Tỉ lệ tử vong trên 95%: Bệnh nhân bóc tách động mạch chủ đã vỡ được cứu sống như thế nào?
Người đàn ông 50 tuổi bị bóc tách động mạch chủ đã vỡ sau khi tự ý ngưng thuốc huyết áp. Các bác sĩ cứu sống ngoạn mục bằng kỹ thuật Hybrid hiện đại.
Thông tin trên được BSCKI Dương Hải Minh – Khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện S.I.S Cần Thơ cho biết vào chiều 15/6. Đây là trường hợp bóc tách động mạch chủ đã biến chứng vỡ, nguy cơ tử vong gần như cận kề.
Bóc tách động mạch chủ vỡ – “án tử” với tỉ lệ tử vong hơn 95%
Anh N.T.H. (50 tuổi, ngụ tỉnh Vĩnh Long) nhập viện trong tình trạng đau ngực dữ dội lan ra sau lưng, huyết áp tăng vọt lên mức báo động hơn 200 mmHg. Chỉ vài giờ trước đó, anh bất ngờ thức giấc vì cảm giác đau như xé ngực – dấu hiệu điển hình của bóc tách động mạch chủ, một trong những cấp cứu tim mạch nguy hiểm nhất hiện nay.
Ảnh: BVCC.
Kết quả chụp CT cho thấy bệnh nhân bị bóc tách động mạch chủ ngực type B phức tạp, đã biến chứng vỡ gây tràn máu màng phổi và màng tim. Đây là tình trạng có tỉ lệ tử vong cực cao, lên đến hơn 95% nếu không được xử trí kịp thời.
Theo BSCKI Dương Hải Minh, động mạch chủ là mạch máu lớn nhất trong cơ thể, đảm nhận vai trò vận chuyển máu từ tim đi nuôi toàn bộ các cơ quan. Thành động mạch chủ được cấu tạo bởi ba lớp gồm nội mạc, trung mạc và ngoại mạc. Khi lớp nội mạc bị rách, máu sẽ len vào giữa các lớp thành mạch, tạo thành một “lòng giả”, gây nên hiện tượng bóc tách động mạch chủ.
“Quá trình bóc tách khiến thành mạch ngày càng yếu đi. Khi áp lực máu tiếp tục tác động lên vùng tổn thương, nguy cơ vỡ động mạch chủ sẽ tăng rất nhanh. Một khi đã xảy ra biến chứng vỡ, bệnh nhân có thể tử vong trong thời gian rất ngắn do mất máu ồ ạt hoặc suy tuần hoàn cấp”, bác sĩ Minh cho biết.
Bài toán khó khi tổn thương lan đến các mạch máu nuôi não
Điều khiến ca bệnh trở nên đặc biệt phức tạp không chỉ nằm ở vị trí vỡ động mạch chủ mà còn ở việc tổn thương đã lan đến động mạch cảnh chung trái và động mạch dưới đòn trái – hai mạch máu quan trọng cung cấp máu cho não.
Thông thường, phương pháp điều trị tối ưu đối với bóc tách động mạch chủ ngực là đặt stent graft nội mạch nhằm che phủ vị trí rách và tái lập dòng máu bình thường. Tuy nhiên, ở trường hợp này, nếu đặt stent theo cách thông thường, phần stent có nguy cơ che lấp các nhánh động mạch nuôi não, dẫn đến đột quỵ ngay trong quá trình can thiệp.
Trước tình huống đầy thách thức, các chuyên gia tại Bệnh viện S.I.S Cần Thơ đã tiến hành hội chẩn khẩn cấp và lựa chọn chiến lược Hybrid – kỹ thuật kết hợp giữa phẫu thuật mạch máu và can thiệp nội mạch hiện đại.
BSCKI Dương Hải Minh cho biết mục tiêu quan trọng nhất là vừa xử lý được vị trí động mạch chủ bị vỡ, vừa bảo đảm lưu lượng máu lên não không bị gián đoạn.
“Đây là ca bệnh có nguy cơ tử vong rất cao. Nếu chỉ tập trung xử lý tổn thương động mạch chủ mà bỏ qua việc bảo tồn các nhánh mạch nuôi não, người bệnh có thể đối mặt với biến chứng đột quỵ nặng nề. Vì vậy, ê kíp phải tính toán rất kỹ lưỡng để đưa ra phương án tối ưu nhất”, bác sĩ Minh chia sẻ.
Trong giai đoạn đầu của cuộc phẫu thuật, các bác sĩ tiến hành chuyển vị động mạch cảnh chung trái và động mạch dưới đòn trái sang động mạch cảnh chung phải nhằm duy trì nguồn máu nuôi não ổn định.
Sau khi thiết lập được hệ thống tuần hoàn an toàn, ê-kíp tiếp tục thực hiện can thiệp nội mạch, đặt stent graft che phủ hoàn toàn vùng động mạch chủ bị bóc tách và vỡ.
Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 6 giờ trong điều kiện áp lực cao, bởi mỗi phút trôi qua đều có thể quyết định sự sống còn của bệnh nhân. Kết quả cuối cùng vượt ngoài mong đợi khi toàn bộ vị trí tổn thương được xử lý thành công, dòng máu được tái lập ổn định và không ghi nhận biến chứng thần kinh.
Chỉ sau 3 ngày điều trị, bệnh nhân hồi phục tốt, sức khỏe ổn định và đủ điều kiện xuất viện.
Cảnh báo nguy cơ từ việc tự ý ngưng thuốc huyết áp
Điều đáng chú ý là bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp hơn 10 năm nhưng đã tự ý ngưng thuốc điều trị khoảng một tháng trước khi xảy ra biến cố.
Theo BSCKI Dương Hải Minh, tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến bóc tách động mạch chủ. Áp lực máu kéo dài khiến thành mạch bị tổn thương, suy yếu theo thời gian và có thể dẫn đến rách thành động mạch bất cứ lúc nào.
“Bóc tách động mạch chủ là một cấp cứu tim mạch đặc biệt nguy hiểm. Tỉ lệ tử vong có thể tăng từ 1–2% sau mỗi giờ trong 48 giờ đầu nếu không được điều trị. Khi đã xuất hiện biến chứng vỡ, tỉ lệ tử vong vượt quá 95%. Đây là lý do người bệnh tuyệt đối không được chủ quan với bệnh tăng huyết áp”, bác sĩ Minh nhấn mạnh.
Chuyên gia cũng khuyến cáo người dân cần tuân thủ điều trị tăng huyết áp theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý ngưng thuốc khi thấy cơ thể khỏe mạnh. Bên cạnh đó, việc khám sức khỏe định kỳ, kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch và tầm soát sớm các bất thường của động mạch chủ có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa những biến chứng thảm khốc.
Ca cứu sống bệnh nhân bóc tách động mạch chủ đã vỡ không chỉ cho thấy hiệu quả của các kỹ thuật điều trị hiện đại mà còn là lời cảnh báo mạnh mẽ về hậu quả của việc lơ là kiểm soát huyết áp. Khi “kẻ giết người thầm lặng” không được kiểm soát đúng cách, một biến cố mạch máu nghiêm trọng có thể xảy ra bất cứ lúc nào, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.