Dự đoán của Bill Gates chưa tính đến AI
Tháng 1/1996, đồng sáng lập Microsoft Bill Gates đăng bài viết có tiêu đề “Content is King” (tạm dịch: “Nội dung là vua”).
Bài viết mở đầu bằng nhận định: “Tôi kì vọng phần lớn lợi nhuận sẽ đến từ nội dung trên Internet, giống như trong lĩnh vực phát thanh truyền hình”.
Ở thời điểm đó Internet rất chậm, gần như hoàn toàn dựa vào văn bản và chẳng có bất kỳ nỗ lực tập trung hóa thực sự nào. Vậy mà ngày nay nhận định trên hoàn toàn trở thành hiện thực.
Ông Gates đã đúng khi dự đoán nội dung - trang tin, kênh video, podcast, nền tảng phát trực tuyến - trở thành công cụ kiếm tiền trực tuyến. Nhiều ngành trị giá hàng tỉ USD được dựng nên dựa trên ý tưởng nội dung tốt sẽ tìm được người xem thông qua công cụ tìm kiếm, sau đó tạo ra doanh thu thông qua việc người xem truy cập.
Chưa tính đến AI
Mô hình đổi lượt nhấp chuột lấy nội dung tồn tại vững chắc suốt thời gian dài, trở thành nền tảng cho nền kinh tế nội dung ngày nay. Nhưng theo cây bút công nghệ trang Windows Central Cale Hunt, mọi thứ sắp thay đổi mạnh mẽ.
Cựu chủ tịch Microsoft là một trong những người đóng vai trò chủ chốt xây dựng thế giới công nghệ ngày nay. Thế giới mà ông Gates tạo ra cũng sản sinh trí tuệ nhân tạo (AI) – thứ phát triển một phần nhờ lượng nội dung khổng lồ mà con người sáng tạo và đăng tải suốt 30 năm qua.
Vậy mà giờ đây AI đang gây hại cho giới sáng tạo nội dung. Nền tảng Cloudfare Radar ghi nhận lưu lượng truy cập Internet từ trí tuệ nhân tạo đã vượt qua con người, sớm hơn 1 năm so với dự đoán. Lưu lượng truy cập từ con người tại Mỹ khoảng thời gian 2024 - 2025 giảm hơn 500.000 lượt.
Khi tính năng AI Overview của Google xuất hiện ở đầu trang kết quả tìm kiếm từ tháng 5.2024, chỉ sau 12 tháng tỉ lệ truy cập từ con người giảm từ 44% xuống còn 31%. Tình trạng sụt giảm chưa dừng lại.
Giới sáng tạo nội dung trên Internet phụ thuộc rất nhiều vào lưu lượng truy cập và doanh thu quảng cáo, vì vậy chẳng có gì ngạc nhiên khi nhiều trang web đang gặp khó khăn trong việc trả tiền cho người tạo nội dung.
Cái bẫy nguy hiểm
Nhà báo Hunt nhận định Google đang giăng một cái bẫy đặc biệt nguy hiểm. Giới sáng tạo cần đăng tải nội dung, và lý tưởng nhất là họ cần được Google “nhìn thấy” để có cơ hội tạo ra nội dung “ăn khách”. Không cho phép trình thu thập dữ liệu AI của Google nhìn thấy nội dung đồng nghĩa từ bỏ hoàn toàn Google. Lựa chọn nào cũng đem lại thiệt thòi cho giới sáng tạo.
Cho đến nay các thỏa thuận cấp phép nội dung cũng chưa thực sự hiệu quả. Tỉ lệ nhấp chuột đang giảm mạnh, giới sáng tạo vẫn chật vật tìm cách thoát khỏi cái bẫy mà Google giăng ra.
Mặt đen tối của kỉ nguyên nội dung AI
Vậy Google còn lấy được gì nếu “bức tử” giới sáng tạo nội dung?
Câu trả lời dường như nằm ngay trong bài viết năm 1996 của ông Gates: “Cuộc cách mạng truyền hình bắt đầu từ nửa thế kỉ trước tạo ra một số ngành công nghiệp kể cả sản xuất TV. Nhưng bên chiến thắng lâu dài là những đơn vị sử dụng phương tiện này để truyền tải thông tin và giải trí”.
Đó chính là nhà đài cùng hãng phim. Điều tương tự đang lặp lại, bên thu lợi lớn ở kỉ nguyên AI là các công ty trí tuệ nhân tạo cung cấp thông tin mà giới sáng tạo nội dung đưa lên mạng. Họ chiến thắng bằng cách đánh cắp nội dung mà họ không tạo ra.
Ngày nay với AI, dự đoán 30 năm trước về một thế giới ảo nơi người dùng bình thường có thể đăng tải nội dung và đóng góp vào nền kinh tế nội dung sống động chỉ trở thành hiện thực một phần.
Nền kinh tế nội dung không ngừng phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên con người cung cấp nội dung có thể không còn nằm trong chu trình nữa.