Năm Lượng tử Gia Lai 2026 hướng đến quy mô quốc tế
Năm Lượng tử Gia Lai 2026 được xây dựng như một chương trình liên kết giữa bốn trụ cột gồm khoa học cơ bản, công nghệ lượng tử, đổi mới sáng tạo và giáo dục - truyền thông khoa học.
Đưa khoa học và công nghệ lượng tử trở thành động lực quan trọng
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn vừa ký ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo tổ chức Năm Lượng tử Gia Lai 2026 nhằm chỉ đạo, điều phối và triển khai các hoạt động trong chuỗi sự kiện khoa học công nghệ quy mô quốc tế diễn ra trên địa bàn tỉnh trong năm 2026.
Ban Chỉ đạo do ông Phạm Anh Tuấn - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng ban. Các Phó Trưởng ban gồm các ông: Lâm Hải Giang - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Trưởng ban Thường trực; Nguyễn Hữu Hà - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ; Nguyễn Lương Quang - Giám đốc phụ trách Nghiên cứu và Phát triển tại VNQuantum. Ngoài ra, Ban Chỉ đạo còn có sự tham gia của lãnh đạo các sở, ngành của tỉnh và đại diện các cơ sở đào tạo, tổ chức khoa học, công nghệ trong và ngoài tỉnh.
Ban Chỉ đạo có nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thành công chuỗi sự kiện Năm Lượng tử Gia Lai 2026; xây dựng và triển khai kế hoạch tổng thể, kế hoạch chi tiết cho từng hoạt động, bảo đảm các sự kiện được tổ chức đúng tiến độ, có quy mô quốc tế và chất lượng chuyên môn cao. Qua đó, khẳng định quyết tâm của tỉnh Gia Lai trong việc đưa khoa học và công nghệ lượng tử trở thành động lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Theo định hướng, Năm Lượng tử Gia Lai 2026 được xây dựng như một chương trình liên kết giữa bốn trụ cột gồm khoa học cơ bản, công nghệ lượng tử, đổi mới sáng tạo và giáo dục - truyền thông khoa học. Chương trình kế thừa, phát huy các sự kiện lượng tử quốc tế do Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) tổ chức, đồng thời mở rộng sang các hoạt động ứng dụng thực tiễn.
Các hoạt động trọng tâm dự kiến triển khai gồm chuỗi hội thảo khoa học và nghiên cứu về công nghệ lượng tử; cuộc thi Hackathon quốc tế tính toán lượng tử vì mục tiêu phát triển xã hội (Quantathon); diễn đàn Phát triển kinh tế sáng tạo từ công nghệ lượng tử - siêu dẫn - bán dẫn; Vietnam Quantum Roadshow; hội nghị điều phối viên lượng tử Đông Nam Á; triển lãm công nghệ lượng tử, bán dẫn và siêu dẫn cùng nhiều chương trình phổ biến kiến thức khoa học lượng tử dành cho học sinh, sinh viên và cộng đồng.
Ban Chỉ đạo cũng có trách nhiệm huy động, điều phối các nguồn lực hợp pháp trong nước và quốc tế; tăng cường hợp tác quốc tế, đẩy mạnh xã hội hóa nhằm nâng cao hiệu quả triển khai chương trình. Đồng thời theo dõi, kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện, kịp thời đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và định hướng phát triển các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, đổi mới sáng tạo về công nghệ lượng tử sau năm 2026.
Theo quyết định, Sở Khoa học và Công nghệ là cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, có nhiệm vụ tham mưu, giúp việc cho Trưởng ban và Ban Chỉ đạo trong toàn bộ quá trình tổ chức, triển khai chương trình Năm Lượng tử Gia Lai 2026.
Kế thừa từ mô hình chuyên nghiệp có uy tín quốc tế
Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) tại Quy Nhơn là một địa điểm tổ chức sự kiện khoa học có uy tín cao trên thế giới. Các sự kiện về khoa học lượng tử cũng như các lĩnh vực khác tại đây được tổ chức với mô hình chuyên nghiệp, kết hợp giữa học thuật chuyên sâu và giao lưu kết nối.
Các sự kiện tại ICISE phần lớn nằm trong khuôn khổ chương trình "Gặp gỡ Việt Nam" do Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam (do GS. Trần Thanh Vân sáng lập) khởi xướng. Đây là cầu nối giữa cộng đồng khoa học Việt Nam với khu vực và thế giới.
ICISE không chỉ tổ chức các hội nghị khoa học truyền thống mà còn chú trọng vào các trường hè/trường học chuyên sâu (Schools). Đây là nơi các giáo sư đầu ngành trực tiếp giảng dạy, truyền đạt kiến thức mới nhất cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học và các nhà khoa học trẻ.
Sự kiện thường kết nối giữa lý thuyết cơ bản (như Vật lý lượng tử) với các ứng dụng công nghệ (như máy tính lượng tử, vật liệu mới).
Các sự kiện lượng tử tại ICISE thường xuyên đón tiếp các nhà khoa học danh tiếng, bao gồm nhiều chủ nhân giải Nobel và các huy chương danh giá (như Huy chương Dirac). Sự hiện diện của họ tạo nên uy tín rất lớn và cơ hội học hỏi quý giá.
Các sự kiện này luôn nhận được sự đồng hành, hỗ trợ về chính sách, nguồn lực từ chính quyền địa phương (tỉnh Bình Định trước đây) và sự phối hợp của các đơn vị như Trung tâm Vật lý lý thuyết châu Á - Thái Bình Dương (APCTP) hoặc các trường đại học lớn trong và ngoài nước.
Không chỉ gói gọn trong nghiên cứu, sự kiện còn hướng tới mục tiêu giáo dục, truyền thông khoa học, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững và đào tạo thế hệ nhà khoa học kế cận.
Theo đánh giá, mô hình của ICISE chính là một "bộ khung" chuẩn mực nhất về cách kết nối các nhà khoa học quốc tế về một địa phương tại Việt Nam.