Bên trong bảo tàng AI đầu tiên trên thế giới
Nghệ sĩ Refik Anadol quyết định chọn thành phố Los Angeles (Mỹ) để xây dựng bảo tàng AI đầu tiên trên thế giới.
Los Angeles là nơi ra đời phong trào nghệ thuật thị giác Light and Space - sử dụng ánh sáng và nhiều vật liệu công nghiệp mới để đánh lừa thị giác, thay đổi cách người xem nhận thức về không gian, màu sắc lẫn khối lượng - vào những năm 1960.
60 năm sau, người nghệ sĩ gốc Thổ Nhĩ Kỳ chọn khu phức tạp Grand ở trung tâm thành phố dựng nên Dataland. Khu bảo tàng chuẩn bị mở cửa vào ngày 20.6.2026, gồm 5 phòng trưng bày giới thiệu vô vàn hình ảnh được tạo nên từ 1,5 tỉ pixel.
Dataland là dự án biểu tượng của xu hướng giải trí nhập vai mà đơn vị Intel Market Research xác định hiện có giá trị lên đến 12,4 tỉ USD. Thay vì chỉ quan sát thụ động, người tham gia đắm mình vào không gian, trở thành một phần của cốt truyện và tương tác đa giác quan thông qua công nghệ.
Tại bảo tàng, đầu tiên khách tham quan được dẫn vào một căn phòng màu đen với vài trạm đặt thẳng đứng làm liên tưởng đến lối vào tàu vũ trụ. Mỗi người quét vé vào cửa, đeo vòng cảm biến sinh học đo nhịp tim, nhiệt độ da, phản ứng điện sinh học của da cùng máy khuếch tán hương thơm quanh cổ do L’Oréal Luxe cung cấp.
Dữ liệu đo được từ vòng tay sẽ được truyền đến hệ thống trung tâm. Hệ thống diễn giải tín hiệu sinh lý thành “cảm xúc” khác nhau. Mô hình Thiên nhiên Lớn (LNM) đằng sau màn hình hiển thị trực quan dựa vào tín hiệu tạo ra hình ảnh tương ứng. Như vậy nhóm khách khác nhau sẽ nhìn thấy tác phẩm nghệ thuật khác nhau tùy tâm trạng của họ.
Điểm tham quan thứ nhất là Data Pavilion trang bị 84 máy chiếu 4K. Tại đây LNM sử dụng hơn 500 triệu hình ảnh từ 16 môi trường rừng mưa nhiệt đới được thu thập thông qua quan hệ hợp tác với Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Luân Đôn, Viện Smithsonian, nền tảng Getty Images, iNaturalist và Phòng thí nghiệm Điểu học Cornell. Ngoài ra còn có dữ liệu sinh thái truyền trực tiếp từ các khu rừng mưa nhiệt đới. Hình ảnh hiển thị đều do dấu hiệu sinh học của hàng chục khác tham quan đeo vòng tay quyết định.
Căn phòng hiện ra khung cảnh kì ảo trông như ảo giác. Ông Anadol cùng cộng sự Efsun Erkilic gọi đây là “cỗ máy đang mơ”. Nhiều bông hoa khổng lồ bung nở rồi bay vào những hình phân dạng. Ánh sáng xuyên qua đường hầm dẫn đến thế giới mới. Đàn chim lao xuống và bay vút đi. Cảnh tượng rất chân thực nhưng thường nhanh chóng biến thành mảng dữ liệu, như thể AI nhớ ra rằng nó thực sự không có tri giác.
Đôi lúc khách tham quan còn ngửi thấy mùi mưa, đất ẩm hoặc hoa ngọt ngào tỏa ra từ máy khuếch tán hương thơm. Nhạc được phát từ hệ thống 250 loa điều khiển bởi công nghệ âm thanh vòm L-ISA của L-Acoustics.
Tiếp theo đến phòng Latent Gallery trang bị 3 màn hình cảm ứng LG, nơi khách tham quan có thể tạo hình ảnh thiên nhiên thông qua LNM.
Từ đây họ bước sang Infinity Room chỉ giới hạn tối đa 12 người/lượt. Không gian này là một khối lập phương với các tấm LED phủ khắp 4 bức tường, trần lẫn sàn. Hình ảnh AI đem lại trải nghiệm tuyệt vời, khách tham quan sẽ tưởng như căn phòng đang nghiêng dù thực tế không phải vậy.
Hành trình đưa khách đi sâu vào rừng mưa Amazon để gặp một chú chim ruồi bằng thủy tinh và “cây trí tuệ”. Trải nghiệm kéo dài 8 phút, các cảnh quay liên tục mở ra nhiều biến thể đa sắc màu của rừng mưa.
Một căn phòng khác trưng bày hình chiếu dọc đặt trong khung lõm. Chúng không phải hình chiếu thật mà là hiệu ứng ánh sáng.
Hàng loạt làn sóng kỹ thuật số uốn lượn và xoáy tròn, những vòng hoa xoắn ốc hướng ra ngoài đều được tạo ra từ vòng đeo cảm biến sinh học. Khi ra về, khách nhận một con chip dữ liệu có thể quét để tạo ra mùi hương cá nhân hóa hoặc một chiếc áo thun in hình nghệ thuật trí tuệ nhân tạo.