Drone tấn công sân bay và mỏ dầu, thị trường công nghệ chống drone bùng nổ
Drone ngày càng trở thành mối đe dọa với hạ tầng dân sự, thúc đẩy thị trường công nghệ chống drone tăng trưởng mạnh.
Nhiều vụ drone (máy bay không người lái) xâm nhập làm gián đoạn hoạt động tại các sân bay ở châu Âu và tấn công mỏ dầu ở Trung Đông đang tạo động lực cho một thị trường tăng trưởng rất nhanh, gồm các loại radar, thiết bị gây nhiễu và phương tiện phòng thủ nhằm bảo vệ cơ sở hạ tầng trước các mối đe dọa mới từ trên không.
Công nghệ drone đã gây nhiều rắc rối cho ngành hàng không trong nhiều năm qua. Sân bay Gatwick ở London (thủ đô Anh) từng phải tạm dừng hoạt động vì các cảnh báo liên quan đến drone trước năm 2020. Tuy nhiên, làn sóng xâm nhập mới của drone liên quan đến các cuộc chiến ở Ukraine và Trung Đông khiến những lo ngại này tăng lên đáng kể.
Trong số các công nghệ mới được giới thiệu để đối phó với drone có cả một thiết bị cầm tay giống súng do công ty Dedrone (Mỹ) phát triển, có khả năng gây nhiễu drone.
Dedrone phát triển các công nghệ phát hiện, theo dõi và đối phó với drone, kết hợp cảm biến, phần mềm và AI để nhận diện sớm các drone không được phép hoạt động, đồng thời có thể ngăn chặn hoặc làm gián đoạn liên lạc của chúng khi cần thiết.
Boeing cũng giới thiệu một drone tự động đóng vai trò "đồng đội" của tiêm kích, có thể mang theo thiết bị gây nhiễu hoặc vũ khí chống drone trong phần mũi được thiết kế để thay đổi theo nhiệm vụ.
Lĩnh vực này đang thu hút hàng tỉ USD đầu tư và không còn chỉ phục vụ quân sự. Công nghệ chống drone hiện được quan tâm trong nhiều ngành như năng lượng, vận tải biển, trung tâm dữ liệu, khách sạn và sân bay.
Avinor, đơn vị sở hữu và vận hành 43 sân bay tại Na Uy, đã lắp đặt hệ thống phát hiện drone nhằm giảm tình trạng gián đoạn và chậm trễ chuyến bay do các drone dân sự xâm nhập khu vực sân bay gây ra.
Hãng tin Reuters đã trao đổi với 6 lãnh đạo doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chống drone. Họ cho biết nhu cầu từ chính phủ, sân bay và các đơn vị quản lý hạ tầng dân sự đang tăng mạnh.
"Chúng tôi nhận được rất nhiều cuộc gọi từ khách hàng", ông Siete Hamminga, Giám đốc công ty RobinRadar (Hà Lan), tiết lộ. Công nghệ của RobinRadar ban đầu được phát triển từ các nghiên cứu về va chạm giữa chim và máy bay.
Thị trường chống drone tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm
Các hình thức chiến tranh hỗn hợp ở châu Âu và Trung Đông đã cho thấy nhu cầu cấp thiết phải bảo vệ các cơ sở kinh tế và dân sự như cảng biển, mỏ dầu, sân bay.
Trong năm qua, nhiều sự cố liên quan đến drone đã gây gián đoạn hoạt động, gồm các vụ tấn công tại sân bay Dubai, những vụ xâm nhập ở khu vực Baltic, các đám cháy do mảnh vỡ drone bị đánh chặn tại Khu công nghiệp dầu khí Fujairah (UAE) và nhiều cảnh báo nghi có drone xuất hiện tại sân bay Munich hay Copenhagen.
Một số cơ quan quản lý sân bay châu Âu cho biết đang xem xét tăng cường sử dụng công nghệ chống drone.
Ông Ash-Alexander Cooper, lãnh đạo Dedrone, cho biết các cuộc gọi tìm kiếm giải pháp chống drone bắt đầu tăng mạnh ngay sau khi xung đột ở Iran bùng phát cuối tháng 2. Nhiều khách hàng yêu cầu triển khai hệ thống này "càng sớm càng tốt".
