Messi từ siêu sao chạy cánh khuấy đảo thế giới đến gần như không còn chạy
Nếu Argentina muốn trở thành đội tuyển đầu tiên bảo vệ thành công chức vô địch World Cup kể từ năm 1962 và là đội thứ ba làm được điều đó, Lionel Messi gần như chắc chắn vẫn sẽ là nhân vật trung tâm.
Ở tuổi 38, Messi chuẩn bị tham dự kỳ World Cup thứ sáu trong sự nghiệp, cân bằng kỷ lục với Cristiano Ronaldo của Bồ Đào Nha và Guillermo Ochoa của Mexico. Tuy nhiên, người hâm mộ trên toàn thế giới sẽ được chứng kiến một Messi rất khác so với chàng trai lần đầu ra mắt đội 1 Barcelona năm 2003.
Argentina sẽ mở màn chiến dịch World Cup 2026 bằng trận gặp Algeria lúc 8 giờ sáng 17/6 tại sân Kansas City (Mỹ). Như thường lệ, mọi ánh mắt sẽ lại hướng về Messi.
Hầu hết cầu thủ đều sa sút theo thời gian. Những ngôi sao hàng đầu sẽ tìm cách thay đổi để kéo dài sự nghiệp. Chẳng hạn, Cristiano Ronaldo đã biến mình thành một sát thủ vòng cấm khi không còn tốc độ như trước. Thế nhưng, Messi không thích nghi để bù đắp cho sự sa sút vì tuổi tác. Messi thay đổi để tiếp tục thống trị, đi trước một bước và duy trì vị thế của cầu thủ xuất sắc nhất trong nền bóng đá không ngừng tìm cách bắt kịp anh.
Kể từ khi ra mắt đội 1 Barcelona ở tuổi 16 trong trận giao hữu với Porto của Jose Mourinho, chơi ở cánh phải, rê bóng và thường xuyên cắt vào trung lộ, Messi đã tự làm mới mình ít nhất 5 lần để trở thành cầu thủ hiện nay trong màu áo Argentina và Inter Miami.
Vì sao Guardiola kéo Messi ra khỏi cánh?
Khi lần đầu nhìn Messi tập luyện, Ronaldinho - cầu thủ Barcelona nổi tiếng và xuất sắc nhất thế giới thời đó - đã nói: "Cậu ấy sẽ trở thành người giỏi nhất".
Hai năm sau, tháng 8/2005, Messi gây ấn tượng mạnh trong trận tranh cúp Joan Gamper với Juventus. HLV Fabio Capello của Juventus được cho là đã tìm cách chiêu mộ tài năng 18 tuổi này ngay sau trận đấu.
Khi Messi 21 tuổi, Ronaldinho bắt đầu bước qua thời kỳ đỉnh cao và vai trò thủ lĩnh được chuyển giao. HLV Frank Rijkaard hiểu rất rõ đội bóng cần gì ở cầu thủ người Argentina.
"Messi phải ở trung tâm mọi thứ. Cậu ấy càng chạm bóng nhiều thì đội bóng càng mạnh", Rijkaard nói.
Trong những tháng đầu Guardiola dẫn dắt Barcelona năm 2008, cánh phải gần như là con đường riêng dẫn Messi đến khung thành đối phương.
Lần đầu Guardiola quyết định kéo Messi khỏi cánh là vì lý do phòng ngự. Messi không thường xuyên lùi về hỗ trợ khiến hậu vệ cánh gặp khó khăn.
Thế nhưng, chiến lược gia người Catalonia hiểu rằng sớm muộn gì Messi cũng sẽ trở thành trung tâm vận hành của đội bóng.
Số 9 ảo và sự ra đời của "kẻ phá vỡ hệ thống"
Ngày 2/5/2009, tại sân Santiago Bernabeu trong trận Siêu kinh điển ở La Liga, Guardiola đưa ra quyết định mang tính bước ngoặt. Ông kéo Messi khỏi cánh phải và xếp anh đá cao nhất trên hàng công, nhưng không phải như một tiền đạo cắm truyền thống.
Samuel Eto'o được đẩy sang phải, Thierry Henry sang trái, còn Messi được giao nhiệm vụ lùi xuống nhận bóng rồi tự quyết định mọi thứ.
Kết quả? Barcelona thắng Real Madrid 6-2. Vai trò số 9 ảo được Guardiola hồi sinh theo cách hoàn toàn mới.
Thực ra đây không phải ý tưởng hoàn toàn mới. Đội tuyển Hungary của Gusztav Sebes từng sử dụng chiến thuật tương tự để đánh bại tuyển Anh 6-3 ngay trên sân Wembley năm 1953. Khi đó, Nandor Hidegkuti thường xuyên lùi sâu xuống tuyến giữa, kéo các trung vệ Anh ra khỏi vị trí và tạo khoảng trống cho Ferenc Puskas cùng Sandor Kocsis khai thác.
Johan Cruyff cũng từng đảm nhận vai trò tiền đạo tự do trong triết lý "Bóng đá tổng lực" của Hà Lan. Song với Messi, mọi thứ được nâng lên một tầm cao mới.
Khi Messi lùi xuống giữa các tuyến, trung vệ đối phương phải lựa chọn: Theo kèm và bỏ lại khoảng trống phía sau, hoặc đứng yên và cho anh quá nhiều không gian. Cả hai phương án đều thất bại.
Phía sau Messi là Xavi, Andres Iniesta và Yaya Toure. Hai bên là Henry và Eto'o kéo giãn hàng phòng ngự. Mọi quyết định của đối thủ thường đều sai lầm.
Vài tuần sau, Guardiola tiếp tục sử dụng Messi ở vị trí này trong trận chung kết Champions League gặp Manchester United. Messi ghi bàn bằng đầu, ấn định chiến thắng 2-0 để góp phần mang về chức vô địch cho Barcelona.
Từ năm 2011 đến 2013, Messi ghi tới 96 bàn chỉ sau 69 trận La Liga.
Quả bóng vàng đầu tiên năm 2009 mở ra một thời kỳ thống trị chưa từng có cho Messi. Anh tiếp tục giành giải thưởng này vào năm 2010, 2011, 2012, 2015 và 2019 trước khi nâng tổng số Quả bóng vàng lên con số 8.
"Tôi từng không quá quan tâm đến chiến thuật. Thế nhưng, Guardiola đã dạy tôi rất nhiều. Tôi bắt đầu hiểu về khoảng trống, cách giữ bóng và cách trận đấu thực sự vận hành", Messi chia sẻ năm 2024.
Khi Messi phải gánh cả đội bóng
Khi Xavi rời Barcelona năm 2015 và Iniesta ra đi ba năm sau đó, mọi thứ thay đổi. Messi vốn luôn là cầu thủ tạo khác biệt, nhưng giờ anh được yêu cầu trở thành cả "động cơ" của đội bóng.
Những tiền vệ từng giúp kiểm soát bóng và tạo khoảng trống cho Messi đã không còn. Trong một thời gian, siêu sao người Argentina phải làm công việc của Xavi, Iniesta và cả một tay săn bàn. Đó là nhiệm vụ quá nặng nề với bất kỳ ai.
Messi tiếp tục tiến hóa. Từ một cây săn bàn, số 10 hoặc số 9 ảo, đội trưởng tuyển Argentina trở thành cầu thủ kết nối lối chơi. Messi lùi sâu hơn để tổ chức, kiến tạo và vẫn ghi bàn khi cần.
Số đường kiến tạo của Messi bắt đầu tiệm cận số bàn thắng. Mùa giải 2019 - 2020, Messi ghi 25 bàn và có tới 22 kiến tạo sau 33 trận La Liga.
Mùa cuối cùng ở Barcelona, anh vẫn ghi 30 bàn và kiến tạo 11 lần.
Song mùa đầu tiên tại PSG cho thấy sự chuyển đổi hoàn toàn của Messi: 11 bàn và 15 kiến tạo sau 34 trận. Đây là lần đầu tiên trong sự nghiệp cấp CLB, Messi có số kiến tạo nhiều hơn số bàn thắng.
Một nhà phân tích Argentina gọi đó là: "Một tay săn bàn đã biến thành Iniesta".
Gánh nặng đội trưởng và sự giải thoát
Song song với sự thay đổi về chiến thuật là câu hỏi lớn hơn: Messi thực sự là ai trong màu áo Argentina? Anh trở thành đội trưởng tuyển Argentina năm 2011. Sau đó là những thất bại đau đớn của Messi cùng Argentina: Thua Đức ở chung kết World Cup 2014; thua Chile trên chấm luân lưu ở chung kết Copa America 2015; tiếp tục thua Chile trên chấm luân lưu tại chung kết Copa America 2016.
