Cổ phiếu SpaceX giảm 2 phiên liên tiếp khi cơn sốt hậu IPO hạ nhiệt
Cổ phiếu SpaceX giảm 3,56% trong phiên giao dịch ngày 18/6, khi cơn sốt đầu cơ hậu IPO từng đưa công ty của Elon Musk vào nhóm 5 doanh nghiệp giá trị nhất thế giới có dấu hiệu hạ nhiệt.
Cổ phiếu SpaceX (mã SPCX) có lúc giảm 6,5% xuống còn 178,50 USD, và chốt phiên 18/6 ở mức giảm 3,56%, còn 185 USD. Vốn hóa thị trường của SpaceX hiện là 2.430 tỉ USD.
Trước đó, cổ phiếu SpaceX cũng giảm gần 5% trong phiên giao dịch ngày 17/6. Dù vậy, giá cổ phiếu công ty vẫn cao hơn 30% so với mức giá IPO là 135 USD.
Kat Liu, chuyên gia phân tích của IPOX Schuster, nhận định: “Với quy mô khổng lồ của đợt IPO và mức tăng mạnh ngay sau khi niêm yết, việc một số nhà đầu tư chốt lời là điều hoàn toàn dễ hiểu”.
"Đây là một tuần giao dịch đặc biệt sôi động và ngắn ngủi với đợt IPO lớn nhất trong lịch sử", bà nói thêm.
IPOX Schuster là công ty nghiên cứu và cung cấp chỉ số tài chính có trụ sở tại Chicago (Mỹ), chuyên theo dõi thị trường IPO, SPAC, spin-off và các công ty mới niêm yết. Công ty được thành lập bởi Josef Schuster, chuyên gia thị trường IPO người Đức.
SPAC là công ty được thành lập chỉ để huy động tiền từ nhà đầu tư thông qua IPO, sau đó dùng số tiền đó để mua lại hoặc sáp nhập với một hãng tư nhân. Khi thương vụ hoàn tất, hãng tư nhân sẽ tự động trở thành công ty niêm yết trên sàn chứng khoán.
Spin-off là việc tập đoàn tách một bộ phận hoặc công ty con thành doanh nghiệp độc lập và niêm yết riêng trên sàn.
Cổ phiếu nhiều công ty không gian khác tại Mỹ cũng giảm theo SpaceX. Cổ phiếu Rocket Lab và Planet Labs cùng giảm khoảng 3%, trong khi AST SpaceMobile mất khoảng 7% và Intuitive Machines mất khoảng 3%.
Các nhà đầu tư cá nhân đã mua rất mạnh cổ phiếu SpaceX trong ba phiên giao dịch đầu tiên sau IPO, với tổng giá trị mua ròng vượt 300 triệu USD. Tuy nhiên, sức mua đã giảm đáng kể trong ngày 18/6. Theo dữ liệu của Vanda Research, đến 14 giờ chiều theo giờ miền Đông nước Mỹ, giá trị mua ròng mới đạt khoảng 9,1 triệu USD.
Vanda Research là công ty nghiên cứu và dữ liệu tài chính độc lập chuyên theo dõi dòng tiền của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán toàn cầu. Công ty có văn phòng tại London (thủ đô Anh), New York (Mỹ) và Singapore, cung cấp dữ liệu cho các ngân hàng đầu tư, quỹ phòng hộ và công ty quản lý tài sản lớn.
Do lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng còn khá thấp trong khi định giá rất cao, nhiều chuyên gia phân tích và nhà quản lý quỹ đã cảnh báo rằng cổ phiếu SpaceX có thể biến động mạnh trong giai đoạn đầu sau khi lên sàn.
Sau màn ra mắt bùng nổ trên sàn Nasdaq tuần trước, giá trị vốn hóa của SpaceX đã vượt mốc 2.100 tỉ USD. Cổ phiếu tăng vọt trong hai ngày giao dịch đầu tiên trước khi mất bớt đà tăng, khi nhà đầu tư bắt đầu đánh giá liệu mức định giá khổng lồ này có thực sự hợp lý hay không, đặc biệt trong bối cảnh công ty đang đẩy mạnh đầu tư vào AI với chi phí rất lớn.
SpaceX mua Cursor để tăng cường hiện diện trong thị trường AI cho doanh nghiệp
Hôm 16/6, SpaceX thông báo sẽ mua lại Anysphere, công ty đứng sau trợ lý lập trình AI nổi tiếng Cursor, với giá 60 tỉ USD. Mục tiêu là tăng cường hiện diện trong thị trường công cụ AI doanh nghiệp đang phát triển rất nhanh.
