Người từng đuổi việc Steve Jobs khỏi Apple giờ ra sao?

Trong lịch sử công nghệ thế giới, hiếm có nhân vật nào gây tranh cãi như John Sculley. Ông là người được chính Steve Jobs thuyết phục rời ngành nước giải khát để về Apple bằng câu nói nổi tiếng: Ông muốn bán nước đường suốt đời hay muốn cùng tôi thay đổi thế giới?". Nhưng chỉ vài năm sau, chính Sculley lại trở thành nhân vật trung tâm trong cuộc xung đột khiến Jobs phải rời khỏi Apple năm 1985, sự kiện được xem là một trong những bước ngoặt lớn nhất lịch sử công nghệ.

Người đàn ông từng đứng trên Steve Jobs, 10 năm biến Apple thành công ty tỷ USD

Năm 1983, Apple khi đó là một công ty trẻ đầy tham vọng nhưng còn thiếu kinh nghiệm quản trị. Jobs đã đích thân mời Sculley, khi ấy là lãnh đạo ngôi sao của PepsiCo, về làm CEO.

Ban đầu, bộ đôi này được kỳ vọng sẽ tạo nên cuộc cách mạng máy tính cá nhân. Tuy nhiên, khác biệt về tầm nhìn nhanh chóng xuất hiện. Trong khi Jobs muốn dồn toàn lực cho các sản phẩm mang tính đột phá, Sculley lại chú trọng vào doanh thu, lợi nhuận và sự ổn định của doanh nghiệp. Mâu thuẫn leo thang sau khi dòng Macintosh đời đầu không đạt doanh số như kỳ vọng.

Năm 1985, Hội đồng quản trị Apple đứng về phía Sculley. Jobs bị tước quyền điều hành và sau đó rời công ty do chính mình đồng sáng lập.

Sự kiện này khiến Sculley nhiều năm liền bị gắn với danh xưng "người đuổi Steve Jobs khỏi Apple". Tuy nhiên, nhiều tài liệu sau này cho thấy đây không phải quyết định của riêng Sculley mà là kết quả bỏ phiếu của hội đồng quản trị sau cuộc đấu quyền lực giữa hai nhà lãnh đạo.

Điều ít người nhớ là dưới thời Sculley, Apple không hề suy yếu.
Khi ông tiếp quản, doanh thu Apple vào khoảng 800 triệu USD mỗi năm. Đến khi rời ghế CEO năm 1993, con số này đã tăng lên khoảng 8 tỷ USD.

Giai đoạn cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990 được xem là "thời kỳ vàng đầu tiên" của Macintosh. Nhiều sản phẩm thành công ra đời trong thời gian này, đặc biệt là dòng PowerBook, mẫu máy tính xách tay có ảnh hưởng lớn đến thiết kế laptop hiện đại.

Sculley cũng là người thúc đẩy dự án Newton và đưa ra khái niệm "PDA" (Personal Digital Assistant). Dù Newton thất bại về mặt thương mại, nhiều chuyên gia coi đây là tiền thân của smartphone và máy tính bảng hiện đại, bao gồm cả iPhone và iPad sau này.

Cuộc đời thứ hai sau Apple

Rời Apple năm 1993, Sculley không nghỉ hưu như nhiều người nghĩ. Ông chuyển sang đầu tư công nghệ và tham gia xây dựng nhiều doanh nghiệp mới. Một trong những thành công lớn nhất là Zeta Global, công ty phân tích dữ liệu và tiếp thị số có giá trị hàng tỷ USD. Ông cũng đầu tư vào nhiều startup công nghệ, viễn thông và thương mại điện tử tại Mỹ.

Những năm gần đây, Sculley tập trung vào lĩnh vực công nghệ y tế. Ông tin rằng trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây có thể giúp giảm chi phí chăm sóc sức khỏe và cải thiện chất lượng điều trị cho hàng triệu bệnh nhân.

Không dừng lại ở đó, vị cựu CEO Apple còn tham gia sáng lập công ty thiết bị đeo Misfit và thương hiệu smartphone Obi Worldphone nhằm hướng tới các thị trường đang phát triển.

Dù đạt được nhiều thành công sau Apple, có một điều Sculley luôn nhắc tới trong các cuộc phỏng vấn: Steve Jobs.

Sau khi Jobs trở lại Apple năm 1997 và biến công ty thành đế chế công nghệ lớn nhất thế giới, nhiều người đặt câu hỏi liệu lịch sử có khác đi nếu hai người tiếp tục đồng hành.

Bản thân Sculley cũng nhiều lần thừa nhận ông tiếc vì mối quan hệ với Jobs không bao giờ được hàn gắn. Trong một cuộc chia sẻ nhiều năm sau khi Jobs qua đời, Sculley kể rằng ông từng bật khóc khi nhìn thấy chữ ký của Jobs tại một nhà hàng sushi ở Nhật Bản. "Tôi ước chúng tôi có thể làm bạn trở lại", ông nói.

Hiện nay, ở tuổi ngoài 80, John Sculley vẫn thường xuyên diễn thuyết, tư vấn cho startup và viết sách về đổi mới sáng tạo. Người từng bị coi là "kẻ phản diện" trong câu chuyện Steve Jobs đã có một cuộc đời khác xa những gì công chúng hình dung. Và nghịch lý thú vị nhất của lịch sử Apple có lẽ là: người bị chỉ trích vì khiến Steve Jobs rời công ty lại chính là người góp phần xây dựng nền móng giúp Apple tồn tại đủ lâu để chờ ngày Jobs quay trở lại và tạo nên cuộc cách mạng iPhone.