Đá ba trận chung kết trong ba năm, Messi đều thất bại. Áp lực từ người dân Argentina ngày càng lớn.
Sau thất bại trước Chile năm 2016, Messi tuyên bố giã từ đội tuyển quốc gia. Thế nhưng, anh đã trở lại và lần này là một Messi khác.
Tại Copa America 2019, sau khi Argentina bị Brazil loại ở bán kết trong trận đấu gây nhiều tranh cãi, Messi công khai chỉ trích Liên đoàn Bóng đá Nam Mỹ. Đó không còn là Messi im lặng trước áp lực nữa, mà là thủ lĩnh không còn để bản thân bị định nghĩa bởi những danh hiệu chưa giành được.
Copa America 2021 chính là sự giải thoát. Argentina đánh bại Brazil 1-0 ngay tại sân Maracana và chấm dứt 28 năm khát danh hiệu lớn. Bài phát biểu của Messi trước trận được cho là khiến nhiều đồng đội bật khóc.
Messi tại World Cup 2022: Sự kết hợp của mọi phiên bản
Messi ở World Cup 2022 là tổng hòa của tất cả những gì anh từng có trước đó. Có khoảnh khắc Messi tăng tốc vượt qua Josko Gvardiol ở bán kết gặp Croatia, gợi nhớ đến cầu thủ chạy cánh bùng nổ năm nào.
Messi có sự chính xác của một tiền vệ kiến thiết hàng đầu như đường chuyền mở ra bàn thắng cho Nahuel Molina ở trận tứ kết gặp Hà Lan; sở hữu những pha di chuyển thông minh trong trận chung kết với Pháp và các quả phạt đền lạnh lùng khi đội nhà cần anh nhất.
"Nền bóng đá đã thay đổi rất nhiều, cả về cách chơi và các hệ thống chiến thuật. Bóng đá ngày nay đòi hỏi chiến thuật và thể lực hơn rất nhiều. Trước đây, bạn có nhiều khoảng trống hơn", Messi nói với Zinedine Zidane năm 2023. Đó là lời của một cầu thủ đã trải qua nhiều thời đại chiến thuật khác nhau của bóng đá hiện đại và đều thành công.
"Phiên bản Messi mới nhất luôn là... hay nhất"
Tại Inter Miami và Copa America 2024, Messi đi bộ nhiều hơn chạy. Ngày trước, điều đó từng bị xem là điểm yếu. Ngày nay, nó được coi là biểu hiện của bậc thầy. Messi đọc trận đấu, tiết kiệm sức và chỉ bùng nổ vào những khoảnh khắc quan trọng nhất.
Pablo Aimar, thần tượng thời niên thiếu của Messi, từng nói: "Phiên bản Messi mới nhất luôn là phiên bản hay nhất". Có lẽ ông vẫn đúng. Điều Messi làm được trong hơn 20 năm không chỉ là sưu tập danh hiệu hay phá vỡ kỷ lục, mà là việc tái định nghĩa một cầu thủ bóng đá có thể trở thành những gì ở từng giai đoạn khác nhau của sự nghiệp.
Messi từ cầu thủ chạy cánh tuổi teen từng khiến Capello mê hoặc, đến số 9 ảo làm thay đổi bản đồ chiến thuật của bóng đá châu Âu, rồi trở thành cầu thủ kết nối lối chơi, học cách giúp đồng đội trở nên hay hơn.
Tại World Cup 2022, Messi cuối cùng đã trở thành mẫu thủ lĩnh mà Argentina luôn mong đợi: Điều tiết lối chơi, truyền cảm hứng và dẫn dắt đội tuyển đến chức vô địch. Còn hiện tại, anh là một lão tướng không còn phải chạy quá nhiều nhưng vẫn luôn đọc trận đấu nhanh hơn nhiều người khác trên sân.
Có lẽ người ta sẽ tiếp tục dùng mỹ từ để ca ngợi Messi ở World Cup 2026,. Thế nhưng, điều quan trọng nhất không phải Messi giỏi đến đâu, mà là trong suốt sự nghiệp, anh đã bao nhiêu lần phải trở thành cầu thủ hoàn toàn mới.