SpaceX đã để mắt đến Cursor trong nhiều tháng. Hồi tháng 4, công ty của Elon Musk cho biết đã có quyền lựa chọn: Hoặc mua lại Cursor với giá 60 tỉ USD cuối năm 2026, hoặc trả 10 tỉ USD cho quan hệ hợp tác mới giữa hai bên.
Cùng với OpenAI và Anthropic, Cursor là một trong số các startup ở Thung lũng Silicon thu hút làn sóng lập trình viên nhờ dùng AI để tự động hóa việc viết mã. Đây là mảng kinh doanh mà các công ty AI đã sớm tìm được sức hút thương mại.
Hoạt động kinh doanh của Cursor (có trụ sở tại thành phố San Francisco, Mỹ) tăng trưởng rất nhanh kể từ khi thành lập vào năm 2022. Cursor đạt khoảng 2,6 tỉ USD doanh thu quy đổi theo năm từ khách hàng doanh nghiệp, doanh số bán hàng cho khối doanh nghiệp cũng tăng mạnh, theo dữ liệu mà công ty chia sẻ với hãng tin Reuters đầu tháng 6.
Thương vụ này có thể giúp xAI, startup đứng sau Grok và sáp nhập với SpaceX hồi tháng 2, có chỗ đứng vững hơn trên thị trường AI hỗ trợ lập trình. Ngoài ra, thỏa thuận cũng giúp Cursor có thêm năng lực tính toán để phát triển các mô hình AI.
Hồi tháng 3, hai lãnh đạo kỹ thuật sản phẩm tại Cursor cho biết đã gia nhập SpaceX để đóng góp cho các dự án Mặt trăng của công ty này và xAI.
Hiện chưa rõ thương vụ này có ảnh hưởng đến các thỏa thuận cho thuê trung tâm dữ liệu của SpaceX hay không. Những tuần gần đây, SpaceX đã ký thỏa thuận cho Anthropic và Google thuê năng lực tính toán với tổng giá trị khoảng 26 tỉ USD mỗi năm.
Cả hai thỏa thuận đều có điều khoản cho phép chấm dứt sau 90 ngày. Điều đó có nghĩa là SpaceX có thể nhanh chóng lấy lại năng lực tính toán nếu cần.
Theo nguồn tin của Reuters, các ngân hàng tư vấn cho SpaceX đang chuẩn bị gặp gỡ nhà đầu tư ngay trong tuần tới để thảo luận về kế hoạch phát hành ít nhất 20 tỉ USD trái phiếu. SpaceX cần thêm nguồn vốn nhằm tài trợ cho chiến lược mở rộng AI đầy tham vọng trong thời gian tới.
Giá trị thực của SpaceX vẫn là dấu hỏi lớn
Hiện nay, không ai biết chính xác giá trị của SpaceX là bao nhiêu và có thể phải mất nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng nữa thị trường mới tìm ra câu trả lời.
Tầm nhìn về công nghệ của Elon Musk trong 5 - 10 năm tới rất hấp dẫn, nhưng thời gian triển khai cũng là yếu tố quan trọng. Những công nghệ chưa được kiểm chứng như trung tâm dữ liệu trong không gian có thể mất nhiều thời gian hơn dự kiến để trở thành hiện thực.
Khả năng sinh lời của SpaceX vẫn là dấu hỏi lớn khi công ty cần chi rất nhiều tiền cho các dự án dài hạn. Song song đó, công ty đang đưa ra các dự báo về quy mô thị trường lên tới hàng nghìn tỉ USD - con số mà nhiều người có thể cho là quá lạc quan.
Theo CNBC, điều đáng chú ý nhất là quá trình thị trường tự tìm ra mức giá hợp lý cho cổ phiếu SpaceX gần như chưa diễn ra.
Thông thường, trước IPO, các ngân hàng đầu tư sẽ thu thập nhu cầu từ các nhà đầu tư để xác định phạm vi giá phù hợp. Thế nhưng, SpaceX gần như bỏ qua quá trình này khi tự đặt giá IPO ở mức 135 USD/cổ phiếu.
Ngoài ra, các quy định mới của Nasdaq và FTSE Russell còn giúp SpaceX được đưa vào các chỉ số chứng khoán nhanh hơn rất nhiều so với trước đây.
