TP.HCM tăng tốc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và đô thị thông minh

TP.HCM nâng chất hệ sinh thái ĐMST

Hiện nay, hệ sinh thái khởi nghiệp và ĐMST của TP.HCM đã bước qua giai đoạn hình thành ban đầu để bước vào giai đoạn phát triển có chiều sâu hơn.

Nếu như trước đây các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp còn mang tính riêng lẻ, phân tán thì hiện nay thành phố đang từng bước xây dựng một cấu trúc hệ sinh thái tương đối hoàn chỉnh với bốn trụ cột trọng tâm.

Trong đó, Trung tâm ĐMST Đại học Quốc gia TP.HCM chính thức thành lập, trở thành đầu mối nghiên cứu và phát triển công nghệ mới. Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB) tiếp tục được kiện toàn, giữ vai trò điều phối và kết nối các thành phần trong hệ sinh thái.

Cùng với đó, Vườn ươm doanh nghiệp công nghệ cao tại Khu Công nghệ cao TP.HCM cùng các trung tâm ĐMST theo mô hình hợp tác công - tư (PPP) tiếp tục phát huy vai trò hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường và kết nối nguồn lực. Thành phố cũng triển khai mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm với cơ chế Nhà nước góp vốn kết hợp nguồn vốn tư nhân. Từ đó tạo thêm động lực cho các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Những bước đi này cho thấy các cấu phần quan trọng của hệ sinh thái đang dần được hoàn thiện và đi vào hoạt động thực chất. Những nỗ lực đó cũng đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận.

Theo Báo cáo Chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu 2026 (StartupBlink Global Startup Ecosystem Index 2026), TP.HCM tăng 12 bậc, vươn lên vị trí 98 thế giới và lần đầu tiên lọt vào Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu. Đây là thứ hạng cao nhất mà thành phố đạt được, đồng thời hoàn thành mục tiêu vào Top 100 sớm hơn bốn năm so với kế hoạch.

Hiện TP.HCM đứng thứ 5 Đông Nam Á, xếp thứ 2 khu vực về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái và đứng thứ 7 khu vực châu Á - Thái Bình Dương về hoạt động cộng đồng khởi nghiệp.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc lọt vào Top 100 mới chỉ đánh dấu thành công của giai đoạn xây dựng nền tảng. Chặng đường tiếp theo đòi hỏi TP.HCM phải tập trung nhiều hơn vào chất lượng hệ sinh thái. Đồng thời thúc đẩy nghiên cứu và phát triển (R&D), làm chủ công nghệ lõi, thương mại hóa tài sản trí tuệ và hình thành các doanh nghiệp công nghệ có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Trong bức tranh đó, Đại học Quốc gia TP.HCM giữ vai trò cung cấp tri thức và công nghệ mới; Khu Công nghệ cao là nơi thử nghiệm, hoàn thiện và ứng dụng công nghệ vào sản xuất; SIHUB đảm nhận vai trò kết nối và điều phối nguồn lực. Riêng các trung tâm PPP cùng quỹ đầu tư mạo hiểm tạo thêm nguồn lực tài chính, kinh nghiệm quản trị và kết nối thị trường từ khu vực tư nhân.

TP.HCM thí điểm mô hình đô thị thông minh cấp xã

Cùng với phát triển hệ sinh thái ĐMST, TP.HCM đang đẩy mạnh triển khai các mô hình đô thị thông minh ở cấp cơ sở nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số và chuyển đổi số toàn diện.

Theo Sở KH-CN TP.HCM, việc xây dựng đô thị thông minh cấp xã được xác định là nhiệm vụ chiến lược, hướng tới tối ưu hóa công tác quản lý, điều hành địa phương thông qua các nền tảng công nghệ số như Bản sao số (Digital Twin) và Trung tâm Điều hành thông minh (IOC).

Mô hình này cho phép số hóa dữ liệu, quản lý tập trung và giám sát theo thời gian thực các lĩnh vực trọng yếu như an ninh trật tự, giao thông, quy hoạch, kinh tế - xã hội. Từ đó hỗ trợ lãnh đạo địa phương đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn dựa trên dữ liệu.

Thời gian qua, Sở KH-CN TP.HCM đã phối hợp với các sở, ngành, địa phương cùng Tập đoàn Viettel, Tập đoàn Becamex và các đơn vị liên quan khảo sát hiện trạng hạ tầng số, dữ liệu số và nhu cầu quản lý thực tế để xây dựng phương án triển khai thí điểm.

