng phần mềm chuyên dụng và chỉ có thể giải mã bởi người có thẩm quyền vào đúng thời điểm quy định.

Đại tá Trần Hồng Quang nhấn mạnh đề thi tốt nghiệp THPT là tài liệu bí mật nhà nước thuộc độ Tối mật. Mọi hành vi làm lộ hoặc làm mất đề thi trước khi kết thúc thời gian làm bài của thí sinh đều có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Chính vì vậy, những người tham gia ra đề và in sao đề thi đều được cách ly hoàn toàn với bên ngoài trong suốt thời gian làm nhiệm vụ, dưới sự giám sát của lực lượng công an và các thiết bị kỹ thuật chuyên dụng.

Ở khâu chấm thi trắc nghiệm, Bộ GD-ĐT áp dụng phần mềm chuyên dụng nhằm loại bỏ tối đa sự can thiệp của con người. Toàn bộ phiếu trả lời của thí sinh được quét thành dữ liệu ảnh. Ngay sau khi quét, các tệp ảnh được mã hóa và lưu giữ như dữ liệu gốc để phục vụ đối chiếu khi cần thiết.

Điểm mới quan trọng là cơ chế khử phách điện tử. Hệ thống tự động tách toàn bộ thông tin cá nhân của thí sinh khỏi bài làm, sau đó gán một mã ngẫu nhiên cho từng bài thi. Người xử lý dữ liệu chỉ nhìn thấy đáp án và mã số, hoàn toàn không biết bài thi thuộc về thí sinh nào.

Nhờ đó, nguy cơ tác động chủ quan hoặc can thiệp vì mục đích cá nhân gần như bị loại bỏ khỏi quy trình chấm thi.

Ngay cả những trường hợp phát sinh lỗi kỹ thuật như tô mờ, tô hai đáp án, tô sai mã đề hoặc bỏ trống câu trả lời cũng được xử lý theo quy trình giám sát nghiêm ngặt. Mọi thao tác chỉnh sửa đều được ghi lại bằng nhật ký điện tử và phải lập biên bản có xác nhận của thanh tra cùng lực lượng công an.

Sau khi dữ liệu được làm sạch, phần mềm mới cho phép nạp đáp án chính thức để tự động tính điểm. Kết quả sau đó tiếp tục được mã hóa trước khi chuyển vào hệ thống quản lý thi. Chỉ ở công đoạn cuối cùng, thuật toán mới tự động ghép điểm số với danh tính thật của thí sinh.

Bên cạnh nguy cơ xâm nhập hệ thống hay can thiệp dữ liệu, ngành công an đặc biệt lưu ý xu hướng sử dụng thiết bị công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ gian lận thi cử. Theo Đại tá Trần Hồng Quang, các đơn vị công an địa phương đã phối hợp với ngành giáo dục tăng cường tuyên truyền cho thí sinh, giáo viên và cán bộ làm thi về trách nhiệm bảo mật đề thi, đồng thời phổ biến các dấu hiệu nhận biết, biện pháp phòng ngừa hành vi sử dụng điện thoại hoặc thiết bị công nghệ cao để chuyển đề ra ngoài nhờ giải hộ bằng AI.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, những nguy cơ gian lận cũng ngày càng tinh vi hơn. Tuy nhiên, với hệ thống bảo mật dữ liệu đa tầng, cơ chế giám sát điện tử, quy trình đối soát tự động cùng sự tham gia trực tiếp của lực lượng công an trong tất cả các khâu trọng yếu, kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đang được bảo vệ bằng một “hàng rào công nghệ” chặt chẽ chưa từng có. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ dữ liệu, mà còn là cam kết về sự công bằng, minh bạch và quyền lợi chính đáng của hơn 1,2 triệu thí sinh trên cả nước trong một trong những kỳ thi quan trọng nhất của đời học sinh.

Nguyễn Tuyết