Tranh cãi về câu hỏi 'Steve Jobs Việt Nam' trong đề thi, Bộ GD-ĐT nói gì?
Trước những băn khoăn của dư luận về tính công bằng của câu hỏi nghị luận xã hội mang tính ẩn dụ "Steve Jobs Việt Nam", đại diện Bộ GD-ĐT khẳng định đề thi có tính phân hóa cao và tôn trọng tuyệt đối góc nhìn phản biện của thí sinh.
Câu hỏi về "Steve Jobs Việt Nam" chỉ mang tính ẩn dụ
Chiều 12/6, Bộ GD-ĐT đã tổ chức họp báo thông tin về công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Trước những băn khoăn của dư luận về tính công bằng của câu hỏi nghị luận xã hội mang tính ẩn dụ "Steve Jobs Việt Nam", đại diện Bộ khẳng định đề thi có tính phân hóa cao và tôn trọng tuyệt đối góc nhìn phản biện của thí sinh.
Ngay sau khi môn Ngữ văn - môn thi tự luận duy nhất của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 kết thúc, dư luận và các phương tiện truyền thông đã đổ dồn sự chú ý vào phần Viết (Nghị luận xã hội). Từ ngữ liệu trích dẫn về các tượng đài công nghệ toàn cầu gồm Steve Jobs, Mark Zuckerberg và Elon Musk, đề bài đặt ra yêu cầu: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"?
Tại cuộc họp báo chiều cùng ngày, nhiều phóng viên đã đặt câu hỏi chất vấn về tính công bằng của đề thi. Ý kiến phản biện cho rằng, việc đưa các nhân vật công nghệ mang tính toàn cầu vào đề thi có thể tạo ra sự bất bình đẳng lớn giữa các nhóm thí sinh.
Học sinh tại các đô thị lớn, có điều kiện tiếp cận internet và công nghệ thông tin từ sớm, sẽ dễ dàng nắm bắt bối cảnh. Ngược lại, đối với thí sinh ở khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới hay hải đảo, những cái tên này có thể còn rất xa lạ.
Trả lời trực tiếp về vấn đề này, GS-TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), khẳng định công tác ra đề thi luôn là nhiệm vụ trọng tâm được lãnh đạo Bộ và Ban chỉ đạo kỳ thi giám sát chặt chẽ. Yếu tố hài hòa vùng miền, từ cách phát âm, ngôn ngữ cho đến sự chênh lệch điều kiện học tập, luôn được đặt lên bàn cân để đảm bảo tính công bằng cao nhất.
"Trong quá trình soạn thảo, hội đồng ra đề đã bàn thảo rất kỹ nội dung này. Cần hiểu rõ, 'Steve Jobs Việt Nam' ở đây được sử dụng như một phép ẩn dụ về biểu tượng của tinh thần đổi mới sáng tạo, khát vọng công nghệ và năng lực lãnh đạo, chứ đề thi không yêu cầu thí sinh phải ghi nhớ máy móc hay trình bày chi tiết về tiểu sử, thông tin cá nhân của nhân vật", ông Hà giải thích.
Cũng theo đại diện Cục Quản lý chất lượng, từng câu chữ trong lệnh hỏi đã được chắt lọc tinh tế, nhóm tác giả đề thi đã tra cứu từ điển và tham vấn chuyên môn kỹ lưỡng đối với các thuật ngữ như "phát minh", "đổi mới" để đảm bảo học sinh ở bất kỳ vùng miền nào, chỉ cần nắm vững kỹ năng đọc hiểu và tư duy logic, đều có thể làm được.
Đáng chú ý, cơ cấu điểm năm nay đã có sự điều chỉnh mạnh mẽ so với kỳ thi năm 2025. Nếu như năm ngoái, phần Nghị luận xã hội chiếm tới 4 điểm, thì năm nay thang điểm được rút gọn xuống còn 2 điểm. Sự thay đổi này biến câu hỏi nghị luận thành một "mũi nhọn" phân hóa sâu sắc, vừa sức với đại đa số nhưng vẫn đủ không gian cho những cá nhân xuất sắc tỏa sáng.
Ban chỉ đạo thi nhấn mạnh, đặc thù của môn Ngữ văn là sự giao thoa giữa tính khoa học và tính nghệ thuật. Điểm khác biệt lớn nhất của kỳ thi theo Chương trình giáo dục phổ thông mới so với chương trình năm 2006 là việc triệt tiêu tình trạng "học tủ, văn mẫu".
Trước đây, việc thi cử xoay quanh một số tác phẩm cố định trong sách giáo khoa đã vô tình tạo ra những bài văn mẫu kinh điển, học sinh viết rất hay nhưng thực chất là sao chép cảm xúc. Với đề thi năm nay, việc đưa vào các ngữ liệu nằm ngoài sách giáo khoa, hay lồng ghép thông điệp về đổi mới khoa học công nghệ, chính là cách để học sinh thể hiện năng lực cảm thụ và tư duy độc lập.
Một trong những lo ngại lớn nhất của giáo viên và thí sinh khi đối diện với một đề thi "mở" là quy trình chấm thi. Làm thế nào để thang điểm đảm bảo tính khách quan khi góc nhìn của mỗi học sinh về một vấn đề xã hội là khác nhau?
Giải tỏa băn khoăn này, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Ngọc Thưởng khẳng định, điểm mới cốt lõi của đề thi năm nay là sự khơi gợi và khuyến khích tư duy phản biện. Bộ GD-ĐT đưa ra thông điệp rất cởi mở: Tôn trọng tuyệt đối quan điểm cá nhân của thí sinh.
"Các em hoàn toàn có quyền bảo vệ lập trường của mình, thậm chí là phản biện lại tư duy đặt ra trong đề bài, miễn là bài viết có lập luận chặt chẽ, dẫn chứng thuyết phục và có căn cứ khoa học, nhân văn. Đó chính là bản lĩnh, là năng lực tư duy mà nền giáo dục mới đang hướng tới", Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh.
Về công tác hậu cần và chấm thi, lãnh đạo Bộ cho biết đã quán triệt tới tất cả các địa phương thực hiện chấm thi một cách nghiêm túc, khách quan và minh bạch.
Khép lại buổi họp báo, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhìn nhận, dù câu hỏi ẩn dụ có thể tạo ra những cách tiếp cận đa chiều, thậm chí là tranh luận, nhưng chính sự đa dạng đó sẽ là đòn bẩy tích cực.
Đề thi không chỉ phục vụ mục đích xét tốt nghiệp và phân loại tuyển sinh, mà còn mang tính định hướng cho việc dạy và học trong nhà trường phổ thông thời gian tới: thực chất hơn, hiện đại hơn và gắn liền với hơi thở của thời đại.
Bộ GD-ĐT đánh giá đề thi Ngữ văn năm nay đạt được mục tiêu vừa sức với số đông, có độ phân hóa khoa học và đảm bảo tối đa quyền lợi cho thí sinh trên mọi miền tổ quốc.
.jpg)
