Đừng để ‘đói tiềm ẩn’ cản bước tương lai của con: Cảnh báo từ chuyên gia dinh dưỡng
Biếng ăn, chậm lớn, hay ốm vặt có thể là dấu hiệu thiếu vi chất dinh dưỡng. Chuyên gia Bệnh viện Nhi đồng 2 khuyến cáo phụ huynh nhận diện sớm để bảo vệ tương lai của trẻ.
Trong suy nghĩ của nhiều bậc phụ huynh, một đứa trẻ ăn uống tốt, tăng cân đều và hiếm khi bỏ bữa đồng nghĩa với việc đang được nuôi dưỡng đầy đủ. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo rằng phía sau vẻ ngoài khỏe mạnh ấy có thể tồn tại một nguy cơ âm thầm nhưng ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ: Thiếu vi chất dinh dưỡng, hay còn được gọi là tình trạng “đói tiềm ẩn”.
Những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua
Theo TS.BS Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi đồng 2, vitamin và khoáng chất tuy chỉ cần với một lượng rất nhỏ nhưng lại đóng vai trò nền tảng trong hầu hết các hoạt động sống của cơ thể trẻ.
Các vi chất tham gia vào quá trình tăng trưởng chiều cao, phát triển cân nặng, hoàn thiện hệ thần kinh, tăng cường chức năng miễn dịch và duy trì thị lực. Nếu thiếu hụt kéo dài, trẻ không chỉ đối mặt với nguy cơ chậm lớn mà còn có thể bị ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, học tập và chất lượng cuộc sống về lâu dài.
TS.BS Nguyễn Thị Thu Hậu cho biết: “Nhiều phụ huynh chỉ chú ý đến việc trẻ ăn được bao nhiêu hoặc cân nặng có tăng hay không, trong khi chất lượng dinh dưỡng và sự cân bằng vi chất mới là yếu tố quyết định sự phát triển toàn diện. Một đứa trẻ ăn nhiều nhưng khẩu phần thiếu đa dạng vẫn có nguy cơ rơi vào tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng”.
Theo chuyên gia, nhóm trẻ sinh non, trẻ có chế độ ăn mất cân đối, trẻ mắc bệnh mạn tính hoặc gặp các rối loạn hấp thu dinh dưỡng là những đối tượng có nguy cơ cao nhất.
Điều khiến tình trạng thiếu vi chất trở nên nguy hiểm là các biểu hiện ban đầu thường rất kín đáo. Không ít phụ huynh nhầm lẫn những thay đổi này với các vấn đề thông thường trong quá trình phát triển của trẻ.
Trẻ biếng ăn kéo dài, chậm tăng cân, thấp còi, hay mắc các bệnh nhiễm trùng, da xanh xao, thường xuyên mệt mỏi hoặc giảm khả năng tập trung học tập đều có thể là những tín hiệu cho thấy cơ thể đang thiếu hụt các dưỡng chất thiết yếu.
TS.BS Nguyễn Thị Thu Hậu nhấn mạnh việc phát hiện sớm tình trạng thiếu hoặc thừa vi chất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi được chẩn đoán và can thiệp đúng thời điểm, nhiều hậu quả đối với sức khỏe và sự phát triển của trẻ hoàn toàn có thể được ngăn chặn.
“Phụ huynh không nên chờ đến khi trẻ xuất hiện suy dinh dưỡng rõ rệt hoặc chậm phát triển mới đưa đi kiểm tra. Việc theo dõi tăng trưởng định kì và đánh giá tình trạng dinh dưỡng từ sớm giúp phát hiện những bất thường trước khi chúng gây ra các tác động lâu dài”, bà khuyến cáo.
Mỗi loại vi chất đều giữ một vai trò không thể thay thế
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết mỗi loại vitamin và khoáng chất đảm nhiệm những chức năng riêng biệt trong cơ thể.
Thiếu sắt là nguyên nhân hàng đầu gây thiếu máu ở trẻ em, khiến trẻ xanh xao, mệt mỏi và giảm khả năng tập trung. Trong khi đó, vitamin D và canxi là hai dưỡng chất quan trọng đối với quá trình hình thành hệ xương. Sự thiếu hụt kéo dài có thể làm trẻ chậm phát triển chiều cao hoặc mắc bệnh còi xương.
Kẽm lại đóng vai trò thúc đẩy tăng trưởng và hỗ trợ cảm giác ngon miệng. Trẻ thiếu kẽm thường biếng ăn, chậm tăng cân và dễ mắc bệnh hơn. Đối với vitamin A, đây là vi chất thiết yếu giúp bảo vệ thị lực và tăng cường khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh. Khi thiếu vitamin A, nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp và tiêu hóa ở trẻ sẽ gia tăng đáng kể.
Theo TS.BS Nguyễn Thị Thu Hậu, không có một loại vi chất nào có thể thay thế vai trò của loại khác. Chính vì vậy, việc xây dựng chế độ ăn cân bằng, đa dạng thực phẩm là giải pháp bền vững nhất để bảo đảm trẻ nhận được đầy đủ dưỡng chất cần thiết.
Phòng ngừa “đói tiềm ẩn” từ những bữa ăn dinh dưỡng hằng ngày
Các chuyên gia khuyến cáo rằng nền tảng quan trọng nhất để phòng ngừa thiếu vi chất vẫn là chế độ dinh dưỡng hợp lý. Trẻ cần được tiếp cận đa dạng các nhóm thực phẩm như thịt, cá, trứng, sữa, rau xanh, trái cây và ngũ cốc nhằm bảo đảm nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất tự nhiên.
Bên cạnh đó, việc theo dõi cân nặng, chiều cao định kì và khám sức khỏe thường xuyên giúp phát hiện sớm các nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng. Đây cũng là cơ sở để bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng phát triển của trẻ và đưa ra các khuyến nghị phù hợp.
TS.BS Nguyễn Thị Thu Hậu đặc biệt lưu ý phụ huynh không nên tự ý bổ sung vitamin hoặc khoáng chất cho trẻ theo kinh nghiệm truyền miệng hay quảng cáo trên mạng xã hội. Việc sử dụng vi chất không đúng cách không chỉ kém hiệu quả mà còn có thể gây dư thừa, dẫn đến những ảnh hưởng bất lợi cho sức khỏe.
“Khi nghi ngờ trẻ thiếu vi chất hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, thực hiện các xét nghiệm cần thiết và nhận hướng dẫn bổ sung phù hợp. Mọi quyết định sử dụng vi chất nên dựa trên đánh giá chuyên môn của bác sĩ”, bà nhấn mạnh.
Trong bối cảnh ngày càng nhiều trẻ em đối mặt với các vấn đề dinh dưỡng dù điều kiện sống được cải thiện, “đói tiềm ẩn” đang trở thành thách thức cần được nhận diện sớm.
Bởi một cơ thể khỏe mạnh không chỉ được đo bằng số cân nặng hay chiều cao, mà còn phụ thuộc vào việc trẻ có được cung cấp đầy đủ những vi chất thiết yếu cho sự phát triển toàn diện hay không.
Mỗi bữa ăn cân bằng hôm nay chính là nền tảng giúp trẻ xây dựng sức khỏe, trí tuệ và khả năng thích ứng cho tương lai.
