Robot hình người lập kỷ lục chinh phục núi lửa cao 6.200 m

Dù chưa thể tự mình hoàn thành toàn bộ hành trình, chuyến leo núi cho thấy robot hình người đang dần bước ra khỏi môi trường kiểm soát trong phòng thí nghiệm để tiến vào những khu vực khắc nghiệt nhất trên Trái đất, từ bảo tồn thiên nhiên đến thám hiểm đỉnh Everest.

Từ phòng thí nghiệm đến những vùng đất khắc nghiệt nhất hành tinh

Trong nhiều năm, robot hình người chủ yếu được phát triển và thử nghiệm trong những môi trường có điều kiện ổn định như nhà máy, phòng nghiên cứu hoặc khu vực mô phỏng. Nhưng chuyến leo núi Chimborazo của Pemba cho thấy một hướng phát triển mới: đưa robot đến những nơi mà con người gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận.

Theo Futurism, Pemba là một robot hình người được cải tiến dựa trên nền tảng Unitree G1, do nhóm kỹ sư thuộc Geologic Dome phát triển dưới sự dẫn dắt của Pablo Berlanga Boemare, nhà sáng lập dự án. Robot này đã lên tới đỉnh Chimborazo, một trong những ngọn núi lửa cao nhất Ecuador, ở độ cao khoảng 6.200 m.

Đây là điểm khởi đầu trong kế hoạch thám hiểm mang tên “Triple Crown” của dự án. Trong tương lai, nhóm phát triển kỳ vọng Pemba có thể tiếp tục tiến tới dãy Himalaya và thử thách một trong những mục tiêu khó khăn nhất: chinh phục khu vực quanh đỉnh Everest.

Đằng sau tham vọng đưa robot lên núi cao không chỉ là câu chuyện về khả năng vận động của máy móc. Dự án bắt nguồn từ một bài toán thực tế trong lĩnh vực bảo tồn môi trường.

Trước đây, nhiều khu bảo tồn phải lắp đặt số lượng lớn camera cố định và cảm biến để theo dõi động vật hoang dã, phát hiện khai thác gỗ trái phép, săn bắt bất hợp pháp hoặc ghi nhận biến đổi môi trường. Tuy nhiên, thiết bị cố định thường bị giới hạn về phạm vi quan sát, trong khi việc triển khai và bảo trì tại các khu vực rộng lớn lại tốn kém.

Nhóm phát triển Pemba cho rằng robot di động có thể trở thành một giải pháp linh hoạt hơn. Với camera, cảm biến, hệ thống liên lạc vệ tinh và trí tuệ nhân tạo tích hợp, robot hình người có thể di chuyển qua nhiều địa hình, thu thập dữ liệu và hỗ trợ con người tiếp cận những khu vực nguy hiểm.

Trong tương lai, dự án còn hướng tới việc sử dụng năng lượng mặt trời và duy trì kết nối thông qua mạng lưới vệ tinh, giúp robot hoạt động lâu dài tại những nơi xa xôi.

Tuy nhiên, hành trình của Pemba trên Chimborazo cũng cho thấy khoảng cách giữa tham vọng và thực tế công nghệ vẫn còn rất lớn.

Robot không hoàn toàn tự mình hoàn thành chuyến leo núi. Theo nhóm phát triển, Pemba có thể tự đi trên những đoạn địa hình có độ dốc dưới 30 độ. Nhưng khi gặp những khu vực dốc hơn hoặc địa hình kỹ thuật phức tạp, đội ngũ hỗ trợ phải đưa robot lên núi trong quá trình chinh phục kéo dài 16 giờ.

Dù vậy, các kỹ sư xem đây là một bước thử nghiệm quan trọng. Mục tiêu không phải chứng minh robot đã thay thế con người, mà là thu thập dữ liệu thực tế để cải thiện khả năng tự vận hành trong những môi trường khó đoán.

Thách thức khi robot hình người hoạt động trong môi trường cực hạn

Một trong những bài toán khó nhất khi đưa robot lên độ cao hàng nghìn mét không phải chỉ là khả năng đi lại, mà là khả năng duy trì hoạt động của toàn bộ hệ thống.

Ở độ cao lớn, thiết bị điện tử phải đối mặt với nhiệt độ cực thấp, sự thay đổi nhiệt độ nhanh chóng và khả năng tản nhiệt suy giảm. Pin, động cơ, cảm biến và các linh kiện bên trong robot đều có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Để giải quyết vấn đề này, nhóm phát triển Pemba đã thiết kế hệ thống quản lí nhiệt riêng và tích hợp các thiết bị thông gió vào bộ bảo vệ bên ngoài của robot.

Những cải tiến này dựa trên kinh nghiệm từ các thử nghiệm trước đó với Unitree G1. Mẫu robot này từng được thử nghiệm trong điều kiện lạnh khắc nghiệt tại vùng Altay và được cho là có thể hoạt động ở nhiệt độ xuống tới khoảng -47,4 độ C.

Nhưng đối với môi trường núi cao như Himalaya, thách thức còn lớn hơn nhiều. Mục tiêu dài hạn của dự án là đưa Pemba hoạt động trong khu vực từ trại nền Everest đến Camp 4, nơi có độ cao gần 8.000 m.

Tại đó, robot sẽ được sử dụng để thu thập dữ liệu về hiệu suất pin, khả năng di chuyển, mức độ chịu tải của khớp nối và khả năng thích nghi với môi trường.

Nếu thành công, robot hình người có thể mở ra nhiều ứng dụng mới. Chúng có thể hỗ trợ thu gom rác thải trên núi cao, giám sát sông băng, khảo sát môi trường hoặc tham gia các nhiệm vụ tìm kiếm cứu hộ ở những khu vực nguy hiểm.

Điểm quan trọng nhất của dự án Pemba không nằm ở việc một robot có thể leo núi thay con người, mà ở việc nó cho thấy hướng đi mới của ngành robot: từ những cỗ máy chỉ hoạt động trong không gian được kiểm soát sang những hệ thống có thể thích nghi với thế giới thực.

Trong tương lai, robot sẽ không chỉ xuất hiện trong nhà máy hay phòng nghiên cứu. Chúng có thể trở thành những “nhà thám hiểm” mới, làm việc ở những nơi con người khó tiếp cận, từ rừng sâu, đại dương cho đến những đỉnh núi cao nhất hành tinh.

Hành trình 6.200 m của Pemba mới chỉ là bước đầu. Nhưng nó cho thấy cuộc đua phát triển robot hình người đang bước sang một giai đoạn khác: không còn chỉ là tạo ra những cỗ máy biết đi, mà là tạo ra những cỗ máy có thể sống sót và hoạt động trong thế giới đầy biến động bên ngoài phòng thí nghiệm.

Bùi Tú