Đằng sau việc Apple phải tăng giá vì khủng hoảng chip nhớ

Apple phải tăng giá vì tình thế là điều bất thường vì họ từ lâu được xem là bậc thầy quản lí ý chuỗi cung ứng với khả năng ép giá nhà cung cấp và duy trì biên lợi nhuận cao hàng đầu ngành công nghệ. Tuy nhiên, cơn khát hạ tầng AI trên toàn cầu đang làm thay đổi trật tự quyền lực của ngành bán dẫn.

AI khiến chip nhớ trở thành “vàng mới”, Apple phải tăng giá khi không còn ở vị thế thống trị

Sau nhiều tháng đồn đoán, Apple cuối cùng xác nhận sẽ điều chỉnh giá bán một số sản phẩm nhằm bù đắp chi phí linh kiện ngày càng tăng. Tổng giám đốc Tim Cook cho biết công ty đã cố gắng hấp thụ phần lớn mức tăng giá của chip nhớ để tránh chuyển gánh nặng sang người tiêu dùng, nhưng tình hình hiện nay đã trở nên “không thể duy trì”.

Đây được xem là một sự thừa nhận hiếm hoi từ Apple, doanh nghiệp vốn nổi tiếng với khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng gần như tuyệt đối. Trong nhiều năm, quy mô mua hàng khổng lồ giúp Apple có được những điều khoản ưu đãi mà ít đối thủ nào sánh kịp, đồng thời duy trì tỷ suất lợi nhuận vượt trội trong lĩnh vực phần cứng.

Tuy nhiên, làn sóng AI đang làm thay đổi cán cân này. Nhu cầu xây dựng các trung tâm dữ liệu AI và hệ thống siêu máy tính khiến các hãng công nghệ đổ xô thu mua chip nhớ DRAM và HBM với quy mô chưa từng có. Khi năng lực sản xuất của các nhà cung cấp bị ưu tiên cho thị trường AI, nguồn cung chip nhớ dành cho smartphone và máy tính cá nhân trở nên khan hiếm hơn.

Theo TrendForce, giá DRAM cao cấp dành cho smartphone có thể tăng tới 83% trong quý hiện tại so với ba tháng trước đó. Đây là mức tăng cực kỳ bất thường đối với một loại linh kiện vốn thường có xu hướng giảm giá theo thời gian nhờ tiến bộ công nghệ.

Đáng chú ý hơn, AI đang tạo ra một nhóm khách hàng mới có sức mua vượt cả Apple. Tiêu biểu là Nvidia, công ty đang trở thành trung tâm của cuộc cách mạng AI toàn cầu. CEO Jensen Huang từng nhấn mạnh rằng Nvidia trực tiếp mua lượng DRAM trị giá hàng chục tỉ USD từ tất cả các nhà sản xuất chip nhớ lớn trên thế giới.

Sức mạnh tài chính của Nvidia hiện tăng trưởng với tốc độ đáng kinh ngạc. Các dự báo của Phố Wall cho thấy dòng tiền tự do của hãng chip AI này sẽ vượt Apple trong năm nay và có thể cao gấp đôi Apple chỉ sau hai năm nữa. Điều đó đồng nghĩa Apple không còn là khách hàng quyền lực nhất trong ngành bán dẫn như trước.

Sự thay đổi này còn tạo ra bất lợi về mặt mô hình kinh doanh. Trong khi Google, Microsoft, Amazon hay Nvidia có thể coi việc mua chip nhớ là khoản đầu tư cho hạ tầng và phân bổ chi phí trong nhiều năm, Apple phải ghi nhận trực tiếp các khoản chi linh kiện vào giá vốn hàng bán. Khi giá chip nhớ tăng mạnh, biên lợi nhuận của hãng sẽ chịu áp lực ngay lập tức nếu không tăng giá sản phẩm.

Giá iPhone có thể tăng mạnh, nhưng thách thức lớn nhất vẫn là cuộc đua AI

Apple chưa công bố cụ thể những sản phẩm nào sẽ được điều chỉnh giá. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng iPhone sẽ là dòng sản phẩm chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Chuyên gia Wamsi Mohan của BofA Securities dự báo giá iPhone có thể tăng thêm 100 USD, trong khi các phiên bản Pro có thể phải cộng thêm một đợt tăng tương tự.

Đây là quyết định không dễ dàng. Hiện giá bán trung bình của các phiên bản iPhone đã vượt mốc 1.100 USD. Những mẫu cao cấp nhất thường có giá trên 1.300 USD. Việc tiếp tục tăng giá có thể ảnh hưởng đến nhu cầu mua sắm, đặc biệt trong bối cảnh thị trường smartphone toàn cầu đang tăng trưởng chậm.

Thách thức càng trở nên phức tạp khi Apple đang đặt nhiều kỳ vọng vào chiến lược AI. Tại hội nghị nhà phát triển WWDC gần đây, hãng giới thiệu hàng loạt tính năng Apple Intelligence mới nhưng đồng thời xác nhận nhiều tính năng AI mạnh nhất chỉ hoạt động trên ba thế hệ iPhone mới nhất. Điều đó đồng nghĩa người dùng muốn trải nghiệm AI đầy đủ sẽ phải sở hữu các thiết bị có cấu hình mạnh và dung lượng bộ nhớ lớn hơn.

Trong khi đó, chi phí DRAM được dự báo chưa thể hạ nhiệt trong tương lai gần. Các chuyên gia của Deutsche Bank cho rằng tình trạng thiếu hụt chip nhớ có thể kéo dài đến tận năm 2028 hoặc lâu hơn. Điều này đặt Apple vào thế khó: muốn phát triển AI thì cần trang bị nhiều bộ nhớ hơn cho thiết bị, nhưng bộ nhớ lại đang là thành phần tăng giá mạnh nhất.

Dù vậy, Apple vẫn sở hữu những lợi thế mà ít công ty nào có được. Hãng đang nắm giữ khoảng 62 tỉ USD tiền mặt ròng sau khi trừ nợ. Ngoài ra, Apple vừa thay đổi triết lí quản lí tiền mặt khi không còn đặt mục tiêu duy trì trạng thái tiền mặt trung lập như trước đây. Một số nhà phân tích cho rằng động thái này nhằm giữ lại nguồn lực cho các khoản đầu tư AI quy mô lớn hoặc thậm chí những thương vụ mua bán, sáp nhập mà Apple vốn rất thận trọng trong quá khứ.

Tuy nhiên, ngay cả với nguồn lực tài chính khổng lồ, Apple vẫn không thể miễn nhiễm trước tác động của cuộc khủng hoảng chip nhớ. Khi AI trở thành động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành công nghệ, khả năng tiếp cận các linh kiện chiến lược như DRAM đang dần trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh. Việc Apple phải tăng giá sản phẩm không chỉ phản ánh áp lực chi phí đơn thuần, mà còn cho thấy cuộc đua AI đã bắt đầu làm thay đổi sâu sắc cấu trúc quyền lực trong toàn bộ ngành công nghệ toàn cầu.

Bùi Tú