Kết nối nghiên cứu cơ bản với công nghệ lượng tử, hạt nhân
Trung tâm Vũ trụ Việt Nam cùng các đối tác thúc đẩy nghiên cứu công nghệ lượng tử, hạt nhân nhằm làm chủ các công nghệ lõi, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia.
Nhằm hiện thực hóa định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và các Quyết định số 21, 808/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) đã phối hợp cùng Hội Vật lý Việt Nam và Trường Đại học VinUni tổ chức buổi làm việc chuyên đề: “Xu hướng công nghệ lượng tử, hạt nhân và công bố quốc tế đỉnh cao”.
Sự kiện diễn ra ngày 16/06/2026 tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, nhà khoa học và chuyên gia đầu ngành. Đây không chỉ là một diễn đàn khoa học đơn thuần, mà còn là bước đi cụ thể nhằm quán triệt sâu sắc tinh thần dịch chuyển từ tư duy "giao việc" sang "hướng đầu ra", tập trung tạo ra những đóng góp đột phá cho năng suất và chất lượng quốc gia.
Phát triển công nghệ lượng tử, hạt nhân chiến lược
Phát biểu tại sự kiện, Giáo sư Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xác định đúng "điểm rơi" công nghệ. Theo ông, nguồn lực quốc gia còn hữu hạn, do đó không nên đầu tư dàn trải. Các viện nghiên cứu và trường đại học cần liên kết thực chất, chia sẻ cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm hiện đại để đào tạo thế hệ trẻ, đồng thời mạnh dạn chấp nhận rủi ro trong khoa học để thúc đẩy các đột phá về công nghệ lõi.
Giáo sư Chu Hoàng Hà khẳng định, sự kết hợp giữa nghiên cứu cơ bản và các lĩnh vực như công nghệ lượng tử, hạt nhân là chìa khóa để Việt Nam từng bước làm chủ chiến lược và vươn tầm quốc tế. Nếu công nghệ lượng tử là bước đột phá của tương lai, thì hạt nhân chính là nền tảng cốt lõi cho an ninh năng lượng quốc gia. Việc kết nối giữa chuẩn mực xuất bản quốc tế và các lĩnh vực mũi nhọn này sẽ giúp Việt Nam bước chân vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Chuẩn mực công bố quốc tế đỉnh cao
Một trong những điểm nhấn quan trọng của buổi làm việc là việc cập nhật các tiêu chuẩn học thuật khắt khe thông qua sự chia sẻ từ Tiến sĩ Samindranath Mitra, Senior Editor của tạp chí Physical Review Letters (Hoa Kỳ). Đây là tạp chí uy tín bậc nhất trong ngành vật lý, nơi công bố các công trình khoa học có ảnh hưởng sâu rộng, với minh chứng lịch sử là khoảng 30% giải thưởng Nobel về Vật lý có liên hệ trực tiếp đến các nghiên cứu đăng trên tạp chí này.
Việc tiếp cận và đáp ứng được các tiêu chuẩn từ Physical Review Letters là minh chứng cho năng lực nội tại của cộng đồng khoa học Việt Nam. Nghiên cứu cơ bản tiệm cận chuẩn mực quốc tế chính là "gốc rễ" để tích lũy nội lực, giúp Việt Nam tự tin làm chủ công nghệ.
Định hướng đột phá cho tương lai ngành khoa học
Lịch làm việc của sự kiện đã tập trung vào các nội dung chuyên sâu, bao gồm:
Bài tham luận của Tiến sĩ Samindranath Mitra về cách thức công bố bài báo khoa học chất lượng cao trên Physical Review Letters.
Phần trình bày của Giáo sư, Tiến sĩ Trần Xuân Trường (Học viện Kỹ thuật Quân sự) về "Hiện tượng vướng víu lượng tử: Nền tảng vật lý và ứng dụng của nó trong công nghệ lượng tử".
Phần trình bày của Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hoài Nam (Đại học Phenikaa) về "Công nghệ lò phản ứng hạt nhân: Hiện trạng và những triển vọng tương lai".
Các nội dung này tạo tiền đề vững chắc cho việc thực thi lộ trình phát triển khoa học công nghệ quốc gia. Sự kiện cũng đánh dấu sự tiếp nối tinh thần từ việc thành lập mạng lưới nghiên cứu vật liệu số Việt Nam toàn cầu vừa qua, tạo ra một hệ sinh thái kết nối hữu cơ giữa các viện nghiên cứu và các trường đại học hàng đầu.
Với tinh thần đổi mới sáng tạo, sự kiện đã khơi gợi nhiều ý tưởng đột phá và các dự án hợp tác tiềm năng trong tương lai. Ban tổ chức kỳ vọng rằng thông qua diễn đàn này, các định hướng lớn từ Chính phủ sẽ nhanh chóng được hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể, biến khát vọng làm chủ công nghệ lượng tử, hạt nhân trở thành động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Việc đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản, tăng cường liên kết và chú trọng vào chất lượng công bố quốc tế là ba trụ cột mà Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cùng các đơn vị phối hợp như Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và Đại học VinUni, đang quyết liệt thực hiện. Đây là lộ trình tất yếu để xây dựng nền tảng khoa học vững chắc, sẵn sàng đón đầu những thách thức và cơ hội từ cuộc cách mạng công nghệ toàn cầu.
Sự thành công của buổi làm việc không chỉ dừng lại ở các bài tham luận, mà còn nằm ở sự cam kết đồng hành của các nhà quản lý, các nhà khoa học trong việc tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, từ đó giải phóng tối đa sức sáng tạo cho đội ngũ tri thức Việt Nam. Trong thời gian tới, cộng đồng khoa học kỳ vọng sẽ thấy nhiều hơn nữa những mô hình liên kết hiệu quả, tạo ra những sản phẩm công nghệ có giá trị thực tiễn cao, phục vụ trực tiếp cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng.