Lương Văn Phong chi gần 3 tỉ USD giữ chặt DeepSeek, bảo vệ giấc mơ AGI

Startup AI DeepSeek (Trung Quốc) vừa hoàn tất vòng gọi vốn bên ngoài đầu tiên trong lịch sử hoạt động của mình. Đây là thương vụ đặc biệt và mang tính bước ngoặt, không chỉ có thể làm thay đổi cục diện ngành AI Trung Quốc mà còn hé lộ cách một trong những startup AI giá trị nhất nước này sẽ phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

DeepSeek có trụ sở tại thành phố Hàng Châu, hiện được định giá khoảng 400 tỉ nhân dân tệ (khoảng 59 tỉ USD) sau khi huy động được khoảng 50 tỉ nhân dân tệ trong vòng gọi vốn Series A, theo một nguồn tin của SCMP am hiểu thương vụ.

Mức định giá này giúp DeepSeek trở thành một trong những startup AI giá trị nhất Trung Quốc, vượt qua mức định giá 30 tỉ USD của Moonshot AI và vốn hóa thị trường 34,4 tỉ USD của MiniMax AI (niêm yết tại Hồng Kông) tính đến hết phiên giao dịch hôm 18/6. Tuy nhiên, DeepSeek vẫn đứng sau Zhipu AI, công ty có vốn hóa thị trường khoảng 118,9 tỉ USD.

Trái với những đồn đoán trước đó rằng Quỹ Đầu tư Công nghiệp Mạch tích hợp Trung Quốc (Big Fund) sẽ dẫn dắt vòng gọi vốn, Lương Văn Phong - người sáng lập kiêm Giám đốc điều hành DeepSeek - mới là nhà đầu tư lớn nhất.

Lương Văn Phong đã bỏ ra khoảng 20 tỉ nhân dân tệ (gần 3 tỉ USD) từ tiền cá nhân, tương đương gần một nửa tổng số vốn mà DeepSeek huy động được. Đây là một cấu trúc đầu tư khá hiếm gặp trong giới startup.

Kiểm soát định hướng của DeepSeek, theo đuổi AGI

Theo trang SCMP, việc Lương Văn Phong tự dẫn dắt vòng gọi vốn giúp ông tiếp tục kiểm soát định hướng của DeepSeek ngay cả khi công ty đã nhận vốn từ bên ngoài. Lương Văn Phong vẫn quyết tâm theo đuổi AGI, giai đoạn mà AI có thể thực hiện hầu hết các nhiệm vụ trí tuệ ở mức tương đương hoặc vượt con người. Doanh nhân Trung Quốc sinh năm 1985 đã nhiều lần nhấn mạnh điều này trong cuộc họp trực tuyến với các nhà đầu tư vào tháng trước.

Trong cuộc họp đó, Lương Văn Phong nói rằng điều DeepSeek muốn làm là bất cứ điều gì có thể giúp nâng cao trí thông minh của các mô hình AI và công ty không quan tâm đến những lĩnh vực khác.

Không nhà đầu tư nào có quyền kiểm soát DeepSeek

Ngoài Lương Văn Phong, những nhà đầu tư lớn khác tham gia vòng gọi vốn của DeepSeek gồm Tencent (đầu tư khoảng 10 tỉ nhân dân tệ), CATL (khoảng 5 tỉ nhân dân tệ), NetEase (khoảng 3 tỉ nhân dân tệ), JD.com (khoảng 3 tỉ nhân dân tệ).

Ngoài các doanh nghiệp tư nhân, Quỹ Đầu tư AI Quốc gia Trung Quốc cũng tham gia vòng gọi vốn của DeepSeek khi đầu tư gần 1 tỉ nhân dân tệ. Quỹ này là liên doanh giữa công ty quản lý đầu tư nhà nước Guozhi Investment và Big Fund giai đoạn III của Trung Quốc.

Một chuyên gia tại thủ đô Bắc Kinh cho biết Lương Văn Phong có quyền thương lượng rất lớn với các nhà đầu tư, kể cả Quỹ Đầu tư AI Quốc gia Trung Quốc. Không nhà đầu tư nào được hưởng các điều khoản ưu đãi đặc biệt hay có quyền kiểm soát DeepSeek. Chính điều này khiến Quỹ Đầu tư AI Quốc gia Trung Quốc không muốn đứng ra dẫn dắt vòng gọi vốn của DeepSeek.

Theo truyền thông Trung Quốc, các nhà đầu tư tham gia vòng gọi vốn sẽ không được nắm giữ ghế trong hội đồng quản trị DeepSeek và phải cam kết không bán số cổ phần này trong vòng 5 năm. Một nguồn tin tại Bắc Kinh cho biết cấu trúc này được thiết kế để đảm bảo Lương Văn Phong vẫn là người có tiếng nói quyết định với chiến lược phát triển của DeepSeek, đồng thời hạn chế các nhà đầu tư chỉ muốn kiếm lợi nhuận ngắn hạn.

Tencent, CATL, NetEase, JD.com và Quỹ Đầu tư AI Quốc gia Trung Quốc hiện chưa đưa ra bình luận về thương vụ gọi vốn của DeepSeek.

Lương Văn Phong là người sáng lập High-Flyer Quant, một trong những quỹ đầu cơ định lượng lớn và có lợi nhuận cao nhất Trung Quốc, đồng thời là đơn vị tài trợ cho DeepSeek từ năm 2023. Thế nên doanh nhân này có tiềm lực tài chính đủ mạnh để lựa chọn nhà đầu tư và quyết định cách phân bổ cổ phần.

“Đó là lý do ông ấy tự dẫn dắt vòng đầu tư, để duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối với DeepSeek”, nhà kinh tế học Pan Helin nhận định.

DeepSeek trở thành hiện tượng AI của Trung Quốc đầu năm 2025 khi startup mới 2 năm tuổi này gây chấn động giới công nghệ toàn cầu bằng mô hình V3 và R1. Hai mô hình này có hiệu suất ngang sản phẩm AI tiên tiến của OpenAI, Google và Anthropic trong một số lĩnh vực, nhưng được huấn luyện với chi phí thấp hơn rất nhiều.

Nhà đầu tư không được tuyển dụng nhân sự từ DeepSeek

Dù từ lâu phản đối việc gọi vốn từ bên ngoài, Lương Văn Phong đã thay đổi quan điểm trong năm nay khi DeepSeek bắt đầu mất nhân tài vào tay các đối thủ trong nước.

Theo SCMP, vòng gọi vốn lần này sẽ giúp thiết lập mức định giá chính thức cho DeepSeek, từ đó nhân viên có thể xác định rõ giá trị cổ phần mà họ đang nắm giữ. Điều này được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng chảy máu chất xám tại DeepSeek trong bối cảnh cuộc chiến nhân tài AI ngày càng khốc liệt.

Theo trang tin Elsewhere Biechufasheng chuyên theo dõi lĩnh vực đầu tư mạo hiểm tại Trung Quốc, Lương Văn Phong cũng yêu cầu các nhà đầu tư tham gia vòng gọi vốn không được tuyển dụng nhân sự từ DeepSeek hoặc khuyến khích nhân viên của họ rời công ty để mang cổ phần đi khởi nghiệp riêng.

Pan Helin cho rằng vòng gọi vốn của DeepSeek diễn ra đúng thời điểm cuộc đua AI tại Trung Quốc đang bước vào giai đoạn “biển đỏ”, tức thị trường ngày càng chật chội với rất nhiều đối thủ cạnh tranh.

Các công ty AI hiện không chỉ phải phát triển mô hình AI mà còn phải xây dựng hệ sinh thái ứng dụng xung quanh công nghệ của mình. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi nguồn vốn rất lớn để duy trì.

“Các mô hình AI của Trung Quốc đang ngày càng giống nhau hơn. Hiện chưa có công ty nào thực sự tạo ra khoảng cách công nghệ rõ rệt so với các đối thủ còn lại”, Pan Helin nhận xét.

Nói cách khác, lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn tới có thể không còn nằm ở bản thân mô hình AI, mà ở khả năng thu hút nhân tài, xây dựng hệ sinh thái sản phẩm và duy trì nguồn vốn đủ lớn để theo đuổi cuộc đua AGI lâu dài. DeepSeek đang cố gắng giải quyết cả ba bài toán đó cùng một lúc thông qua vòng gọi vốn này.

Sơn Vân