Nasdaq đã sửa đổi quy định để những gã khổng lồ công nghệ mới lên sàn có thể được đưa vào chỉ số Nasdaq 100 nhanh hơn. Điều này không chỉ có lợi cho SpaceX, mà còn giúp các công ty AI hàng đầu như OpenAI hay Anthropic trong tương lai khi IPO.
Trước đây, một công ty phải có ít nhất 10% cổ phiếu được tự do giao dịch trên thị trường mới đủ điều kiện gia nhập chỉ số. Song nay, yêu cầu đó đã được nới lỏng.
SpaceX chỉ bán khoảng 5% cổ phần ra công chúng trong đợt IPO vừa qua, nên lượng cổ phiếu lưu hành tự do hiện rất thấp.
Nasdaq cũng rút ngắn thời gian đánh giá một công ty mới niêm yết từ tối đa 1 năm xuống chỉ còn 15 ngày. Điều đó đồng nghĩa SpaceX có thể đủ điều kiện gia nhập Nasdaq 100 chỉ sau khoảng ba tuần giao dịch.
FTSE Russell còn nhanh hơn khi cho phép công ty đủ điều kiện tham gia các chỉ số Russell chỉ sau 5 ngày giao dịch.
Khi SpaceX được thêm vào các chỉ số, các quỹ đầu tư thụ động và quỹ ETF (hoán đổi danh mục) mô phỏng những chỉ số này sẽ buộc phải mua cổ phiếu SpaceX, bất kể giá cao hay thấp. Ví dụ, quỹ ETF QQQ của Invesco (theo dõi Nasdaq 100) đang quản lý gần 500 tỉ USD tài sản.
Thị trường vẫn chưa thực sự xác định được giá trị hợp lý của cổ phiếu SpaceX. Quá trình đó chỉ bắt đầu khi các quỹ đầu tư theo chỉ số hoàn tất việc mua vào cổ phiếu SpaceX. Bài kiểm tra quan trọng hơn sẽ đến trong vài tháng tới, khi thời gian hạn chế giao dịch kết thúc và các cổ đông nội bộ cùng nhà đầu tư sớm được phép bán cổ phiếu ra thị trường. Khi đó, nguồn cung cổ phiếu sẽ tăng lên đáng kể.
Khi ngày càng nhiều cổ phiếu SpaceX được tự do giao dịch, tỉ trọng của công ty trong chỉ số Nasdaq 100 cũng sẽ tăng lên. Điều này buộc các quỹ ETF và quỹ chỉ số bám theo Nasdaq 100 phải mua thêm cổ phiếu SpaceX.
Nói cách khác, thị trường sẽ chứng kiến hai lực tác động ngược chiều: một bên là lượng cổ phiếu mới được tung ra từ các cổ đông hiện hữu, bên kia là nhu cầu mua bắt buộc từ các quỹ chỉ số. Kết quả cuối cùng sẽ cho thấy mức độ hấp dẫn thực sự của cổ phiếu SpaceX.
Dù việc được thêm vào Nasdaq 100 sẽ tiếp tục tạo ra nhu cầu mua mới, nhưng lượng cung cổ phiếu tăng lên cũng có thể tạo áp lực giảm giá. Chưa ai biết lực mua và lực bán này cuối cùng sẽ cân bằng ra sao.
Những người tin tưởng vào tầm nhìn đầy tham vọng của Elon Musk hoàn toàn có lý do để đầu tư vào SpaceX. Trong nhiều năm qua, tỉ phú giàu nhất thế giới đã chinh phục trí tưởng tượng của hàng triệu người bằng những dự án táo bạo, từ xe điện, tên lửa cho đến AI.
Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần nhìn nhận rằng đà tăng mạnh cổ phiếu SpaceX những ngày đầu lên sàn không chỉ xuất phát từ kết quả kinh doanh hay các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp. Một phần đáng kể lực mua đến từ những yếu tố kỹ thuật của thị trường, chẳng hạn việc các quỹ chỉ số chuẩn bị đưa SpaceX vào danh mục đầu tư.
Nói cách khác, mức giá hiện nay chưa phản ánh đầy đủ giá trị thực của SpaceX. Thị trường sẽ cần thêm thời gian để đánh giá chính xác tiềm năng của công ty. Quá trình tìm kiếm mức định giá hợp lý cho SpaceX nhiều khả năng sẽ đi kèm nhiều biến động hơn rất nhiều so với ba ngày giao dịch đầu tiên đầy hưng phấn sau IPO.