"Tôi tin rằng chúng tôi chỉ là một trong rất nhiều công ty đang nhận được các yêu cầu tương tự, khi ngày càng nhiều chính phủ - không chỉ ở Trung Đông - nhận ra họ dễ bị tổn thương đến mức nào trước mối đe dọa drone đang thay đổi từng ngày", ông nói.
Các nhà phân tích ước tính thị trường chống drone toàn cầu hiện có giá trị từ 3 đến 7 tỉ USD và đang tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm. Theo báo cáo từ hãng nghiên cứu thị trường MarketsandMarkets, thị trường này sẽ tăng từ 4,5 tỉ USD hiện nay lên 14,5 tỉ USD vào năm 2030.
Eben Frankenberg, Giám đốc điều hành hãng sản xuất radar phát hiện drone Echodyne (Mỹ), nói khoản đầu tư vào nhà máy mới của họ sẽ giúp nâng công suất sản xuất lên hơn 30.000 thiết bị mỗi năm.
"Nhu cầu với radar của chúng tôi đã tăng hơn 100% trong năm ngoái và chưa có dấu hiệu chậm lại", ông tiết lộ.
Nhiều rào cản pháp lý với công nghệ chống drone dân sự
Dù nhu cầu rất lớn, các quy định pháp lý và vấn đề an toàn vẫn đang hạn chế việc triển khai công nghệ chống drone ngoài lĩnh vực quân sự.
Các sân bay dân dụng chịu nhiều quy định nghiêm ngặt về loại công nghệ được phép sử dụng để đối phó với drone. Hiện nay, phần lớn vẫn tập trung vào các hệ thống phát hiện thay vì vô hiệu hóa.
Những công nghệ như gây nhiễu sóng hoặc can thiệp GPS có thể làm ảnh hưởng đến hệ thống liên lạc và dẫn đường của máy bay, khiến chúng không phù hợp để sử dụng gần sân bay. Tương tự, việc dùng vũ khí để bắn hạ drone thường không được phép trong môi trường dân sự.
"Bạn đơn giản là không thể sử dụng các biện pháp tiêu diệt vật lý như súng máy hoặc các loại vũ khí tương tự gần cơ sở hạ tầng dân sự", người phát ngôn của hãng radar Hensoldt (Đức) nói.
Việc xác định những công nghệ đang sử dụng trên chiến trường có thể được áp dụng hợp pháp và an toàn trong môi trường dân sự hay không, phần lớn phụ thuộc vào chính phủ các nước.
"Bên nào được phép sử dụng công nghệ gì là câu hỏi thuộc về quy định pháp lý và phải do chính phủ quyết định", theo Stephanie Lingemann - phụ trách mảng hàng không của công ty drone và AI Helsing (Đức).
Cuộc đua "mèo vờn chuột" không có hồi kết
Trong khi đó, số lượng drone ngày càng nhiều và công nghệ cũng ngày càng tinh vi hơn.
"Đây luôn là trò chơi mèo vờn chuột", Mike Schut, Giám đốc thương mại tại DroneShield (Úc), cho biết. Công ty này sử dụng công nghệ cảm biến tần số vô tuyến để phát hiện drone.
"Mỗi khi ai đó tạo ra một loại drone mới, chúng tôi lại phải tìm cách đi trước để đối phó với nó", Mike Schut nhấn mạnh.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng những hệ thống chống drone tiên tiến thường rất đắt đỏ, có giá lên tới hàng trăm nghìn USD và không phải lúc nào cũng hoạt động hiệu quả.
"Nhiều nơi đang ở trong trạng thái lo lắng và mua mọi công nghệ chống drone có thể tìm thấy, chỉ để cảm thấy mình kiểm soát được tình hình tốt hơn một chút. Tôi đang thấy quá nhiều sản phẩm được thổi phồng công dụng", Greg Falco, Giáo sư tại Đại học Cornell (Mỹ), nhận xét.