Đột quỵ ở tuổi 38: Cuộc đua với tử thần và hành trình hồi phục thần tốc trong ‘giờ vàng’

Thông tin được BS Huỳnh An Khang, Trung tâm Hồi sức Cấp cứu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cơ sở 2 (Chi nhánh Sài Gòn), chia sẻ vào sáng 17/6.

Sự gia tăng các trường hợp đột quỵ ở người trẻ đang trở thành mối lo ngại của giới chuyên môn, đặc biệt khi nhiều người chủ quan với các bệnh lý nền hoặc bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm.

Cơn đột quỵ bất ngờ giữa công trường

Khi đang làm việc tại một công trình ở trung tâm TP.HCM, anh L.V.H. (38 tuổi, TP.HCM) bất ngờ xuất hiện cảm giác chóng mặt dữ dội. Chỉ trong thời gian ngắn, tay và chân bên trái của anh yếu dần, khiến việc đi lại trở nên khó khăn.

Nhận thấy tình trạng bất thường, anh nhanh chóng nhờ đồng nghiệp đưa đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định cơ sở 2. Thời điểm nhập viện cách lúc khởi phát triệu chứng khoảng 3 giờ – khoảng thời gian được các chuyên gia gọi là “giờ vàng” trong điều trị đột quỵ nhồi máu não.

Đây là giai đoạn quyết định, khi người bệnh vẫn còn cơ hội được sử dụng thuốc tiêu sợi huyết nhằm tái thông dòng máu bị tắc, hạn chế tối đa tổn thương não và giảm nguy cơ tàn phế.

Theo người nhà, anh H. có tiền sử tăng huyết áp nhưng việc điều trị chưa thực sự nghiêm túc. Do bận rộn công việc, anh thường tự mua thuốc sử dụng mà không tái khám định kỳ hoặc theo dõi sát tình trạng bệnh. Sự chủ quan với bệnh lý nền đã làm gia tăng nguy cơ xảy ra biến cố mạch máu não ở độ tuổi còn khá trẻ.

Ngay khi tiếp nhận bệnh nhân, ê-kíp cấp cứu lập tức kích hoạt quy trình Stroke Code – quy trình báo động đỏ dành riêng cho người bệnh đột quỵ.

Các bác sĩ tiến hành thăm khám thần kinh khẩn cấp, đồng thời sử dụng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh để xác định nguyên nhân và đánh giá mức độ tổn thương não. Sau khi loại trừ xuất huyết não, bệnh nhân được chỉ định sử dụng thuốc tiêu sợi huyết Actilyse (alteplase) nhằm làm tan cục máu đông gây tắc mạch.

Toàn bộ quá trình điều trị được triển khai khẩn trương để tận dụng từng phút quý giá, cứu các tế bào não đang đứng trước nguy cơ hoại tử.

Sau đó, người bệnh tiếp tục được đánh giá bằng nhiều kỹ thuật hiện đại như MRI não, CT tưới máu não và chụp mạch máu số hóa xóa nền (DSA). Kết quả cho thấy mạch máu não đã tái thông tốt, không ghi nhận huyết khối tồn lưu hoặc tình trạng hẹp mạch đáng kể.

Nhờ được xử trí đúng thời điểm và theo phác đồ chuẩn, tình trạng bệnh nhân cải thiện nhanh chóng. Chỉ sau 24 giờ điều trị tại đơn vị hồi sức tích cực, các triệu chứng tê yếu nửa người gần như biến mất, khả năng vận động và giao tiếp phục hồi gần như bình thường.

Kết quả này cho thấy vai trò quyết định của việc nhận diện sớm triệu chứng đột quỵ và tiếp cận cơ sở y tế có năng lực điều trị chuyên sâu trong thời gian ngắn nhất.

Đột quỵ đang trẻ hóa đáng báo động

Theo BS Huỳnh An Khang, đột quỵ hiện không còn là bệnh lý riêng của người cao tuổi mà đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt.

Sự thay đổi của lối sống hiện đại là một trong những nguyên nhân quan trọng thúc đẩy tình trạng này. Áp lực công việc kéo dài, căng thẳng thường xuyên, hút thuốc lá, ít vận động, rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu đang khiến nguy cơ đột quỵ xuất hiện ngày càng sớm hơn.

Bác sĩ nhấn mạnh, đột quỵ là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp với nguyên tắc điều trị nổi tiếng: “Thời gian là não”. Mỗi phút trôi qua khi dòng máu nuôi não bị tắc có thể khiến hàng triệu tế bào thần kinh bị tổn thương không thể phục hồi.

Trường hợp của anh H. là minh chứng điển hình cho giá trị của việc nhập viện trong “giờ vàng”. Nếu chậm trễ thêm vài giờ, hậu quả có thể là liệt nửa người, mất khả năng giao tiếp hoặc thậm chí tử vong.

BSCKII Võ Thúy Vân, Phó Trưởng khoa Cấp cứu Hồi sức, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ như méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, nói đớ hoặc rối loạn ý thức xuất hiện đột ngột. Khi phát hiện các triệu chứng nghi ngờ, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ trong thời gian sớm nhất để tận dụng “thời gian vàng”, nâng cao cơ hội cứu sống và giảm thiểu di chứng.

Bên cạnh việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, phòng ngừa vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để giảm gánh nặng đột quỵ.

Theo BSCKII Võ Thúy Vân, những người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn lipid máu cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị và tái khám định kỳ. Việc tự ý ngưng thuốc hoặc điều trị không liên tục có thể làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm.

Song song đó, việc duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Mỗi người nên tập thể dục thường xuyên với tổng thời gian tối thiểu 150 phút mỗi tuần, tương đương khoảng 30 phút mỗi ngày; hạn chế căng thẳng kéo dài; xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất; kiểm soát cân nặng; hạn chế thuốc lá, rượu bia và giảm lượng muối trong khẩu phần ăn. Đây đều là những biện pháp đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ đột quỵ.

Trong cuộc chiến với đột quỵ, mỗi phút đều mang ý nghĩa sống còn. Nhận diện sớm triệu chứng, đến bệnh viện kịp thời và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ chính là chìa khóa giúp giảm tỷ lệ tử vong cũng như hạn chế các di chứng lâu dài.

Hồ Quang