Trên cơ sở đó, thành phố đề xuất hai nhóm mô hình đô thị thông minh cấp xã. Mô hình đầu tiên là “Chuyển đổi số toàn diện Đặc khu Côn Đảo - Đặc khu thông minh”, do Công ty CP Công nghệ và Truyền thông Việt Nam (VNTT) thuộc Tập đoàn Becamex phối hợp triển khai.

Đến nay, giai đoạn đầu của dự án đã hoàn thành việc xây dựng Trung tâm Điều hành thông minh (IOC), nền tảng quản lý đặc khu thông minh ứng dụng công nghệ Digital Twin, hệ thống báo cáo kinh tế - xã hội và hệ thống giám sát an ninh, giao thông.

Thông qua công nghệ Digital Twin, toàn bộ không gian quản lý được số hóa trên nền tảng bản đồ số, giúp chính quyền theo dõi và điều hành hiệu quả các lĩnh vực như đất đai, quy hoạch, xây dựng, tài nguyên môi trường, giao thông, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội.

Theo đánh giá của Sở KH-CN TP.HCM, kết quả triển khai tại Côn Đảo đã bước đầu hình thành môi trường điều hành số tập trung, tạo tiền đề quan trọng để TP.HCM tiếp tục hoàn thiện kiến trúc tổng thể và nhân rộng mô hình đô thị thông minh cấp xã trong thời gian tới.

Song song với Côn Đảo, TP.HCM cũng đang triển khai thí điểm các tiện ích đô thị thông minh tại phường Phú Nhuận và phường Vũng Tàu với sự tham gia của Tập đoàn Viettel.

Hai nhóm giải pháp trọng tâm được lựa chọn gồm Hệ thống Dashboard phục vụ chỉ đạo, điều hành và Hệ thống Digital Twin giám sát an ninh đô thị.

Hệ thống Dashboard cho phép số hóa quy trình báo cáo, theo dõi các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội theo thời gian thực. Phường Phú Nhuận dự kiến theo dõi 45 chỉ tiêu, trong khi phường Vũng Tàu theo dõi 42 chỉ tiêu, bao gồm các chỉ tiêu chung của thành phố và những chỉ tiêu đặc thù của từng địa phương.

Đối với hệ thống Digital Twin, giải pháp được xây dựng trên nền tảng bản đồ số, kết nối với hệ thống camera hiện có và tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ này có khả năng nhận diện phương tiện, biển số xe, đo đếm lưu lượng giao thông, phát hiện vi phạm giao thông, nhận diện đám đông bất thường, phát hiện hành vi bạo lực và hỗ trợ truy vết các sự cố an ninh trật tự.

Riêng tại phường Vũng Tàu, hệ thống còn được mở rộng để cảnh báo người dân và du khách tại các khu vực biển có nguy cơ mất an toàn.

Theo kế hoạch, Viettel TP.HCM sẽ chủ trì triển khai các nội dung thí điểm tại phường Phú Nhuận và phường Vũng Tàu; VNTT tiếp tục hoàn thiện giải pháp tại Đặc khu Côn Đảo; Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM hỗ trợ kết nối dữ liệu; Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị chia sẻ dữ liệu camera; các địa phương trực tiếp phối hợp vận hành và đánh giá hiệu quả mô hình.

Trong thời gian tới, Sở KH-CN TP.HCM sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan khảo sát, lựa chọn thêm các phường, xã và đặc khu phù hợp để mở rộng thí điểm. Đồng thời nghiên cứu bổ sung nhiều bài toán quản lý mới như trật tự đô thị, môi trường, du lịch, hạ tầng kỹ thuật, an sinh xã hội, cảnh báo ngập, quản lý tài nguyên và các nhu cầu điều hành đặc thù của từng địa phương.

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KH-CN TP.HCM cho biết, việc phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và triển khai các mô hình đô thị thông minh là hai nhiệm vụ có mối liên hệ chặt chẽ trong chiến lược phát triển của thành phố. Đổi mới sáng tạo sẽ tạo ra các giải pháp công nghệ mới, còn đô thị thông minh là môi trường để những giải pháp đó được ứng dụng, kiểm chứng và phát huy hiệu quả trong thực tiễn quản lý, điều hành. Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, dữ liệu số, mở rộng các mô hình thí điểm, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp, viện trường và người dân nhằm xây dựng nền quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và công nghệ số.

Hoàng Bắc