Facebook bị sập, nhiều người thấy mình lệ thuộc MXH ra sao?
Facebook bị sập mạng toàn cầu khiến nhiều người không đăng nhập được, bị văng tài khoản và lo mất quyền truy cập. Sự cố ngắn nhưng đủ cho thấy đời sống số đang phụ thuộc lớn vào mạng xã hội.
Facebook bị sập: Hơn 100.000 báo cáo sự cố
Tối 12/6, hàng loạt người dùng tại Việt Nam bất ngờ thấy màn hình Facebook đứng im hoặc tự động đăng xuất. Có người nhập mã bảo mật vẫn không vào được. Có người đổi mật khẩu nhưng hệ thống tiếp tục báo lỗi.
Cảm giác đầu tiên không phải bực bội mà là lo lắng. Người dùng sợ bị chiếm quyền tài khoản, sợ mất trang, mất tin nhắn, mất ảnh và các mối liên lạc trong hộp thư.
Nhiều người chuyển sang Zalo, Telegram hoặc X hỏi bạn bè "Facebook có bị lỗi không?". Biết không chỉ mình gặp sự cố, họ mới yên tâm hơn.
Theo Business Insider, Meta xác nhận người dùng gặp khó khi truy cập Facebook, Instagram, Messenger và Trình quản lý quảng cáo (Ads Manager). Sự cố bắt đầu khoảng 9 giờ 20 sáng 12/6 giờ miền Đông Mỹ, tức khoảng 20 giờ 20 cùng ngày giờ Việt Nam. Đến khoảng 22 giờ 45 giờ Việt Nam, số báo lỗi giảm mạnh.
Downdetector ghi nhận hơn 113.000 báo cáo với Facebook và khoảng 10.000 báo cáo với Instagram ở thời điểm cao nhất. Con số này chỉ phản ánh người chủ động gửi báo cáo, không phải toàn bộ số người bị ảnh hưởng.
Khi Facebook hoạt động ổn định trở lại, mạng xã hội có thêm một đợt bài đăng mới. Người thở phào vì tưởng mất tài khoản. Người đùa rằng Facebook "sống lại". Người bán hàng mừng vì có thể trả lời khách. Người làm nội dung tranh thủ đăng bù.
Nói vui theo kiểu người dùng mạng, chỉ cần Mark Zuckerberg "hắt hơi", nhiều người ở cách nửa vòng trái đất đã lo công việc chao đảo. Nhưng sau câu đùa là một thực tế không nhỏ: Facebook từ lâu không còn là nơi để lên mạng cho vui.
Đêm "ngồi trên đống lửa"
Vài giờ Facebook lỗi không nghiêm trọng với người dùng phổ thông. Nhưng với người làm việc trực tiếp trên nền tảng, đó là tổn thất hữu hình.
Chị Mai Anh, 34 tuổi, ngụ Bình Thạnh, TP.HCM, chủ một thương hiệu thời trang online, đang livestream chốt đơn thì tài khoản bị văng ra ngoài. Chị đổi mật khẩu, nhận mã bảo mật nhưng vẫn không vào được. Điều khiến chị hoảng nhất là nỗi sợ bị chiếm quyền tài khoản, vì fanpage, tin nhắn khách hàng và dữ liệu người mua đều nằm trong đó. Buổi bán hàng tối đó gãy hoàn toàn vì khách rời đi, đơn không thể xác nhận.
Anh Quốc Bảo, 28 tuổi, làm nghề tối ưu quảng cáo (Performance Media) tại TP.HCM, cũng trải qua một đêm nghẹt thở. Sự cố rơi đúng khung giờ vàng 21 giờ, khi đội ngũ của anh phải kích hoạt một chiến dịch lớn cho đối tác. Ads Manager bị lỗi khiến cả đội không thể kiểm tra số liệu hay điều chỉnh tệp tiếp cận, trong khi ngân sách khách hàng vẫn có thể đang chạy.
Với báo chí, Facebook cũng là kênh lan tỏa quan trọng. Khi mạng xã hội trục trặc, đường dẫn từ tòa soạn đến công chúng bị nghẽn. Sự cố tối 12/6 cho thấy Facebook đã trở thành cửa hàng, bảng thông báo, phòng truyền thông và sổ liên lạc của rất nhiều người.
Cảm giác trống tay trước màn hình lỗi
Khi Facebook bị sự cố, nhiều người tắt Wi Fi rồi bật lại, chuyển sang 4G, khởi động lại điện thoại hoặc xóa ứng dụng tải lại. Đó không chỉ là thao tác kỹ thuật, mà là phản xạ của một thói quen đã ăn sâu. Mỗi khi có vài phút trống, người dùng mở Facebook. Đến lúc ứng dụng không hoạt động, nhiều người mới nhận ra mình không biết phải làm gì với khoảng trống đó.
Nỗi sợ bị bỏ lỡ thông tin, gọi là FOMO, cũng xuất hiện rất nhanh. Người bán hàng sợ mất khách, người làm nội dung sợ trễ thời điểm đăng bài, người chạy quảng cáo sợ mất dữ liệu.
Facebook lỗi vài giờ. Nhưng vài giờ đó đủ cho thấy một phần đời sống hằng ngày đã được đặt vào một ứng dụng.
Tài sản đặt trên nền tảng của người khác
Facebook, Instagram hay Messenger rất tiện, dùng để liên lạc, bán hàng, quảng bá sản phẩm và đo phản ứng công chúng. Chính sự tiện lợi đó làm nhiều người ngại xây thêm kênh khác.
Một cửa hàng nhỏ có trang Facebook nhưng không có website. Một nhà sáng tạo nội dung có nhiều video, nhiều tương tác, nhưng toàn bộ tài sản đó nằm trên nền tảng của người khác.
Sự ổn định không nằm hoàn toàn trong tay người dùng. Tài khoản có thể bị khóa, bài đăng có thể giảm tiếp cận, nền tảng có thể lỗi trong vài giờ. Khi đó, người dùng chỉ có thể chờ hệ thống khắc phục.
Sự lệ thuộc này còn ảnh hưởng đến cách công chúng tiếp cận sản phẩm văn hóa, giải trí. Khi nền tảng trục trặc, sự kiện không đến đúng nhóm công chúng cần đến, chiến dịch truyền thông gãy giữa chừng.
Đa dạng hóa kênh để bớt bị động
Nói người dùng rời bỏ Facebook là không thực tế. Vấn đề nằm ở chỗ không nên xem Facebook là con đường duy nhất.
Người bán hàng cần giữ thêm số điện thoại, email, danh sách khách hàng hoặc kênh bán khác. Báo chí cần kéo độc giả về trang báo, bản tin email, ứng dụng riêng, thay vì chỉ chờ thuật toán mạng xã hội.
Một nền tảng mạnh đến đâu cũng có lúc lỗi. Một tài khoản đông người theo dõi cũng không phải tài sản an toàn nếu toàn bộ quyền kiểm soát nằm ở bên ngoài.
Facebook lỗi rồi sẽ được sửa. Nhưng sự lệ thuộc thì không tự mất đi. Muốn bớt bị động, người dùng không cần bỏ mạng xã hội, chỉ cần thôi đặt toàn bộ đời sống số của mình vào một chiếc cửa mà chìa khóa không nằm trong tay mình.
.png)
